Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r., XVII AmE 128/23

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r., XVII AmE 128/23

Tekst

1 Sygn. akt XVII AmE 128/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 29 maja 2024 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

4 w składzie:

5 Przewodniczący –

6 Sędzia SO Anna Maria Kowalik

7 Protokolant –

8 St.sekr.sąd. Joanna Preizner – Offman

9 po rozpoznaniu 22 maja 2024 r. w Warszawie

10 na rozprawie

11 sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. w Warszawie

12 przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

13 o wymierzenie kary pieniężnej

14 na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 9 czerwca 2022 r. Nr (...)

15 1. oddala odwołanie;

16 2. zasądza od (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

17 Sędzia SO Anna Maria Kowalik

18 Sygn. akt XVII AmE 128/23

Uzasadnienie

19 Decyzją z 9 czerwca 2022 r. Nr (...) ( (...): (...)), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ( dalej Prezes URE, Pozwany) na podstawie art. 35 ust 1 pkt 1 i art 36 w związku z art. 12 ust 1 i ust 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2167, ze zm.) oraz w związku z art. 53 ust 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2166 ze zm.) oraz z art. 30 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. 2021 r. poz. 716, ze zm.), a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), a także art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - obowiązującym do dnia 23 maja 2020 r. (Dz. U. z 2021r. poz. 2095, ze zm.) (dalej ustawa covidowa), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej powód, Spółka) orzekł, że:

20 1) (...) sp. z o.o. nie wywiązał się za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. z określonego w art. 12 ust. l ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (dalej: u.e.e.), obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.e.e., w terminie określonym w art 27 ust. 3 u.e.e. lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 u.e.e., obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 u.e.e.,

21 2) za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył (...) sp. z o.o., karę pieniężną w kwocie 961 649,52 zł (słownie: dziewięćset sześćdziesiąt jeden tysięcy sześćset czterdzieści dziewięć złotych trzydzieści pięćdziesiąt dwa grosze).

22 Od powyższej Decyzji Powód złożył odwołanie, zaskarżając Decyzję w całości i zarzucił jej:

23 1) naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej w zw. z art. 189g § 1 k.p.a. poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej, mimo, że upłynął termin przedawnienia wyłączający możliwość nałożenia kary pieniężnej za rzekome naruszenie prawa przez Spółkę;

24 2) naruszenie art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 36 u.e.e. polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż można Spółce stawiać zarzut niedopełnieni obowiązku i w związku z tym nałożyć na niż karę w sytuacji, w której obiektywne okoliczności sprawy uniemożliwiały przypisanie Spółce odpowiedzialności za naruszenie przepisów u.e.e., z uwagi na podjęte przez Spółkę działania o charakterze ostrożnościowo – prewencyjnym, w szczególności polegające na tym, że w zakresie ilości i celów zużycia gazu zmiennego Spółka w dobrej wierze opierała się na oświadczeniach swoich odbiorców, wśród których są również przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność gospodarcza na podstawie koncesji, które to oświadczenia w stosunku do Spółki nie zostały odwołane ani zmienione do dnia dzisiejszego, a tym bardziej nie zostały odwołane ani zmienione w terminie umożliwiającym wykonanie ustawowego obowiązku przez Spółkę;

25 3) naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 u.e.e. w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e. poprzez przyjęcie, że do przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, o który pomniejsza się podstawę obowiązku określoną w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit.a u.e.e., nie wlicza się przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarza energii elektrycznej lub ciepła zużytych następnie przez te podmioty na potrzeby własne (tzw. autoprodukcja);

26 4) naruszenie art. 14 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2019, poz. 1292 z zm.) (dalej p.p.) oraz art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki niekwestionowania, iż przychód ze sprzedaży gazu ziemnego na cele tzw. autoprodukcji mieści się w zakresie pomniejszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e.

