Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 25 lipca 2018 r., VIII GC 815/18

wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 25 lipca 2018 r., VIII GC 815/18

Tekst

1 Sygn. akt VIII GC 815/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 25 lipca 2018 r.

3 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy

4 w składzie następującym:

5 Przewodniczący SSR Joanna Jankowska

6 Protokolant stażysta Maja Wróblewska

7 po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r.

8 w B. na rozprawie

9 sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

10 w W.

11 przeciwko (...) spółce akcyjnej w S.

12 i (...) spółce akcyjnej w W.

13 o zapłatę

14 I. oddala powództwo przeciwko każdemu pozwanemu,

15 II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego (...) spółki akcyjnej w S. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu,

16 III. zasądza od powoda na rzecz pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. kwotę 917 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

17 SSR Joanna Jankowska

18 Sygn. akt VIII GC 2944/17

Uzasadnienie

19 Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. domagał się wydania w stosunku do pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym co do kwoty 1701,80 zł z odsetkami ustawowymi i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot i dat wskazanych w pozwie, a także co do kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

20 W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w wyniku kolizji komunikacyjnej z dnia 1 marca 2017 r. został uszkodzony pojazd marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). Pozwany jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej pojazdu sprawcy tej kolizji uznał swoją odpowiedzialność za szkodę i wypłacił bezsporną część odszkodowania za najem pojazdu zastępczego w kwocie 2047,80 zł. Powód uznał tę kwotę za niewystarczającą, bowiem koszt najmu pojazdu za okres od dnia 13 marca 2017 r. do dnia 28 marca 2017 r. wyniósł 3549,60 zł. W dniu 13 marca 2017 r. poszkodowany zawarł z powodem umowę cesji prawa do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Powód stwierdził, że odszkodowanie wypłacone przez pozwanego z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego nie naprawiło w całości wynikającej stąd szkody, co uzasadnia powództwo.

21 Dodatkowo pozew obejmował żądanie zasądzenia kwoty 200 złotych tytułem poniesionych przez powoda kosztów analizy prawnej sprawy pod kątem zasadności roszczenia. Z uwagi na brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie.

22 W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wedle norm przepisanych.

23 W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł brak legitymacji procesowej biernej po jego stronie. Pozwany wyjaśnił, że w dniu zdarzenia pojazd sprawcy pojazd był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w (...) Spółce Akcyjnej w W., a szkodę likwidowano w trybie tzw. bezpośredniej likwidacji szkody. Pozwany wniósł o zawezwanie do wzięcia udziału w sprawie (...) S.A. w W., który jest podmiotem właściwym do występowania w postępowaniu w charakterze strony pozwanej.

24 W odpowiedzi na pozew dopozwany (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

25 W uzasadnieniu dopozwany zakwestionował zarówno stawkę czynszu najmu przyjętą przez powoda, jak i okres najmu pojazdu zastępczego. Pozwany twierdził, że poszkodowany w toku postępowania likwidacyjnego był informowany o akceptowalnych kosztach najmu pojazdu zastępczego. Ponadto poszkodowanemu zaoferowano również możliwość wynajmu pojazdu zastępczego, ale z tej możliwości nie skorzystał.

26 Sąd ustalił, co następuje:

27 Poza sporem jest, iż w dniu 1 marca 2017 roku samochód marki (...) o numerze rejestracyjnym (...) został uszkodzony w wyniku kolizji spowodowanej przez kierowcę ubezpieczonego w (...) Spółce Akcyjnej w W. w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody związane z ruchem tych pojazdów.

28 W związku z powyższym poszkodowany (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w okresie od dnia 13 marca 2017 roku do dnia 28 marca 2017 roku wynajmował od powoda pojazd zastępczy marki (...). Był on niezbędny jednemu z pracowników do wykonywania obowiązków służbowych.

29 W treści pkt 10 Warunków Szczególnych (WS) umowy najmu pojazdu zastępczego w ramach programu (...) powód zastrzegł, że najemca (poszkodowany) nie zostanie bezpośrednio obciążona kosztami wynajmu, płatność nastąpić miała bezgotówkowo w formie cesji wierzytelności.

