Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 lipca 2025 r., XVII AmE 16/24

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 lipca 2025 r., XVII AmE 16/24

Tekst

1 Sygn. akt XVII AmE 16/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 16 lipca 2025 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

4 w składzie:

5 Przewodniczący – Sędzia SO Małgorzata Wiliński

6 Protokolant – sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk

7 po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. w Warszawie

8 na rozprawie

9 sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. z siedzibą we W.

10 przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

11 o wymierzenie kary pieniężnej

12 na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: (...) (...) (...) (...) ( (...): (...))

13 1. oddala odwołanie,

14 2. zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

15 SSO Małgorzata Wiliński

16 Sygn. akt XVII AmE 16/24

Uzasadnienie

17 wyroku z dnia 16 lipca 2025 r.

18 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzja z dnia 29 grudnia 2022 r., znak: (...) (...) (...) (...) ( (...): (...)), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.), art. 56 ust. 2a (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) w związku z art. 9a ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.), art. 9a ust. 2 pkt 2 (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) oraz art. 56 ust. 2, art. 56 ust. 3 i ust. 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne (Dz.U. 2022 r. poz. 1385, ze zm.), a także w związku z art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 553) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) Sp. z o.o., posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), orzekł że:

19 1) przedsiębiorca: (...) sp. z o.o., nie wywiązał się za rok 2018 z określonego

20 w art. 9a ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.), obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa pochodzenia z kogeneracji, o którym mowa w art. 9l ust. 1, wydanego dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostkach kogeneracji znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub uiszczenia opłaty zastępczej, w terminie określonym w ust. 15, obliczonej w sposób określony w ust. 10,

21 2) za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzam przedsiębiorcy: (...)

22 (...) Sp. z o.o., karę pieniężną w kwocie 4 372 041,22 zł (słownie: cztery miliony trzysta siedemdziesiąt dwa tysiące czterdzieści jeden złotych dwadzieścia dwa grosze). (k. 6-9v)

23 Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. zaskarżając ją w części dotyczącej jej punktu 2, zarzucając skarżonej Decyzji naruszenie prawa materialnego - art. 56 ust. 2a, ust. 3, ust. 6 Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.) w zw. z art. 2, art. 7, art. 32, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą określenia górnego wymiaru kary nakładanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki może być przychód karanego podmiotu z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną z roku poprzedzającego nałożenie kary, a także poprzez przyjęcie, że nakładana kara nie może zostać naliczona poniżej sztywno określonej wartości ustalonej w art. 56 ust. 2a Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.).

24 Wobec powyższego Odwołujący wniósł o uchylenie punktu 2 skarżonej Decyzji;

25 ewentualnie

26 zmianę punktu 2 skarżonej Decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wymierzenie powodowi kary w prawidłowej wysokości;

27 Odwołujący wniósł ponadto o:

28 - zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym zostaną zasądzone, do dnia zapłaty;

29 - wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania niniejszej sprawy;

30 - dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów z dokumentów na następujące okoliczności/fakty:

31 ⚫

32 kopii oświadczenia powoda o uzyskanym przez spółkę (...) Sp. z o.o. w 2018 r. przychodzie z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną (w aktach sprawy);

33 ⚫

34 kopii sprawozdania finansowego spółki (...) Sp. z o.o. za 2018 r. (w aktach sprawy);

35 - dowody pod punktami 5.1. - 5.2. - na okoliczność/fakt danych nim objętych, a także na okoliczność/fakt wysokości przychodu powoda w 2018 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną;

36 ⚫

37 kopii Rachunku Zysku i Strat (wariant porównawczy) spółki (...) Sp. z o.o. za 2021 r. (w aktach sprawy);

38 ⚫

39 kopii Bilansu spółki (...) Sp. z o.o. za 2021 r. (w aktach sprawy);

40 - dowody pod punktami 5.3. - 5.4. - na okoliczność/fakt danych nim objętych, a także na okoliczność/fakt wysokości przychodu powoda w 2021 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną;

41 - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. K.