27 5) naruszenie art. 10 ust. 2 , art. 11 ust. 1 i art. 12 p.p. oraz art. 7a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości w sprawie co do stanu faktycznego oraz co do treści norm prawnych na niekorzyść Spółki;

28 6) naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 6, art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, błędach w ustaleniach faktycznych, pominięciu wniosków dowodowych Spółki, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów oraz niewskazaniu w decyzji konkretnych wyliczeń (błędów zarzucanych Spółce), co w konsekwencji spowodowało, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie ma istotne braki i nie pozwalał na podjęciu decyzji i nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej, jak również uniemożliwia powodowi weryfikację prawidłowości ustaleń poczynionych przez Prezesa URE i podjęcie obrony swoich praw, a konwalidacja tych naruszeń na etapie postępowania odwoławczego nie jest możliwa .

29 Mając powyższe na uwadze powód wniósł o:

30 1. zmianę zaskarżonej Decyzji poprzez stwierdzenie, że Spółka wywiązała się z określonego w art. 12 ust. 1 u.e.e. obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.e.e., w terminie określonym w art. 27 ust. 3 u.e.e., lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 u.e.e, obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 u.e.e.;

31 2. umorzenie postępowania w sprawie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej;

32 ewentualnie w razie nie uwzględnienia powyższego wniosku

33 3. uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości;

34 ewentualnie w razie nie uwzględnienia powyższego wniosku

35 4. zmianę zaskrzonej Decyzji poprzez obniżenie kary pieniężnej proporcjonalnie do wysokości obowiązku faktycznie niezrealizowanego przez Spółkę;

36 5. zasądzenie od Prezesa URE na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych.

37 Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

38 Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

39 Decyzją Prezesa URE z 28 kwietnia 2014 r., znak: (...) została udzielona powodowi koncesja na obrót energią elektryczną na okres od dnia 29 kwietnia 2014 r. do dnia 29 kwietnia 2026 r. Ponadto decyzją Prezesa URE z 25 kwietnia 2014 r., znak: (...), została udzielona Przedsiębiorcy koncesja na obrót paliwami gazowymi na okres od dnia 25 kwietnia 2014 r. do dnia 25 kwietnia 2026 r. (okoliczność niesporna).

40 W ramach prowadzonej działalności powód w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 29 września 2016 r. sprzedał do odbiorców końcowych (...) MWh energii elektrycznej i osiągnął z tego tytułu przychód w wysokości (...) zł oraz (...) MWh gazu ziemnego i osiągnął z tego tytułu przychód w wysokości (...) zł (Załącznik nr 1-11 k. 16-42 akt adm.).

41 Ponadto zakupił na Towarowej Giełdzie Energii na użytek własny (...) MWh energii elektrycznej i poniósł z tego tytułu koszt w wysokości (...) zł oraz (...) MWh gazu ziemnego i poniósł z tego tytułu koszt w wysokości (...) zł (pismo powoda z 29/06/2018 r.k.13-15 akt adm.).

42 Pismem z 5 marca 2018 r. (znak: (...)) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, działając m.in. na podstawie art. 14 u.e.e. zwrócił się do (...) Sp. z o.o. z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej dokonanej w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. sprzedaży energii elektrycznej, ciepła i gazu ziemnego, w związku z koniecznością zbadania realizacji za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. obowiązku określonego w art. 12 ust. 1 u.e.e. (pismo z załącznikami k.1-9 akt adm.).

43 W odpowiedzi, powód pismem z 29 czerwca 2018 r. (znak: (...)) przekazał informacje dotyczące sprzedaży energii elektrycznej, ciepła i gazu (dokonanej w okresie od 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 roku oraz poinformował, iż „Spółka zwracała się do swoich odbiorców jedynie o te dane za rok 2016, które miały bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości należnej opłaty zastępczej. W związku z tym Spółka nie dysonuje wszystkimi informacjami o strukturze sprzedaży energii elektrycznej, ciepła oraz gazu ziemnego określonymi w formularzach opracowanych przez Prezesa URE”. (pismo k.13-15 akt adm.).