30 Poszkodowany nie poniósł kosztów najmu wskazanego wyżej pojazdu zastępczego.

31 Dowód: umowa najmu samochodu – k. 24-26 akt, protokół zdawczo odbiorczy - k. 36 akt, zeznania świadka E. M. – k. 79-80 akt, zeznania świadka K. M. – k. 79-80 akt.

32 W dniu 13 marca 2017 r. poszkodowany podpisał z powodem umowę sprzedaży wierzytelności w postaci prawa do odszkodowania za korzystanie z samochodu zastępczego z tytułu szkody powstałej w związku ze zdarzeniem komunikacyjnym z dnia 1 marca 2017 roku. Jako podmiot odpowiedzialny wskazano pozwanego (...) Spółkę Akcyjną w S..

33 Dowód: umowa cesji wierzytelności - k. 27 akt

34 Powód wystawił poszkodowanemu fakturę VAT na kwotę 3 549,60 złotych netto stanowiącej zapłatę tytułem czynszu najmu pojazdu zastępczego za 26 dni.

35 Dowód: faktura VAT nr (...) – k. 38 akt

36 (...) Spółka Akcyjna w S. w ramach bezpośredniej likwidacji szkody przyznało i wypłaciło powodowi kwotę 2047,80 zł netto za 15 dni najmu pojazdu zastępczego.

37 Dowód: decyzja z dnia 19.07.2017 r. – k. 19 akt, potwierdzenie operacji – k. 37 akt.

38 Sąd zważył, co następuje:

39 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów prywatnych oraz ich odpisów przedłożonych przez strony, a także w oparciu o zeznania świadków E. M. i K. M., które były logiczne i jasne.

40 Powództwo w niniejszej sprawie nie zasługiwało jednak na uwzględnienie, albowiem powód nie posiadał legitymacji czynnej do dochodzenia roszczenia w niniejszej sprawie. Powód nie zawarł bowiem ważnej i skutecznej umowy przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania. Ponadto umowa cesji wierzytelności obejmowała roszczenia wobec pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S., który to podmiot nie odpowiadał za przedmiotową szkodę – likwidował ją bowiem jedynie w ramach systemu „bezpośredniej likwidacji szkody”. Bezspornym jest natomiast, że granice odpowiedzialności podmiotów działających w ramach porozumienia nie są tożsame ze szkodą. Kwestia bezpośredniej likwidacji szkody była już przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa sądowego. Jej istotę trafnie wyjaśnił Sąd Okręgowy w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. (XIII Ga 595/16; opubl.: orzeczenia.lodz.so.gov.pl), gdzie stwierdził, że polega ona na „likwidacji szkody w pojeździe klienta (...) z ubezpieczenia OC sprawcy szkody ubezpieczonego w innym zakładzie ubezpieczeń. Podstawą prawną podejmowanych przez [ten podmiot] działań jest art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 950), który stanowi, że zakład ubezpieczeń może – na wniosek osoby uprawnionej – wykonywać czynności ubezpieczeniowe, o których mowa w art. 3 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 5 pkt 1 i 2 ww. ustawy, także z tytułu umów zawartych w innym zakładzie ubezpieczeń w granicach odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, który zawarł umowę OC z posiadaczem pojazdu, którego kierowca wyrządził szkodę. Likwidacja szkody tzw. bezpośrednia polega na tym, że na podstawie umowy zlecenia zawartej z poszkodowanym [ubezpieczyciel] ustala sprawcę określonej szkody komunikacyjnej, rozmiar i wysokość tej szkody i wypłaca świadczenie równe temu jakie przysługuje poszkodowanemu z polisy OC sprawcy. Po wypłacie tego świadczenia, w związku z zawartą umową zlecenia i przelewem wierzytelności, [ubezpieczyciel] występuje z roszczeniem o zwrot wypłaconej kwoty do zakładu ubezpieczeń sprawcy”.

41 Nie budzi wątpliwości, że tylko ze stosunku określonego przez prawo materialne płynie uprawnienie konkretnego podmiotu do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu konkretnemu podmiotowi. To szczególne uprawnienie, oceniane z punktu widzenia prawa materialnego, nazywane jest legitymacją procesową. Jeśli zostanie wykazane, że strony są związane prawnomaterialnie z przedmiotem procesu, którym jest roszczenie procesowe, to zostanie wykazana legitymacja procesowa powoda i pozwanego. Brak legitymacji czynnej prowadzi do oddalenia powództwa.