42 - na okoliczność/fakt przyczyn niewykonania w terminie przez powoda za 2018 r. obowiązku umorzeniowego, o którym mowa w art. 9a ust. 1 Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.);

43 - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony powodowej dr T. Ż. - na okoliczność/fakt przyczyn niewykonania w terminie przez powoda za 2018 r. obowiązku umorzeniowego, o którym mowa w art. 9a ust. 1 Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.);

44 - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego - na okoliczność/fakt wyliczenia prawidłowej wysokości kary obciążającej powoda za nieprzestrzeganie przez powoda za 2018 r. obowiązku umorzeniowego, o którym mowa w art. 9a ust. 1 Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.);

45 - wystąpienie przez Sąd - na podstawie art. 193 Konstytucji RP - do Trybunału Konstytucyjnego z następującymi pytaniami prawnym:

46 dotyczącym zgodności art. 56 ust. 2a, ust. 3, ust. 6 Ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.) z art. 2, art. 7, art. 32, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim:

47 a) pozostawiają Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki dowolność w jego interpretacji w zakresie podstaw górnej granicy wymiaru kary administracyjnej nakładanej na jego podstawie,

48 b) nie tworzą po stronie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jakichkolwiek możliwości nałożenia kary administracyjnej poniżej jej minimalnej granicy. (k. 10-16)

49 W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

50 1. oddalenie odwołania,

51 2. zwolnienie strony (Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki) od udziału w posiedzeniu przygotowawczym, ze względu na hierarchiczną strukturę urzędu i przekazywanie spraw na niższe szczeble, zatem udział pełnomocnika będzie wystarczający jako osoby mającej pełną wiedzę w niniejszej sprawie,

52 3. oddalenie wniosku powoda o wystąpienie przez Sąd na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami prawnymi, sformułowanymi przez powoda w pkt 9.1. wniosków odwołania, albowiem wskazane tamże przez powoda przepisy ustawy - Prawo energetyczne nie budzą wątpliwości konstytucyjnych przedstawionych w odwołaniu odnoszących się do art 2, art 7, art 32, art. 45 ust. 1 oraz art 64 Konstytucji RP,

53 4. pominięcie dowodów ujętych przez powoda w pkt 5, 6, 7 i 8 wniosków odwołania, gdyż dowody te są nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak też zmierzają jedynie do przedłużenia postępowania,

54 5. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (k. 27-34)

55 W piśmie z 16 lipca 2025 r. stanowiącym załącznik do protokołu powód przedstawił argumentację dotyczącą wyroku Trybumału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r. , sygn.. P3/23. (k. 65)

56 Na rozprawie strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. (k. 74)

57 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

58 Decyzją Prezesa URE z dnia 21 maja 2014 r., znak: OEE/787/23288/W/DRE/2014/ŁG została udzielona Przedsiębiorcy koncesja na obrót energią elektryczną na okres od dnia 1 czerwca 2014 r. do dnia 1 czerwca 2034 r.

59 Dowód: okoliczności bezsporne.

60 Ankietą dnia 4 marca 2020 r. Prezes URE poinformował Spółkę o obowiązku podania informacji dotyczących dokonanej w latach 2017-2018 sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązku uzyskaniu i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji względnie uiszczenia opłaty zastępczej.

61 Organ powołał się na art. 9a ust. 1-3 Prawa energetycznego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) zgodnie z którym odbiorca przemysłowy, który w roku kalendarzowym poprzedzającym rok realizacji tego obowiązku zużył nie mniej niż 100 GWh energii elektrycznej, złożył stosowne oświadczenie, oraz został uwzględniony w wykazie opublikowanym w BIP URE, przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub obrotu tą energią i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym (innym niż ww. odbiorcy przemysłowi) oraz odbiorca końcowy zawierający we własnym imieniu transakcje zakupu na giełdzie towarowej lub rynku regulowanym są obowiązani uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo pochodzenia z kogeneracji wydane dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostkach kogeneracji znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub uiścić opłatę zastępczą.

