Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 lipca 2024 r., XVII AmE 204/23

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 lipca 2024 r., XVII AmE 204/23

Tekst

1 Sygn. akt XVII AmE 204/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 15 lipca 2024 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

4 w składzie:

5 Przewodniczący – Sędzia SO Małgorzata Wiliński

6 Protokolant – sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk

7 po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2024 r. w Warszawie

8 na rozprawie

9 sprawy z odwołania D. S.

10 przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

11 o wymierzenie kary pieniężnej

12 na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 06 grudnia 2022 r. znak: (...)

13 1. oddala odwołanie,

14 2. zasądza od D. S. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

15 SSO Małgorzata Wiliński

16 Sygn. akt: XVII AmE 204/23

Uzasadnienie

17 wyroku z 15 lipca 2024 r.

18 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 06 grudnia 2022 r., znak: (...), na podstawie art. 56 ust 1 pkt 12 w związku z art 56 ust. 2, ust. 3 pkt 2, ust. 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm.) (dalej: „p.e.”) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) (dalej: „k.p.a.”), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy - Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...) D. S. (NIP (...)) w związku z ujawnieniem nieprawidłowości polegającej na nieprzestrzeganiu obowiązku wynikającego z koncesji Nr (...) na obrót paliwami ciekłymi udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 20 września 2006 r., to jest warunku 1. Przedmiot i zakres działalności o treści nadanej decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., znak: (...),

19 1. stwierdził, że przedsiębiorca: Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...) D. S., naruszył obowiązek wynikający z koncesji Nr (...) na obrót paliwami ciekłymi, udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 20 września 2006 r., to jest warunek 1. Przedmiot i zakres działalności o treści, nadanej decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., znak: (...), „ Przedmiot działalności objętej niniejszą koncesją stanowi działalność gospodarcza w zakresie obrotu następującymi paliwami ciekłymi: gazem płynnym LPG, w tym, konfekcjonowanym gazem płynnym LPG o kodach CN: (...), (...), (...) oraz (...), z wyłączeniem mieszanin propanu-butanu uzyskiwanych w procesach uzdatniania płynów złożowych wyłącznie w następujący sposób:

20 a) przy wykorzystaniu stacji paliw ciekłych w R. przy ul. (...) b/n,

21 b) przy wykorzystaniu środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych, Koncesjonariusz może dokonywać załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych oraz przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakim urządzenia te powinny odpowiadać,

22 c) przy wykorzystaniu pojazdów do przewozu konfekcjonowanego gazu płynnego LPG, d) bez wykorzystania eksploatowanej przez Koncesjonariusza infrastruktury technicznej (w tym środków transportu paliw ciekłych) - na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży.”

23 w ten sposób, że w okresie od 23 listopada 2021 r. do 11 września 2022 r. prowadził obrót paliwem ciekłym – gazem płynnym LPG z wykorzystaniem rozlewni gazu płynnego LPG w S. przy ulicy (...);

24 2. wymierzył przedsiębiorcy: Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...) D. S. karę pieniężną za naruszenie opisane w punkcie 1 w wysokości 50 000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych).

25 Od powyższej decyzji odwołanie złożył D. S., zaskarżając ją w części dotyczącej pkt 2 tj. obejmującej rozstrzygnięcie w przedmiocie wymiaru kary pieniężnej.

26 Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:

27 1. naruszenie art. 56 ust 3 w zw. z art. 56 ust. 6 p.e. poprzez wymierzenie kary nieadekwatnej do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i jego możliwości finansowych,

28 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w zakresie miarkowania kary poprzez błędne przyjęcie, że nałożenie kary w orzeczonej wysokości nie wpłynie negatywnie na płynność finansową strony, podczas gdy wysokość wymierzonej kary powoduje zwiększenie straty na koncesjonowanej działalności gospodarczej i może skutkować zamknięciem tej działalności.

29 Mając na uwadze powyższe, odwołujący wniósł o zmianę decyzji w zaskarżonej części poprzez obniżenie wymierzonej kary pieniężnej do możliwie najniższej wysokości oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej, według norm prawem.