44 W celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, Prezes URE pismem z 17 grudnia 2021 r., znak: (...) ( (...): (...)) wezwał powoda do przekazania informacji dotyczących sprzedaży w 2016 r. gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym na potrzeby wytworzenia ciepła i energii elektrycznej oraz na cele nieenergetyczne. Ponadto zwrócił się o przekazanie kopii wszelkiej korespondencji z podmiotami, którym sprzedawał gaz ziemny na potrzeby wytwarzania ciepła i energii elektrycznej oraz na cele nieenergetyczne (pismo k.53-54 akt adm.).

45 W odpowiedzi, pismem z 10 stycznia 2022 r. (znak: (...)) powód wskazał, iż „podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 29.06.2018 r. (znak: (...)) w szczególności w zakresie, w którym podniesione zostało, że (...) nie dysponuje wszystkimi informacjami o strukturze sprzedaży energii elektrycznej, ciepła oraz gazu ziemnego określonymi w formularzach opracowanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki”, w związku z czym nie jest w stanie uzupełnić informacji w zakresie wskazanym w piśmie Prezesa URE. Ponadto powód poinformował, iż nie posiada informacji o „następczym" wykorzystaniu wytworzonego ciepła i energii elektrycznej z zakupionego od niego gazu ziemnego. Spółka wskazała, iż w zakresie łącznej zamówionej mocy cieplnej przez odbiorców końcowych danego przedsiębiorstwa energetycznego „nie posiada w tym zakresie danych, innych aniżeli mające charakter analizy następczej pozyskanych oświadczeń, a to z uwagi na fakt, że nie pozyskiwano od odbiorców danych dotyczących zamawianej przez nich mocy cieplnej. Należy zaznaczyć, że odbiorcy mogli wskazywać w składanych oświadczeniach ilości gazu ziemnego zużywanego w celu wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła przez przedsiębiorstwo energetyczne (powyżej 5 MW), które to ilości (...) pomniejszają o ilość gazu sprzedawanego w danym roku podlegającego obowiązkowi uzyskania oszczędności energii finalnej", a posiadane oświadczenia, które jako pochodzące od podmiotu trzeciego wobec (...) nie są weryfikowane pod kątem ich prawdziwości, a zatem Spółka nie dysponuje wiedzą inną niż wskazana w ich treści”. Poinformowano również, iż Spółka nie posiada informacji w zakresie celu nieenergetycznego zużycia gazu ziemnego przez odbiorców (pismo k.66-67 akt adm.).

46 Pismem z 24 stycznia 2022 r. (znak: (...)) Spółka potwierdziła stanowisko z 10 stycznia 2022 r. informując ponownie, iż „dane w zakresie mocy powyżej 5 MW wskazane zostały tylko i wyłącznie w oparciu o posiadane przez nią oświadczenia” oraz „podstawowym przedmiotem działalności większości podmiotów wskazanych w tabeli 5b jest wytwarzanie energii elektrycznej lub ciepła, która to działalność jest działalnością regulowaną. (...) zwróciła się do odbiorców o złożenie oświadczeń w celu wskazania ilości paliwa gazowego zgodnie z celem jego zużycia. Jednocześnie wskazujemy, że oświadczenia te miały jedynie charakter fakultatywny, zatem ich złożenie nie było obligatoryjne, zatem nie ma gwarancji, że wszystkie podmioty takie oświadczenia złożyły”.

47 Pismem z 25 stycznia 2022 r. (znak: (...) ( (...): (...))) Prezes URE wezwał powoda do przekazania wszelkiej korespondencji z podmiotami (poza oświadczeniami złożonymi dotychczas do URE), którym Spółka sprzedawała gaz ziemny na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w zakresie ustalenia sposobu wykorzystania ciepła i/lub energii elektrycznej przez podmioty je wytwarzające z gazu zakupionego od powoda oraz na cele nieenergetyczne. Ponadto Prezes URE zwrócił się o przesłanie wyjaśnień dotyczących kwoty akcyzy naliczonej z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do wszystkich odbiorców końcowych oraz o uzupełnienie danych w zakresie wolumenu energii elektrycznej zakupionego na Towarowej Giełdzie Energii i dostarczonego do odbiorców końcowych oraz przeznaczonego do dalszej odsprzedaży (pismo k.210-211 akt adm.).