62 Dowód: ankieta (...) z załącznikami k. 1 akt administracyjnych

63 (...) Sp. z o.o. w dniu 24 czerwca 2020 r. przesłała pismo wraz z uzupełnioną Ankietą (...). Wynikało z niej, iż spółka sprzedała w roku 2018 do odbiorców końcowych (niebędących odbiorcami przemysłowymi samodzielnie realizującymi obowiązek ,,kogeneracyjny”) energię elektryczną w ilości(...) MWh. W piśmie brak było informacji o zrealizowaniu za 2017 r. obowiązku wynikającego z art. 9a ust. 1 Prawa energetycznego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.).

64 Dowód: pismo Spółki z dnia 24 czerwca 2020 r. z załącznikami k. 8 akt administracyjnych

65 Przedsiębiorca nie uiszczał opłat zastępczych na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

66 Dowód: okoliczność bezsporna wynikająca z treści decyzji k. 6

67 Pismem z dnia 08 sierpnia 2022 r. Prezes Urzędu zawiadomił (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. W treści pisma poinformowano spółkę, że brakująca ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji przedmiotowego obowiązku w przypadku jednostki kogeneracji wymienionej:

68 a) art. 9l ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) – wynosi 21 393,821 MWh, co odpowiada opłacie zastępczej

69 w wysokości 2 460 289,42 zł,

70 b) art. 9l ust. 1 pkt 1a ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) - wynosi 6 150,723 MWh, co odpowiada opłacie zastępczej

71 w wysokości 344 440,49 zł

72 c) art. 9l ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) – wynosi 62 042,080 MWh , co odpowiada opłacie zastępczej

73 w wysokości 558 378,72 zł.

74 Łączna kwota brakującej opłaty zastępczej wynosi 3 363 108,63 zł.

75 Ponadto, pismem tym (...) sp. z o.o. została wezwana do przedstawienia w terminie 14 dni wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej, w tym w szczególności bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok podatkowy oraz oświadczenia o wysokości przychodu uzyskanego w 2021 r. z działalności koncesjonowanej.

76 Dowód: Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 08 sierpnia 2022 r., k. 17 akt administracyjnych.

77 Pismem datowanym na dzień 06 września 2022 r. spółka zajęła stanowisko w sprawie. Wniosła o przeprowadzenie dowodów, które zmierzały do wykazania przez przedsiębiorcę sytuacji finansowej w roku 2017 oraz roku 2021 oraz przyczyn niewykonania przez Spółkę obowiązku umorzeniowego, o którym mowa art. 9a ust 1 Prawa energetycznego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.).

78 Dowód: Pismo z 06 września 2022 r., k. 20 akt administracyjnych.

79 Prezes URE poinformował przedsiębiorcę, iż zgromadzone materiały dowodowe pozwalają na podjęcie decyzji i przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień. Organ zobowiązał Spółkę do przesłania dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej Przedsiębiorcy, w tym w szczególności bilansu oraz rachunku zysków i strat Przedsiębiorcy za ostatni rok podatkowy (lub sprawozdania finansowego) oraz oświadczenia władz Przedsiębiorcy o wysokości przychodu uzyskanego w 2021 r. z działalności koncesjonowanej lub z ostatniego roku jej prowadzenia.

80 Dowód: Pismo z 28 października 2022 r., k. 53 akt administracyjnych.

81 W odpowiedzi na powyższe, przedsiębiorca złożył dokumenty. Ponadto wniósł o umożliwienie osobistego zapoznania się z aktami niniejszej sprawy.

82 Dowód: Pismo z 23 listopada 2022 r., k. 55 akt adm.

83 Pełnomocnik spółki zapoznał się z materiałem dowodowym w dniu 28 listopada 2022 r. Uwagi miały zostać zgłoszone w odrębnym piśmie pełnomocnika. Do dnia wydania decyzji pismo nie wpłynęło do Prezesa Urzędu.