30 W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

31 1. oddalenie odwołania,

32 2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

33 Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:

34 Decyzją z dnia 20 września 2006 r., znak: (...) Prezes URE udzielił D. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą (...) Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe z siedzibą w Ż., ul. (...), posiadającemu numer (...) w ewidencji działalności gospodarczej przez Prezydenta Miasta R. oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), koncesję na obrót paliwami ciekłymi, na okres od dnia 25 września 2006 r. do dnia 25 września 2016 r.

35 Decyzją z dnia 18 sierpnia 2016 r. Prezes zmienił powyższą decyzję, poprzez zastąpienie w decyzji, przedsiębiorcy oznaczeniem: Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...) D. S. z siedzibą w Ż., posiadającemu: numer identyfikacji podatkowej NIP (CEIDG): (...) oraz termin ważności koncesji: na okres do dnia 31 grudnia 2030 r. Prezes dokonał również zmian w przedmiocie działalności, określając go na działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem płynnym oraz nadał brzmienie punktowi 2 koncesji – Warunki prowadzenia działalności.

36 Decyzją z dnia 03 listopada 2021 r., Prezes przedłużył Przedsiębiorcy koncesję na obrót paliwami ciekłymi na okres od 25 września 2006 r. do 31 grudnia 2030 r. i nadał jej nowe brzmienie, określając przedmiot działalności jako działalność gospodarczą w zakresie obrotu następującymi paliwami ciekłymi:

37 - gazem płynnym LPG, w tym, konfekcjonowanym gazem płynnym LPG o kodach CN: (...), (...), (...) oraz (...), z wyłączeniem mieszanin propanu-butanu uzyskiwanych w procesach uzdatniania płynów złożowych wyłącznie w następujący sposób:

38 a) przy wykorzystaniu stacji paliw ciekłych w R. przy ul. (...) b/n,

39 b) przy wykorzystaniu środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

40 Koncesjonariusz może dokonywać załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych oraz przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakim urządzenia te powinny odpowiadać,

41 c) przy wykorzystaniu pojazdów do przewozu konfekcjonowanego gazu płynnego LPG,

42 d) bez wykorzystania eksploatowanej przez Koncesjonariusza infrastruktury technicznej (w tym środków transportu paliw ciekłych) - na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży

43 Dowód: decyzja z dnia 20 września 2006 r., znak: (...), k. 56-58 akt

44 administracyjnych,

45 decyzja z dnia 18 sierpnia 2016 r., znak: (...)- (...), k. 53-55 akt administracyjnych,

46 decyzja z dnia 03 listopada 2021 r., znak: (...), k. 49-51 akt administracyjnych

47 Pismem z dnia 10 czerwca 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 28 czerwca 2022r., Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., przesłał Prezesowi URE informacje, iż z przeprowadzonej kontroli w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym (...) D. S. z siedzibą w Ż. wynika, iż Przedsiębiorca prowadzi działalność polegającą na napełnianiu butli gazem płynnym LPG w rozlewni znajdującej się w S. przy ul. (...), która nie została ujęta w koncesji nr (...). Prawo do niniejszego terenu oraz jego wyposażenia (m.in. zbiornik magaynowy LPG) Przedsiębiorca uzyskał na podstawie umowy dzierżawy ustanowionej w dniu 01.10.2020 r. W wyniku kontroli wydano Spółce 17 decyzji ustnych.

48 Dowód: pismo z dnia 10 czerwca 2022 r. Nr rej. (...), k. 1 akt administracyjnych

49 pismo z dnia 8 lutego 2023 r. Nr(...), k. 9 akt administracyjnych,

50 protokół kontroli nr rej. (...), k. 10-25v akt administracyjnych

51 Pismem z dnia 26 maja 2022 r. organ regulacyjny wezwał D. S. do złożenia wyjaśnień, informując jednocześnie, iż prowadzenie przez Przedsiębiorcę działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z wykorzystaniem rozlewni gazu w S. przy ul. (...) będzie możliwe dopiero po wprowadzeniu odpowiedniej zmiany do koncesji. Do czasu wprowadzenia zmiany do koncesji Przedsiębiorca nie może prowadzić działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z wykorzystaniem tej rozlewni gazu oraz uprzedził Przedsiębiorcę o karze pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z koncesji.