48 W odpowiedzi, pismem z 14 lutego 2022 r. (znak: (...)), powód poinformował, iż nie posiada innej korespondencji aniżeli wcześniej przekazana do URE. Wskazał, iż Spółka „zwracała się do odbiorców o przekazanie informacji niezbędnych do określenia podstawy obowiązku efektywności energetycznej. Jednocześnie (...) nie była zobowiązana do pozyskiwania danych w zakresie ustalenia sposobu wykorzystywania ciepła lub energii elektrycznej przez podmioty je wytwarzające z gazu zakupionego od Spółki oraz informacji na jakie konkretnie cele nieenergetyczne został zużyty gaz ziemny. Tym samym (...) takich informacji nie posiada”. Ponadto powód podniósł, iż w ustawie z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej, jak również w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 roku o efektywności energetycznej brak jest przepisów stanowiących, iż do pomniejszenia przedmiotowego obowiązku nie należy uwzględniać gazu ziemnego, z którego zostało wytworzone ciepło lub energia elektryczna, które następie zużyte zostały na potrzeby własne kupującego gaz ziemny oraz brak jest przepisów „wskazujących na konieczność dodatkowej weryfikacji przez podmioty zobowiązane; na jakie cele nieenergetyczne został zużyty gaz ziemny”. Spółka przesłała wyjaśnienia w zakresie naliczania akcyzy z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych oraz poinformowała, iż „nie ewidencjonuje sprzedaży energii elektrycznej i paliwa gazowego do odbiorców końcowych wg struktury zakupu." (pismo k.223-224 akt adm.).

49 Powód ww. korespondencji wskazał następujące odliczenia, o których mowa w art. 12 ust.4 u.e.e.:

50 a) (...) zł - koszt akcyzy naliczonej z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych,

51 b) (...)zł - koszt uzyskania świadectw pochodzenia przedstawionych do umorzenia Prezesowi URE lub wartość uiszczonej opłaty zastępczej z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorcy końcowego (OZE) ,

52 c) (...)zł - koszt uzyskania świadectw pochodzenia biogazu rolniczego przedstawionych do umorzenia Prezesowi URE lub wartość uiszczonej opłaty zastępczej z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorcy końcowego (BIO, BG),

53 d) (...) zł - koszt uzyskania świadectw pochodzenia z kogeneracji przedstawionych do umorzenia Prezesowi URE lub wartość uiszczonej opłaty zastępczej z tytułu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorcy końcowego (CHP),

54 e) (...) zł - koszt akcyzy naliczonej z tytułu sprzedaży gazu ziemnego do odbiorców końcowych,

55 f) (...) zł – przychód ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego użycia na potrzeby wytwarzania ciepła oraz energii elektrycznej,

56 g) (...) zł – przychód ze sprzedaży gazu zimnego w celu jego użycia na cele nieenergetyczne,

57 h) (...) zł – koszt uzyskania świadectw efektywności energetycznej przedstawionych przez przedsiębiorstwo energetyczne do umorzenia Prezesowi URE lub wartość uiszczonej opłaty zastępczej (EF).

58 Łączna kwota odliczeń wskazanych przez powoda wyniosła zatem 256 387 050,94 zł.

59 Następnie Prezes URE wezwał podmioty kupujące gaz ziemny od powoda w 2016 roku do przekazania szczegółowych informacji dotyczących sposobu wykorzystania gazu zakupionego od Spółki (okoliczność niesporna, przykładowe pismo Prezesa URE z 31/01/2022 r. k. 234-235 akt adm.).