84 Dowód: Okoliczności bezsporne,

85 Oświadczenie z 28 listopada 2022 r., k. 64 akt administracyjnych.

86 Spółka w 2021 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną uzyskała przychód w wysokości (...) zł.

87 Dowód: oświadczenie Spółki z dnia 06 września 2022 r. k. 57 akt administracyjnych

88 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o twierdzenia przedstawione w decyzji Prezes Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 29 grudnia 2022 r. w zakresie odnoszącym się do posiadanej przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. koncesji na obrót energią elektryczną oraz nieuiszczenia przez nią opłaty zastępczej. Informacje te nie były kwestionowane przez stronę przeciwną. W pozostałym zakresie Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, mając na uwadze normę art. 229 i 230 k.p.c.

89 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

90 W sprawie zastosowanie miała ustawa Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 755 z późn. zm.) (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.). W myśl art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia z kogeneracji albo nie uiszcza opłaty zastępczej, o których mowa w art. 9a ust. 1, lub przedkłada Prezesowi URE wniosek o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji zawierający dane lub informacje niezgodne ze stanem faktycznym.

91 Opłata zastępcza na mocy art. 9a ust 1 pkt 2 ustawy stanowi przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i uiszcza się ją na rachunek bankowy tego funduszu w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku, za poprzedni rok kalendarzowy. Uwzględniając treść zarzutów odwołania Sąd uznał, że w sprawie bezsporna była ilość brakującej energii elektrycznej niezbędnej do realizacji przez odwołującą Spółkę obowiązku wynikającego z art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.). Jak wynika z materiału dowodowego, w 2018 r. brakująca ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji przedmiotowego obowiązku w przypadku jednostki kogeneracji wymienionej:

92 a) art. 9l ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) – wynosi 21 393,821 MWh, co odpowiada opłacie zastępczej w wysokości 2 460 289,42 zł,

93 b) art. 9l ust. 1 pkt 1a ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) - wynosi 6 150,723 MWh, co odpowiada opłacie zastępczej w wysokości 344 440,49 zł

94 c) art. 9l ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.) – wynosi 62 042,080 MWh, co odpowiada opłacie zastępczej w wysokości 558 378,72 zł.

95 Odwołująca spółka zaskarżyła w odwołaniu wyłącznie punkt 2) decyzji organu, tj. rozstrzygnięcie w zakresie wysokości wymierzonej odwołującej kary pieniężnej. Należy więc przyjąć, iż decyzja Prezesa URE w zakresie punktu 1) uzyskała walor prawomocnej.

96 Sąd nie poparł zarzutów odnoszących się do wysokości wymierzonej kary.

97 Problematyka odniesienia się przy ustalaniu wysokości kary maksymalnej do przychodu podmiotu ukaranego w roku poprzedzającym rok wydania decyzji, była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Wskazywano w nich, że przepisy kształtujące w ten sposób wysokość kary określają przesłankę odnoszącą się do sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy. Dotyczy to tylko ekonomicznego aspektu kary pieniężnej i to tylko w odniesieniu do sytuacji w jakim znajduje się ukarany przedsiębiorca. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona) sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzona poziomem uzyskanego przychodu, chodzi przecież o uwzględnienie aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy (zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt III SK 39/08, opubl. Legalis). Pogląd ten został poparty także w późniejszym orzecznictwie np. postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt III SK 13/11 (opubl. Legalis), w tym sądów powszechnych np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt VI ACa 190/15, (opubl. Lex). Przychyla się do niego także Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym składzie.

98 Problematyka związaną z wykładnią, w tym celowościową, odniesienia wysokości kary do roku podatkowego poprzedzającego rok wydania decyzji, była już także przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W postanowieniu z dnia 25 listopada 2014 r. w sprawie Ts 31/12 ( opubl. Legalis) uznając, że nie zachodzą podstawy do nadania biegu skardze konstytucyjnej, Trybunał wskazał, że sądy, uzasadniając wykładnie terminu "poprzedni rok podatkowy" jako roku przed datą wydania decyzji, nie zaś jako roku przed datą popełnienia czynu, podkreślają, że jest to przesłanka] wysokości kary pieniężnej, która dotyczy sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy, uwzględniającej przychód osiągnięty »w poprzednim roku podatkowym«. Chodzi tu o określenie górnej granicy kary pieniężnej, która »nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa«. Powyższa norma, co należy podkreślić, dotyczy tylko ekonomicznego aspektu kary pieniężnej i to tylko w odniesieniu do sytuacji, w jakiej znajduje się ukarany przedsiębiorca. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona) sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzoną poziomem uzyskanego przychodu. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia »roku poprzedniego« jako roku poprzedniego w stosunku do daty orzeczenia o karze (ukarania) jest odpowiednia do celu regulacji; chodzi przecież o uwzględnienie aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy".