52 Przedsiębiorca w odpowiedzi z dnia 14 czerwca 2022 r., poinformował, iż w dniu 13 sierpnia 2021 r. rozpoczął eksploatację rozlewni gazu płynnego znajdującej się w S. przy ul. (...), w związku z czym w dniu 15 kwietnia 2022 r. złożył informację o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia tej działalności.

53 Dowód: wezwanie Prezesa URE z dnia 26 maja 2022 r. k. 6v akt administracyjnych,

54 odpowiedź Przedsiębiorcy na wezwanie z dnia 14 czerwca 2022 r. k. 3 akt administracyjnych

55 Decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 25 czerwca 2021 r. o wydanie zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, udzielił zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego dla Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) D. S. z siedzibą w Ż., posiadającemu numer identyfikacji NIP: (...), na okres od 12 sierpnia 2021 r. do 31 maja 2024 r.

56 Dowód: decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 12 sierpnia 2021 r. k. 66-69 akt

57 administracyjnych

58 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w dniu 02 sierpnia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego. Równocześnie Przedsiębiorca wezwany został do przedstawienia szczegółowych wyjaśnień, złożenia wniosków dowodowych oraz przedstawienia uwierzytelnionych kopii dokumentów mających związek ze sprawą, w tym:

59 1. wyjaśnienia powodów dokonywania obrotu gazem płynnym LPG z wykorzystaniem rozlewni tego gazu po dniu 22 listopada 2021 r. wobec nieujęcia takiego sposobu obrotu gazem płynnym LPG w warunku 1. koncesji o treści nadanej decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., znak: (...),

60 2. wskazania czy Przedsiębiorca w dalszym ciągu eksploatuje rozlewnię gazu płynnego LPG w S. przy ulicy (...) i dlaczego, skoro w dalszym ciągu nie jest ona ujęta w koncesji. Jeżeli aktualnie rozlewnia nie jest eksploatowana przez Przedsiębiorcę prosił o udokumentowanie daty wstrzymania eksploatacji.

61 3. podania wysokości osiągniętego przychodu z tytułu obrotu butlami LPG napełnionymi przez Przedsiębiorcę przy wykorzystaniu ww. rozlewni za okres od 23 listopada 2021 r. do dnia wstrzymania jej eksploatacji przez Przedsiębiorcę,

62 4. przedłożenie dokumentów i wyjaśnień mających zdaniem Przedsiębiorcy istotne znaczenie w sprawie,

63 5. informacji czy Przedsiębiorca był już wcześniej karany za naruszenie warunków wynikających z koncesji na obrót paliwami ciekłymi,

64 6. przedłożenie oświadczenia na temat przychodów, kosztów i wyniku finansowego uzyskanego przez Przedsiębiorcę w roku podatkowym 2021: dla działalności „Ogółem",

65 7. przedłożenie oświadczenia na temat przychodów, kosztów i wyniku finansowego dla koncesjonowanej działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi,

66 8. przedstawienia informacji na temat ogólnej sytuacji finansowej Przedsiębiorcy.

67 Dowód: zawiadomienie Prezesa URE z 02 sierpnia 2022 r., k. 47-48 akt administracyjnych

68 Pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. Przedsiębiorca nadesłał żądane dokumenty i wyjaśnienia. Oświadczył ponadto, iż nie był świadomy naruszeni prawa. W jego dotychczasowej opinii prowadzenie omawianej rozlewni stwarzało obowiązek zgłoszenia jej do infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności, bez wymogu występowania w przedmiocie i zakresie koncesji.

69 Przedsiębiorca poinformował, iż wystąpił 14 czerwca 2022 r. z wnioskiem o zmianę koncesji oraz kontynuował prowadzenie działalności za pomocą rozlewni gazu płynnego w oczekiwaniu na jej zmianę.