60 Następujące podmioty, kupujące od powoda gaz ziemny na potrzeby wytwarzania ciepła i/lub energii elektrycznej wskazał, iż część gazu zużyły do wytworzenia ciepła i/lub energii elektrycznej zużytych następnie na ich potrzeby własne czyli jako odbiorca końcowy w rozumieniu przepisów u.e.e.:

61 a) Zakład (...) Sp. z o.o. zakupił (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużył jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

62 b) Miejskie Przedsiębiorstwo (...) S.A. w T. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy(przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

63 c) Miejskie Przedsiębiorstwo (...) S.A. w K. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

64 d) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

65 e) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

66 f) (...) Sp. z o.o. zakupiły (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyły jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

67 g) (...) Sp. z o.o. zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

68 h) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w Ł. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

69 i) Miejskie Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w R. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

70 j) (...) Sp. z o.o. zakupiła (...) MWh (przychód sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...)MWh zużyła końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

71 k) Miejski Zakład (...) Sp. z o.o. zakupił (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużył jako odbiorca końcowy sprzedaży wyniósł (...) zł);

72 l) (...) S.A., która wskazała, iż zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł);

73 m) Zespół Elektrociepłowni (...) S.A. zakupiła (...) (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

74 n) Przedsiębiorstwo (...) Spółka Jawna, która wskazała, iż zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

75 o) Spółdzielnię (...) zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...)MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

76 p) (...) Sp. z o.o. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł(...) zł);

77 q) (...) S.A. zakupiły1 (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyły jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł);

78 r) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

79 s) Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe (...) Sp. z o.o. zakupiło (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...)MWh zużyło jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł);

80 t) (...) Spółdzielnia (...) w P. zakupiła(...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego(...)MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

81 u) (...) Sp. z o.o. zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...)MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

82 v) (...) Sp. z o.o. zakupiła (...)MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł);

83 w) (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa zakupiła(...)MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł);

84 x) Zakład (...) w Ż. zakupił (...)MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego (...)MWh zużył jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł);

85 y) (...) Sp. z o.o., która wskazała, iż zakupiła (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...)zł), z czego (...) MWh zużyła jako odbiorca końcowy (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł).

86 Z analizy nadesłanego przez Przedsiębiorcę materiału dowodowego oraz danych przekazanych przez podmioty kupujące gaz ziemny w roku 2016 od Przedsiębiorcy wynikało, iż obowiązek, nałożony art. 12 ust. 1 Ustawy, nie został przez Przedsiębiorcę wykonany, bowiem podmioty, które w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. zakupiły od powoda gaz ziemny na potrzeby wytwarzania ciepła i/lub energii elektrycznej w ilości (...) MWh (przychód z tej sprzedaży wyniósł (...) zł), z czego na potrzeby własne zużyły (...) MWh, a przychód ze sprzedaży wyniósł (...) zł. Łączna moc zamówiona cieplna przez odbiorców końcowych Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowego (...) sp. z o.o. wynosiła poniżej (...) MW (a więc wolumen zakupionego gazu ziemnego przez ten podmiot w ilości (...) MWh oraz przychód osiągnięty z tej sprzedaży w wysokości (...) zł, nie podlegał odliczeniu jako sprzedaż do podmiotu, o którym mowa w art. 12 ust 3 u.e.e.), Prezes URE uznał, iż do odliczenia przychodu dla ww. podmiotów (kupujących od Spółki gaz zmienny na potrzeby wytwarzania ciepła lub/i energii elektrycznej) należy uwzględnić sprzedaż gazu ziemnego w ilości (...)MWh, z tytułu której Przedsiębiorca osiągnął przychód w wysokości (...) zł.

87 Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes URE uznał za celowe wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Przedsiębiorcy kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r., określonego w art. 12 ust. 1 Ustawy, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa wart. 21 ust. 1 u.e.e., w terminie określonym wart. 27 ust. 3 u.e.e., lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym wart. 12 ust. 6 u.e.e., obliczonej w sposób określony wart. 12 ust. 5 u.e.e.

88 W związku z powyższym, pismem z 19 kwietnia 2022 r., znak: (...) ( (...): (...)), Prezes URE zawiadomił powoda o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w tej sprawie oraz wezwał powoda do przesłania wszelkich dokumentów mających związek ze sprawą mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia mającego zapaść w niniejszym postępowaniu pozwalających na ocenę jego sytuacji finansowej oraz oświadczenia o wysokości osiągniętego w ostatnim roku podatkowym przychodu. Pismem tym powód został również poinformowany o włączeniu do akt niniejszego postępowania pism od tych podmiotów wskazanych przez Przedsiębiorcę jako kupujące od niego w 2016 r. gaz ziemny na potrzeby wytwarzania ciepła i/lub energii elektrycznej oraz na cele nieenergetyczne, w przypadku których Prezes URE zakwestionował wysokość odliczeń wskazanych przez powoda (pismo k.816-820 akt adm.).