42 W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że w treści pkt. 10. Warunków Szczególnych (WS) umowy najmu pojazdu zastępczego powód zastrzegł, iż najemca (poszkodowany) nie zostanie bezpośrednio obciążony kosztami wynajmu, płatność nastąpić bowiem miała bezgotówkowo w formie cesji wierzytelności.

43 Zauważyć trzeba, że już tego samego dnia w którym sporządzona została przedmiotowa umowa najmu pojazdu zastępczego pomiędzy powodem (jako wynajmującym), a poszkodowanym (jako najemcą) – tj. 13 marca 2017 r. – została pomiędzy tymi samymi stronami dokonana cesja wierzytelności dotycząca prawa poszkodowanego do zwrotu kosztów z tytułu najmu pojazdu zastępczego wynajętego u powoda, stanowiąca załącznik nr 1 do umowy najmu. Wprawdzie w treści faktury VAT wystawionej następnie przez powoda poszkodowanemu w dniu 1 maja 2017 r. wskazano dzień 15 maja 2017 r. jako termin płatności należności z tego tytułu, to jednak w świetle powołanego wyżej postanowienia pkt 10 Warunków Szczególnych (WS) umowy najmu, nie mogło stanowić to wezwania dłużnika do zapłaty w myśl art. 455 k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., IV CK 28/05, LEX nr 180911). W dacie tej, a także i później, kosztami najmu pojazdu zastępczego poszkodowany nie miał zostać obciążony, a strony tej umowy pozostawały mylnym w przekonaniu, iż zostały one już „uregulowane” poprzez ww. cesję wierzytelności. (por. wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VIII Wydziału Gospodarczego, sygn. akt VIII Ga 5/18).

44 Nie można w świetle powyższego uznać, że w niniejszej sprawie mogło dojść skutecznie do przelewu wierzytelności względem ubezpieczyciela z tytułu odszkodowania – obejmującego refundację celowych i rzeczywiście poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego – który mógłby doprowadzić do „zapłaty” wierzytelności z tytułu najmu pojazdu zastępczego, skoro poszkodowanemu w tej dacie nie przysługiwała (nie mogła przysługiwać) żadna wierzytelność z tego tytułu. Dopiero bowiem poprzez rzeczywiste poniesienie kosztów takiego najmu mogłaby powstać wierzytelność odszkodowawcza względem ubezpieczyciela, jej przelew nie mógłby więc służyć zapłacie kosztów najmu.

45 Podkreślić przy tym trzeba, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek – dopuszczalny w świetle orzecznictwa – przelewu wierzytelności przyszłej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV CSK 422/10, „Monitor Prawa Bankowego” 2012/11/33-37). Nie mógł bowiem dojść do skutku przelew wierzytelności, która de iure nie zaistnieje. Przeniesienie praw z tego tytułu, a więc pełny skutek przelewu, mógłby przecież nastąpić dopiero z chwilą ich powstania (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22, a także uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 4 marca 2010 r., I CSK 439/09, LEX nr 577681). W niniejszej sprawie skutek taki mógłby bowiem powstać dopiero z momentem indemnizacji szkody – w postaci poniesienia przez poszkodowaną wydatków związanych z najmem pojazdu zastępczego – co jednak nie nastąpiło. (por. wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, VIII Wydziału Gospodarczego, sygn. akt VIII Ga 5/18).

46 Z powyższych względów niezasadne było również żądanie powoda obejmujące kwotę 200 złotych tytułem poniesionych kosztów przedsądowej analizy prawnej sprawy.

47 Mając powyższe na uwadze na mocy art. 822 § 1 k.c. a contrario w związku z art. 509 k.c. Sąd orzekł jak w pkt I. wyroku.

48 O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzając od powoda na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. kwotę 917,00 złotych tytułem kosztów procesu. Na powyższą kwotę składa wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 900,00 złotych oraz 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. (pkt. II)

49 Na tej samej zasadzie Sąd rozstrzygnął o kosztach należnych pozwanemu (...) Spółce Akcyjnej w W., z tym zastrzeżeniem, iż koszty te nie obejmowały opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego (pkt. III wyroku).

50 SSR Joanna Jankowska