70 Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 sierpnia 2022 r., k. 63-65 akt administracyjnych,

71 wniosek o zmianę koncesji z dnia 14 czerwca 2022 r., k. 75-76 akt administracyjnych

72 Decyzją z dnia 12 września 2022 r. Prezes URE dokonał zmiany koncesji z dnia 20 września 2006 r., poprzez udzielenie jej na okres od dnia 25 września 2006 r. do dnia 31 grudnia 2040 r., a przedmiot działalności określając jako działalność gospodarczą w zakresie obrotu następującymi paliwami ciekłymi:

73 - gazem płynnym LPG, w tym, konfekcjonowanym gazem płynnym LPG o kodach CN: (...), (...), (...) oraz (...), z wyłączeniem mieszanin propanu-butanu uzyskiwanych w procesach uzdatniania płynów złożowych wyłącznie w następujący sposób:

74 a) przy wykorzystaniu stacji paliw ciekłych w R. przy ul. (...) b/n,

75 b) przy wykorzystaniu rozlewni gazu płynnego w S. przy ul. (...),

76 c) przy wykorzystaniu środków transportu paliw ciekłych – cystern drogowych.

77 Koncesjonariusz może dokonywać załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych oraz przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakim urządzenia te powinny odpowiadać,

78 d) przy wykorzystaniu pojazdów do przewozu konfekcjonowanego gazu płynnego LPG,

79 e) bez wykorzystania eksploatowanej przez Koncesjonariusza infrastruktury technicznej (w tym środków transportu paliw ciekłych) - na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży.

80 Dowód: decyzja z dnia 12 września 2022 r., znak: (...), k. 77-79v akt administracyjnych

81 Przedsiębiorca w 2021 r. osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości (...) zł, w tym z działalności koncesjonowanej (...) zł oraz poniósł straty z tej działalności w wysokości (...) zł.

82 Dowód: zeznanie podatkowe Przedsiębiorcy za 2021 r. k. 70-73 akt administracyjnych,

83 okoliczności bezsporne, wynikające z treści decyzji oraz odwołania

84 Pismem z dnia 07 listopada 2022 r. Przedsiębiorca zawiadomiony został o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym w siedzibie Urzędu w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. W wyznaczonym terminie Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień.

85 Dowód: zawiadomienie Prezesa URE z 07 listopada 2022 r., k. 82v akt administracyjnych

86 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o bezsporne twierdzenia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia 06 grudnia 2022 r., oraz dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych. Prawdziwość tych twierdzeń i dokumentów nie była kwestionowana przez żądną ze stron, a tym samym mając na uwadze normę art. 229 k.p.c. i art. 230 k.p.c. stanowiły one podstawę poczynionych ustaleń.

87 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje.

88 Odwołujący w niniejszej sprawie kwestionował jedynie pkt 2 wydanej decyzji tj. orzeczenie w zakresie wysokości nałożonej kary, wnosząc o jej określenie na najniższym ustawowo dopuszczalnym poziomie. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego poprzez wymierzenie kary nieadekwatnej do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i możliwości finansowych..

89 Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że kara za naruszenie obowiązków wynikających z koncesji nie może być niższa niż 2000 zł i nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. W omawianej sprawie, uzgadniając że przychód z działalności koncesjonowanej strony wyniósł w 2021 r. (...) zł, kara mogła wynieść minimalnie (...) zł, a maksymalnie (...) zł.

90 Drugi przepis reguluje, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.

91 Wobec powyższego Sąd – poruszając się w ustawowych granicach karania – oceniając wysokość nałożonej sankcji, w pierwszej kolejności obowiązany był odpowiedzieć na pytanie, jakie dobra chronione prawem zostały naruszone i jaka jest szkodliwość naruszenia tych dóbr.