89 W odpowiedzi na ww. zawiadomienie powód pismem z 26 kwietnia 2022 r. wniósł o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi, wskazując, iż „wyznaczony przez Prezesa URE termin 7 dni jest rażąco krótki i całkowicie nieadekwatny do zakresu szczegółowych wyjaśnień oraz dokumentów mających związek ze sprawą”. Dodatkowo wniósł o umożliwienie wglądu do akt i sporządzenie z nich notatek, kopii lub odpisów (pismo k.821-823 akt adm.).

90 Pismem z 2 maja 2022 r., znak: (...) ( (...): (...)), Prezes URE wyznaczył ostateczny termin udzielenia odpowiedzi do 10 maja 2022 r. (pismo k.826 akt adm.).

91 W dniach 6 i 9 maja 2022 r. Spółka skorzystała z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie.

92 Pismem, które wpłynęło do Urzędu Regulacji Energetyki dnia 4 maja 2022 r. powód przesłał sprawozdanie finansowe Spółki za rok 2021 z zastrzeżeniem, iż nie zostało ono jeszcze zatwierdzone przez Zgromadzenie Wspólników Spółki (pismo k.827-828 akt adm. oraz Sprawozdanie Finansowe k.829-882 akt adm.).

93 W piśmie z 10 maja 2022 roku powód oświadczył, iż odniesienie się do „kwestii wskazanych przez Prezesa URE w wezwaniu z dnia 19 kwietnia 2022 r. nie jest możliwe bez analizy dokumentów zgromadzonych przez Prezesa URE w aktach sprawy”. Ponadto podkreślił, iż „ W prace po stronie Spółki zaangażowany jest wieloosobowy zespół specjalistów z różnych jednostek organizacyjnych. Weryfikacja twierdzeń Prezesa URE sformułowanych w wezwaniu z dnia 19 kwietnia 2022 r. i pismach odbiorców Spółki oraz odniesienie się do nich wymaga czasu adekwatnego do zakresu i stopnia skomplikowania materii będącej przedmiotem postępowania" (pismo k.884-885 akt adm.).

94 Pismem z 18 maja 2022 r., znak: (...) ( (...): (...)), Prezes URE zawiadomił powoda o zakończeniu prowadzonego postępowania i przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień (zawiadomienie k.886 akt adm.).

95 W odpowiedzi, pismem z 30 maja 2022 r. powód poinformował, iż dokonał korekty danych dla:

96 a) Zakładu (...) w M. (dokonano pomniejszenia wolumenu gazu ziemnego zakupionego na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej i/lub ciepła),

97 b) (...) Sp. z o.o. (dane dla tego podmiotu zostały zdublowane w związku z czym zmniejszono wolumen i przychód w zestawieniu zbiorczym),

98 c) (...) Sp. z o.o. (Spółka nie posiada dla tego podmiotu dokumentów potwierdzających zasadność odliczenia, w związku z czym usunięto ją z zestawienia podmiotów).

99 Powód wskazał, iż po ww. korekcie przychód ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła wynosi (...) zł, a przychód ze sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na cele nieenergetyczne wynosi (...) zł. Ponadto Spółka wskazała, iż przychód ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła został przez Prezesa URE zaniżony (nie uwzględniono kwoty (...)zł, która wynika „ze sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej łub ciepła przez klientów, którzy nie zostali wskazani w Wezwaniu Prezesa URE"). Spółka wskazała również, iż Prezes URE zwracając się do jej odbiorców o przekazanie danych w zakresie zakupu gazu nie doprecyzował jak te podmioty mają rozumieć koszt zakupu. W związku z powyższym wniósł o przedstawienie zestawienia danych na podstawie, których Prezes dokonał wyliczenia ww. przychodu.