99 Należy także zgodzić się z argumentacją Prezesa Urzędu, iż oceniając odesłanie w zakresie karania do sytuacji ekonomicznej podmiotu dopuszczającego się naruszenia, nie można omijać represyjnego aspektu karania. Celem sankcji karnej jest odpłata za popełniony czyn niedozwolony. Dlatego tak istotne jest jej powiązanie ze stanem majątkowym przedsiębiorcy. Bo chociaż można podnosić, że tak określona konstrukcja kary zrywa związek pomiędzy popełnionym czynem, a jej wysokością, to z drugiej strony może to zapobiegać kalkulowaniu przedsiębiorców w odniesieniu do „opłacalności” niewywiązania się z obowiązków ustawowych. Teoretycznie można bowiem wyobrazić sobie sytuacje, w której dany podmiot, osiągający w określonym roku niskie przychodu, celowo uniknąłby wywiązania się ze swych obowiązków prawnych, zakładając, że grożąca mu kara, powiązana z sytuacją majątkową z chwili popełnienia deliktu, jest wobec aktualnej pozycji rynkowej dla niego bardziej opłacalna. Oczywiście sytuację te można odwrócić, podnosząc np. że kara oparta na przychodzie poprzedzającym rok jej nałożenia może obejmować przychody uzyskane jedynie incydentalnie, ale takie ryzyko jej zawyżenia zdaje się być znacznie mniejsze.

100 Warto także odnieść się do poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt III SK 15/12 ( opubl. Legalis), iż zwrocie „w poprzednim roku podatkowym” uwzględnia także funkcji i treści samego art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego . Przepis ten ustanawia górną granicę kary pieniężnej, nie wpływa na jej wymiar w konkretnej sprawie, poniżej wyznaczonego w nim maksimum. Nie należy utożsamiać go z przepisem kreującym przesłankę adekwatności wymierzanej przez Prezesa Urzędu kary pieniężnej. Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu - z punktu widzenia treści art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego - powinien mieć jedynie na uwadze, by nie przekroczyła ona górnej granicy wskazanej w tym przepisie. Granicę tą stanowi określona procentowo część „przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym”. Zwrot „osiągnięty w poprzednim roku podatkowym” powinien być zatem interpretowany łącznie z poprzedzającym go sformułowaniem „przychód ukaranego przedsiębiorcy”. „Przedsiębiorcą ukaranym” jest zaś nie przedsiębiorca, który dopuścił się naruszenia przepisów Prawa energetycznego sankcjonowanych na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego, ale przedsiębiorca, na którego Prezes Urzędu nakłada karę pieniężną. To z kolei oznacza, że wątpliwości interpretacyjne podniesione przez powoda we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania są jedynie pozorne.

101 W kontekście zarzutów związanych z maksymalną granicą kary uzupełniająco należy zauważyć, co zostało także wyartykułowane w replice na odwołanie, że zarzuty spółki w tym zakresie pozbawione są sensu także z punktu widzenia stanu faktycznego. Zdaje się, że miały tylko na celu przedłużenie postępowania. Nałożona kara w wysokości 2.219.315,64 zł, niezależnie od tego czy odnosić ją do przychodu spółki z roku podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji, czy roku podatkowego, w którym popełniono delikt, i tak nie przekraczała 15 % przychodu spółki z działalności koncesjonowanej.