92 Trafnie pozwany wskazał, iż z art. 1 ust. 1 i 2 Prawa energetycznego wynika, że dobrami tymi są zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii, w tym ciepła, oraz działalności przedsiębiorstw energetycznych, jak również równoważenie interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Przedsiębiorca dopuścił się przy tym naruszenia warunków koncesji w dwojaki sposób. Prowadził działalność koncesjonowaną przy wykorzystaniu rozlewni, która nie była objęta przedmiotem posiadanej koncesji oraz wykorzystywał na niej infrastrukturę techniczną, która nie została zweryfikowana pod względem warunków technicznych przewidzianych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Natomiast koncesjonowanie wprowadza się w przypadku działalności, które mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli lub inny ważny interes publiczny. Działanie w ramach koncesji stanowi swoistą gwarancję dla odbiorców paliw, że działalność prowadzona jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przekład się to na surowszą ocenę staranności wymaganej od takiego przedsiębiorcy. Przedsiębiorca jako podmiot koncesjonowany uważany jest przez konsumentów za pewne źródło obrotu. Prowadzenie działalności bez wymaganej koncesji albo poza jej zakresem, godzi w takie zaufanie. Po drugie uniemożliwia Prezesowi Urzędu sprawowanie kontroli prawidłowości prowadzonej działalności. Przekłada się to także na szeroko rozumiane bezpieczeństwo związane z prowadzoną działalności koncesjonowaną, w tym bezpieczeństwo przeciwpożarowe, bezpieczeństwo ludzi, mienia oraz ekologiczne. Dlatego też uniemożliwienie sprawowania właściwej pieczy przez organ regulacyjny nad prowadzaniem działalności o tak szczególnych charakterze, bez wątpienia nie wskazuje na niski stopnień szkodliwości. Sytuacji takich nie można bagatelizować. Dochodzi do naruszenia jednego z podstawowych dóbr, jakie jest chronione przepisami Prawa energetycznego , gdyż nie można pozbawiać uprawnienia Prezesa Urzędu do sprawowania nadzoru nad działalnością koncesjonowaną. Z całą stanowczością zaakcentować trzeba, że koncesja jest wyrazem ograniczenia przez ustawodawcę zakresu swobody wykonywania działalności gospodarczej przez wprowadzenie określonych zasad reglamentacji. Stanowi ona wyjątek od zasady swobody działalności gospodarczej, ze względu na szczególne znaczenie dla państwa i obywateli. Przyznanie koncesji na prowadzenie określonej działalności gospodarczej stanowi więc swoistą gwarancję organu koncesyjnego dla odbiorców paliwa, że przedsiębiorca, któremu udzielono koncesji, będzie prowadził działalność koncesjonowaną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt VII AGa 761/18, opubl. LEX nr 2522737). W związku z tym podstawowy obowiązek koncesjonariusza stanowi wypełnianie postanowień określonych w warunkach koncesji. Tylko wówczas zapewnione zostaje bezpieczeństwo energetyczne kraju, komunikacji i środowiska. Tym samym już sama okoliczność, że mamy do czynienia z naruszeniem aktu koncesji, który służy zapewnieniu bezpieczeństwa tak istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa i obywateli interesów, wskazuje na znaczenie naruszonego dobra.

93 Prowadzenie obrotu paliwami ciekłymi na dodatkowych stacjach paliw z wykorzystaniem dodatkowej rozlewni przed rozpoznaniem wniosku o zmianę decyzji koncesyjnej, stanowi nadto naruszenie zasad uczciwej konkurencji, w stosunku do wszystkich innych podmiotów, oczekujących na rozpoznanie wniosku o zmianę decyzji koncesyjnej poprzez rozszerzenie zakresu działalności objętej koncesją.

94 Słusznie zatem Prezes Urzędu określił stopień szkodliwości czynu na co najmniej umiarkowany.

95 Sąd pragnie także zauważyć, że przy interpretacji przesłanki szkodliwości społecznej czynu, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, i nawet w razie ziszczenia się tej przesłanki uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia, w tym co do wysokości kary. Jako że są to kryteria słusznościowe, których stosowanie jest wpisane w istotę uznania administracyjnego, sąd nie powinien co do zasady zastępować Prezesa Urzędu w ocenie, czy w konkretnym przypadku wspomniane kryteria wymagają nałożenia kary ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie - VII Wydział Gospodarczy z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, opubl. system Legalis nr 2713763). Oczywiście pozostawienie oceny przesłanek odnoszących się do wysokości kary organowi regulacyjnemu, nie oznacza, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym razie instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( wyrok z dnia z dnia 27 listopada 2019 r., opubl. system Legalis 2294222), należy pamiętać że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Natomiast strona odwołująca w żaden sposób nie podważyła ustaleń organu poczynionych w omawianych zakresie i nie wykazała twierdzeń odwołania, że prowadzenie rozlewni i korzystanie z infrastruktury, która nie została zkontrolowana, nie godziło w dobra chronione prawem, a tym samym, że szkodliwość czynu była znikoma.