100 Spółka wskazała ponadto, iż w odniesieniu do (...) Sp. z o.o., Miejskiej (...) Sp. z o.o. oraz Zakładu (...) Sp. z o.o., stanowisko zaprezentowane przez Prezesa URE nie jest prawidłowe. Spółka wskazała, iż (...) Sp. z o.o. oraz Miejska (...) Sp. z o.o. potwierdziły w pismach skierowanych do Prezesa URE, że zużyły całość zakupionego od Spółki gazu ziemnego na wytwarzanie ciepła i/lub energii elektrycznej, a Zakład (...) Sp. z o.o. przy piśmie z 11 lutego 2022 r. skierowanym do Prezesa URE nie uwzględnił faktu, iż złożył on do Spółki 1 marca 2017 r. korekty oświadczeń, które Spółka przekazała do Prezesa URE przy piśmie z 30 maja 2022 r.

101 W odniesieniu do pomniejszeń przychodu ze sprzedanego gazu na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub/i ciepła powód wskazał, iż „kwestia dalszego przeznaczenia energii elektrycznej i ciepła wytworzonych z gazu ziemnego (zakładając w odniesieniu do wytwórcy ciepła, że łączna wielkość zamówionej mocy cieplnej przez odbiorców końcowych, którym ten wytwórca ciepło sprzedaje przekracza 5MW) nie została w ustawie EF wyraźnie unormowana" oraz wskazał, że „patrząc z punktu widzenia wykonania umowy sprzedaży paliwa gazowego, nie jest istotne w jakim celu wykorzystywana jest wytworzona przez nabywcę energia elektryczna lub, ciepło, nie stanowi to bowiem przedmiotu umowy zawieranej z Spółka nie odnajduje w ustawie EF przepisów stanowiących, iż do pomniejszenia obowiązku, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1) ustawy EF, nie należy uwzględniać gazu ziemnego z którego zostało wytworzone ciepło lub energia elektryczna, które następnie zużyte zostały na potrzeby własne, jedyne wyłączenie zostało wskazane bezpośrednio w ww. przepisach”. Spółka zaznaczyła ponadto, iż „w ww. ustawie nie ma również przepisów wskazujących na konieczność dodatkowej weryfikacji przez podmioty zobowiązane, na jakie cele nieenergetyczne został zużyty gaz ziemny. ".

102 Spółka podniosła także, iż Prezes URE nie zwracał się wcześniej o przekazanie tak szczegółowych danych, jak podczas kontroli za rok 2016, ,,tj. w zakresie sprzedanego gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła Prezes URE nie pytał dodatkowo o ilość gazu ziemnego zużytego na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, które zostały następnie zużyte na potrzeby własne tego wytwórcy, w przypadku dokonanej sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na cele nieenergetyczne Prezes URE nie prosił o wskazanie, na jaki konkretnie cel nieenergetyczny został zużyty gaz ziemny". Spółka wskazała także, iż w odniesieniu do obowiązku efektywności energetycznej za lata 2013-2015 Prezes URE stosował podczas kontroli obowiązku literalne brzmienie art. 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e., które Spółka podziela, natomiast w odniesieniu do I-III kwartału 2016 r. Prezes URE zmienił interpretację ww. przepisu Ustawy, o czym nie informował w żadnej z opublikowanych na stronie Urzędu informacji dot. realizacji obowiązku efektywności energetycznej. Powód Ppodkreślił również, iż „w wyznaczonym przez Prezesa URE terminie nie była możliwa weryfikacja wszystkich danych mogących mieć związek ze sprawą według standardów, jakie stawia sobie sama Spółka. Przedstawione dane odzwierciedlają zatem stan prac na dzień sporządzenia niniejszego pisma" (pismo k.893-896 akt adm.).

103 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami, dlatego też nie było konieczności przeprowadzania dowodu z zeznań świadków wskazanych w odwołaniu.

104 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

105 Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

106 W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu a mianowicie naruszenia naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej w zw. z art. 189g § 1 k.p.a. poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej mimo, że upłynął termin przedawnienia wyłączający możliwość nałożenia kary pieniężnej za rzekome naruszenie prawa przez Spółkę.