102 Sąd nie przychylił się także do zarzutów strony związanych z orzekaniem o wysokości kary administracyjnej limitowanej w dolnej granicy kwotą nieuiszczonej opłaty zastępczej pomnożoną przez współczynnik 1.3. Przepisy określają minimalną wysokość kary poprzez powiązanie jej ze stopniem naruszenia obowiązku tzn. wysokością opłaty zastępczej ( zob. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II NSKP 49/23, opubl. Lgealis). Uzasadnione jest to m.in. zasadą proporcjonalności. Zasadne jest więc przyjęcie przez ustawodawcę, że kara powinna obejmować nie tylko element równoważny nieuiszczonej opacie zastępczej, ale także sankcję za niewykonanie obowiązku w terminie.

103 Co do niedopuszczalności orzekania poniżej dolnej granicy minimalne kary wielokrotnie wypowiadał się również Sąd Najwyższy ( zob. np. wyrok z dnia 15 października 2014 r sygn. akt II SK 47/13, opub Legalis, dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I NSK 20/18, opubl. Legalis). W najnowszym orzecznictwie wskazuje nawet się, że wykładnia celowościowa art. 56 Prawa energetycznego (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) nakazuje przyjąć, że przepis wprowadzający algorytm obliczania kary maksymalnej (art. 56 ust. 3) nie narusza przepisu określającego minimalną wysokość kary (art. 56 ust. 2a) a w konsekwencji w sytuacji, gdy nie da się obliczyć kary maksymalnej, organ winien nałożyć karę w minimalnej wysokości, nie zaś odstąpić od wymierzenia kar. Nie można zatem zaakceptować stanowiska sprowadzającego się do tego, że podmiot który nie wywiązuje się z ciężarów ustawowych, faktycznie polepsza swoją sytuację prawną - tu ciężar jest niższy, niż ewentualna opłata zastępcza ( zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II NSKP 49/23, opubl. Legalis).

104 Przed tutejszym Sądem w zbliżonym stanie faktycznym, acz dotyczącym niewywiązania się z obowiązku za rok 2017 z określonego w art. 9a ust. 1 p.e. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.), w dniu 27 czerwca 2024 r. w sprawie XVII AmE 178/23, wydany został wyrok oddalający odwołanie. W odwołaniu tym były przedstawione tożsame zarzuty, co w sprawie niniejszej. Wyrokiem z dnia 08 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od przywołanego orzeczenia.

105 Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Możliwość zadania takie pytania dotyczy zarówno sądu I, jak i II instancji, przy czym stanowi tu uprawnienie, a nie obowiązek sądu rozpoznającego dana sprawę.

106 Rozstrzygając w przedmiocie odwołania spółki Sąd uznał, że nie zachodzą podstawy do zwrócenia się z takim pytaniem. Rozumienie i wykładania wskazanych w zarzutach przepisów jest ugruntowane w decyzjach Prezesa Urzędu, sądów powszechnych i Sądu Najwyższego.

107 Skutkowało to oddaleniem wniosków zawartych w pkt 9 odwołania.

108 Sąd na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowody zawnioskowane w pkt 6-8 odwołania, uznając że są one nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

109 Jeżeli chodzi o dowody ze świadków, to przyczyny dla jakich strona nie wykonała w terminie obowiązków ustawowych nie miały znaczenia dla sprawy. Jak wskazywano, odpowiedzialność z tytułu naruszenia obowiązków ustawowych ma w tym przypadku charakter odpowiedzialności obiektywnej. Podobnie wola dobrowolnego wykonania tych obowiązków, w szczególności w związku z deklarowaną chęcią wywiązania się z nich po terminie ustawowym, nie mogła przełożyć się na wynik procesu.

110 Co do wniosku o sporządzenie opinii przez biegłego, to ta dopuszczalna jest tylko w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Natomiast na podstawie zapisów ustawowych i danych powszechnie dostępnych nie zachodziły przeszkody do obliczenia wysokości dopuszczalnej kary pieniężnej w omawianie sprawie, co też uczynił Sąd w treści uzasadnienia.

111 O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego oraz zainteresowanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości po 720 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1931 t.j.).

112 30.07.2025 r.

113 SSO Małgorzata Wiliński

114 Sygn. akt XVII AmE 16/24

ZRZĄDZENIE

115 1.(...)

116 -(...)

117 2. (...)

118 30.07.2025 r.

119 SSO Małgorzata Wiliński