96 Przechodząc do analizy kolejnej przesłanki warunkującej wysokość nałożonej kary, przede wszystkim należy wskazać na utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie pogląd, że odpowiedzialność na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może powoływać się na brak winy ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III SK 10/08, opubl. system Legalis nr 1885077). Okoliczność ta jest irrelewantna dla samego faktu wymierzenia kary, jak i odstąpienia od karania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienia samego wymierzenia kary lub zastosowania odstąpienia od jej wymierzenia od zawinienia, a tym samym subiektywizacja odpowiedzialności za naruszenia przepisów, wskazałby tę przesłankę treści art. 56 ust. 3 i 6a ustawy, czego jednak nie uczynił ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III SK 22/16, opubl. system Legalis nr 2586425). Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy istnieje w oderwaniu od winy i do jej ustalenia nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa. Niemniej jednak pomimo tego, że do stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę ciążących na nim obowiązków wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot zachował się w sposób niezgodny z wiążącym go nakazem albo zakazem, to gdy dochodzi do nałożenia kary pieniężnej, konieczne jest uwzględnienie różnego rodzaju elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej dolegliwymi karami pieniężnymi. O ile zatem do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, o tyle w przypadku nakładania przez organ kary pieniężnej to dla wymierzania jej wysokości oraz oceny możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, istotną rolę odgrywają czynniki o charakterze subiektywnym, odtwarzane w oparciu o analizę całokształtu zachowania karanego przedsiębiorcy, jego motywacji, kontekstu zarzucanego mu naruszenia, czy chociażby wpływu przedsiębiorstwa na uchybienie obowiązującym normom ( tak wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SK 36/14, opubl. Legalis nr 1187402).

97 Odnosząc się natomiast do stopnia winy, to zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy pozwala na przypisanie stronie winy umyślnej. Naruszenia koncesji odwołujący mógłby uniknąć, gdyby zachował się zgodnie z wymogami ostrożności, jakie występowały w danej sytuacji. Na szczególną uwagę zasługuje to, że już po pouczeniu przez organ regulacyjny o naruszeniu koncesji, przedsiębiorca świadomie dalej naruszał prawo przez ponad trzy miesiące, wiedząc o grożących za to konsekwencjach prawnych. Prezes Urzędu prawidłowo zatem ustalił, że co najmniej od 1 czerwca 2022 r. przedsiębiorca miał pełną świadomość, że nie może prowadzić działalności przy wykorzystaniu rozlewni i nie zaniechał naruszenia. Zalegalizowanie działań nastąpiło dopiero na skutek decyzji Prezesa o zmianie koncesji. Należy podkreślić, że uwzględniając zawodowy charakter działalności odwołującego i wynikający z niej podwyższony miernik staranności, można było wymagać, aby podjęte zostały dodatkowe czynności służące wyeliminowaniu ryzyka naruszania porządku prawnego. Przedsiębiorca jako profesjonalista miał obowiązek przestrzegania warunków koncesji, na które się zgodził i o co wnioskował składając wniosek o udzielenie koncesji dla prowadzenia zaplanowanej przez siebie działalności gospodarczej, natomiast profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w dwóch podstawowych cechach jego zachowania tj. postępowaniu zgodnym z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. W myśl art. 355 k.c. od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą przy uwzględnieniu ich zawodowego charakteru wymaga się staranności szczególnego rodzaju, co przemawia za tym, że przedsiębiorca obowiązany jest do zwiększonej skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania, jak również uzasadnione jest oczekiwanie od niego wiedzy na temat sposobu wykonywania koncesjonowanej działalności. W tym wypadku w istotę prowadzonej działalności gospodarczej wpisane jest dodatkowo posiadanie specjalistycznej wiedzy nie tylko obejmującej czysto formalne kwalifikacje, lecz także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej i ustalone standardy wymagań, a więc brak świadomości o wymaganiu zmiany koncesji poprzez jej rozszerzenie nie może zostać uznane za okoliczność łagodzącą.

98 Natomiast okolicznością łagodzącą, słusznie zidentyfikowaną w decyzji Prezesa, było dotychczasowe zachowanie podmiotu, gdyż nie wykazano, aby w przeszłości dopuszczał się on naruszenia warunków koncesji.

99 Jeżeli natomiast chodzi o możliwości finansowe, to jak wskazano na wstępie , granicę wysokości kary stanowiło 15% przychodu wynikającego z działalności koncesjonowanej osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Przychód ten kształtował się na poziomie (...) zł, poniesione straty wynosiły (...) zł, a to oznacza że kara nie mogła być niższa niż 2.000,00 zł i nie mogła przekroczyć (...)zł. Zestawienie tej wartości z karą nałożoną tj. 50.000 zł wskazuje, że jej wysokość została nałożona w dolnych granicach (stanowi (...) % przychodu).

100 Wskazany przychód, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w istocie służył określeniu górnego progu kary, jakkolwiek nie był obojętny dla ustalenia wysokości kary w kontekście sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Zresztą wskazuje na to odwołanie się przez ustawodawcę do przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w roku podatkowym poprzedzającym ukaranie. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona) sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzoną poziomem uzyskanego przychodu ( Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2012 r., VI ACa 401/12, LEX nr 1238436.). Dlatego też określając sytuacje finansową odwołującego Organ mógł się oprzeć na wszelkich pozyskanych w tym zakresie informacjach, w tym tych wynikających z informacji ujawnionych w formularzu opłaty koncesyjnej (k. 59 informacja o przychodzie w 2021 r.) lub oświadczeniach strony. Natomiast z pisma D. S. z dnia 05 sierpnia 2022 r. wynikało, że w okresie od 23 listopada 2021 r. do 23 sierpnia 2023 r. przychód z samego obrotu butlami LPG wyniósł (...) zł. W odwołaniu wskazano nadto (abstrahując od niewykazania tegoż twierdzenia), że w okresie od 01 stycznia 2022 r. do 11 września 2022 r. przychody z działalności koncesjonowanej przedsiębiorcy wyniosły (...) zł (k. 13).

101 W tym kontekście Sąd wskazuje, że po pierwsze możliwości finansowe podmiotu ocenić należy w odniesieniu do całej prowadzonej działalności przez ten podmiot ( zob. również wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 08 maja 2013 r. sygn. akt VI ACa 1422/12, opubl. system Leglis). Podstawę wysokości kary pieniężnej stanowić powinna zatem stanowić ocena ogólnej sytuacji finansowej przedsiębiorcy i nie ma podstaw odnoszenia wysokości tej kary do wyodrębnionej, związanej jedynie z określoną działalnością, części przychodów przedsiębiorcy. Kara pieniężna może konsumować, a nawet przewyższać przychody z działalności przedsiębiorcy z tego segmentu rynku, na którym dopuścił się naruszenia ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt VII AGa 1271/18, opubl. LEX nr 2593583). Ponadto chociaż same przychody przedsiębiorcy nie świadczą o jego sytuacji finansowej, to dają pewien ogląd co do zakresu prowadzonej działalności. Z drugiej strony powoływanie się na stratę (tu w 2021 r. na poziomie (...) zł, a w 2022 r. na poziomie (...) zł) nie stanowi faktycznego odzwierciedlenia sytuacji finansowej. Nie można bowiem pomijać faktu, że strata ta może być spowodowana wysokimi kosztami działalności gospodarczej, a na takie z kolei składać się może np. zakup środków trwałych, które podlegały jednozrazowej amortyzacji, a które faktycznie przełożyć się mogły na zwiększenie majątku przedsiębiorcy. Dlatego też Prezes Urzędu prawidłowo, na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, ustalając wysokość kary w kontekście sytuacji finansowej strony, odniósł się do pewnego miernika jakim były przychody. Z całą stanowczością podkreślić należy, że ciężar wykazania okoliczności mających wpływ na wynik kary, które zdaniem odwołującego nie zostały uwzględnione lub zostały błędnie ocenione, spoczywa na przedsiębiorcy ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 05 grudnia 2017 r sygn. akt VII ACa 1323/17, opubl. system Legalis ). To zatem odwołujący powinien wykazać, dlaczego jego sytuacja finansowa w odniesieniu do danych uwzględnionych przez organ ulegała zmianie. Podanie samej informacji o wysokości przychodów nie jest wystarczające, albowiem należy uwzględnić tu takie dodatkowe okoliczności jak ewentualne zakupy handlowe, inwestycje w działalność, czy posiadane aktywa. Takie dodatkowe okoliczności nie zostały w sprawie wykazane. Powoływanie się w odwołaniu na ryzyko naruszenia płynności finansowej było całkowicie gołosłowne (k. 13). W odwołaniu w ogóle nie przedstawiono twierdzeń, a tym bardziej nie zaoferowano dowodów, które mogłyby wskazywać na faktyczne koszty działalności strony oraz jej faktyczne możliwości finansowe, i to zarówno w kontekście posiadanych zasobów, jak i ewentualnych zdolności kredytowych itd.

102 Jeszcze raz podkreślić nadto należy, że oceniając wysokość nałożonej kary Sąd miał także na uwadze, że wysokość kary nakładanej w ramach deliktu wywodzonego z przepisów Prawa energetycznego stanowi wyraz uznania administracyjnego. Ustawodawca określając jedynie dolna i górna granicę kary pozostawił Prezesowi Urzędu określony luz decyzyjny, przy uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 56 ust. 6 ustawy, co do jej ostatecznej wysokości.

103 Podsumowując w ocenie Sądu, odwołujący nie przedstawił okoliczności, które skutecznie podważałyby wymiar nałożonej na niego kary za zarzucony mu czyn. Jednocześnie sankcja ta stanowi na tyle odczuwalną dolegliwość, że pozwoli na zrealizowanie przypisywanych jej funkcji, tj. funkcji prewencyjnej, wychowawczej, i represyjnej, z akcentem położonym na pierwszą z nich. Jak bowiem trafnie zauważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 lipca 2019 r. ( sygn. akt I NSZP 1/19, opubl. Legalis), przepisy Prawa energetycznego gwarantują ochronę ważnych dóbr publicznych i prywatnych praw podmiotowych, a ich przestrzeganie powinno być zabezpieczone przede wszystkim skutecznymi, proporcjonalnymi i odstraszającymi sankcjami administracyjnymi. Zdaniem Sądu, kara pieniężna za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji (art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy) jest taką sankcją administracyjną, gdyż zabezpiecza obowiązek formalnie określony w decyzji koncesyjnej, przez co chroni ważny interes publiczny leżący u podstaw koncesjonowanej działalności gospodarczej. Ma ona na celu skuteczne skłonienie koncesjobiorcy do respektowania nakazów i zakazów formalnie określonych w decyzji koncesyjnej, a jej celem i funkcją jest przede wszystkim prewencja. W świetle podniesionych w odwołaniu zarzutów, zwłaszcza wskazujących na niewspółmierność zastosowanego środka należy podkreślić, że kara pieniężna za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji jest stosowana na jednolitych zasadach wobec wszystkich przedsiębiorców wykonujących działalność koncesjonowaną, niezależnie od formy prowadzenia tej działalności. Sąd Najwyższy wskazał w tym zakresie ( op. cit.), że regulacja tak newralgicznego rynku, jak rynek energetyczny, wymaga zagwarantowania skuteczności sankcji za nieprzestrzeganie obowiązków spoczywających na podmiotach tego rynku. Tylko realna skuteczność sankcji administracyjnej mierzona jej nieuchronnością i szybkością zastosowania realizuje adekwatnie konstytucyjne obowiązki państwa w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony konsumentów i jak np. także w danej sprawie, poprzez skuteczne monitorowanie rynku paliw przez Prezesa URE.

104 O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 i art. 99 k.p.c. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu polega na obowiązku zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą sprawę. W konsekwencji kosztami zastępstwa procesowego Prezesa Urzędu, określonymi na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) na 720,00 zł, obciążono odwołującą spółkę.

105 SSO Małgorzata Wiliński

106 Sygn. akt XVII AmE 204/23

ZARZĄDZENIE

107 (...)

108 12.08.2024 r.

109 SSO Małgorzata Wiliński