107 Zgodnie z przepisem art. 189 § 1 k.p.a. „Administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.”. Przyjmując, że powód był zobowiązany do wykonania obowiązków umorzeniowych do 31 marca 2017 roku, za datę początkową w której doszło do naruszenia prawa przez powoda należało przyjąć 1 kwietnia 2017 roku. W tej sytuacji 5-letni okres przedawnienia mijał 1 kwietnia 2020 roku. Zaskarżona Decyzja została zaś wydana 9 czerwca 2022 roku.

108 Jednakże jak słusznie zauważył pozwany, w sprawie znalazł zastosowanie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy covidowej, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenie epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Omawiany przepis obowiązywał od 14 marca 2020 roku do 23 maja 2020 roku, czyli w okresie biegu przedawnienia karalności czynu zarzucanego powodowi. Innymi słowy „Przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy przedawnienia (w tym ten przewidziany w art. 189g § 1 k.p.a.) nie rozpoczynały się w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. (włącznie), a rozpoczęte ulegały zawieszeniu na okres od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. (włącznie). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło zatem na 71 dni i z woli ustawodawcy o ten właśnie okres czasu ów termin został wydłużony. Należy przy tym podkreślić, że zawieszenie biegu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminu przedawnienia było jednym ze środków zapobieżenia negatywnym skutkom zaistnienia sytuacji nadzwyczajnej, jaką było zagrożenie epidemiczne SARS-CoV-2. Środek ten był stosowany do już istniejącego - bo ogłoszonego wcześniej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. - stanu zagrożenia epidemicznego, który w znaczeniu prawnym obowiązywał w określonych ramach czasowych. Normatywne skutki zastosowanego środka zapobiegawczego odnoszą się zatem do całego okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i nie oznacza to w tym przypadku wstecznego działania prawa.” (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23.01.2024 r., II GSK 771/23, LEX nr 3702604).

109 Wobec powyższego, w okresie od 14 marca do 23 maja 2020 roku termin przedawnienia o którym mowa w art. 189g § 1k.p.a. uległ zawieszeniu, tym samym wydłużył się okres przedawnienia, który upływał w niniejszej sprawie 10 czerwca 2022 roku, a decyzja została wydana 9 czerwca 2022 roku a zatem przed upływem terminu przedawnienia.

110 Na rozprawie 22 maja 2024 roku pełnomocnik powoda wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy covidowej jest zgodny z przepisem art. 2 Konstytucji RP ? W uzasadnieniu podniósł, że wyrokiem z 12 grudnia 2023 roku w sprawie o sygn. Akt P 12/22 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 15zzr¹ ustawy covidowej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem powoda również bliźniaczy przepis art. 15zzr ustawy covidowej dotyczący wstrzymania biegu terminów określonych przepisami prawa administracyjnego a dotyczących przedawnienia powinien zostać uznany za niegodny z Konstytucją, a w konsekwencji nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie.

111 Sąd po zapoznaniu się z uzasadnieniem ww. wyroku TK uznał, iż nie ma konieczności występowania z pytaniem prawnym, gdyż motywy stojące za uznaniem przepisu art.15zzr¹ ustawy covidowej nie znajdą zastosowania w przypadku przepisu art. 15zzr ustawy covidowej.

112 W uzasadnieniu TK stwierdził „Ustawodawca w art. 15zzr ¹ ust. 1 ustawy marcowej nie wskazał terminu, do którego obowiązywać miało zawieszenie biegu przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe, jak również nie określił maksymalnego limitu czasowego, do którego mogło ono trwać. Mimo że stan zagrożenia epidemicznego ogłoszono po raz pierwszy 14 marca 2020 r., następnie ogłoszono stan epidemii 20 marca 2020 r., a od 16 maja 2022 r. obowiązywał ponownie stan zagrożenia epidemicznego, który ostatecznie został zniesiony 1 lipca 2023 r., to - z perspektywy, tak organów stosujących prawo, jak i jednostek, zwłaszcza w dacie wniesienia rozpatrywanego pytania prawnego - nie było możliwe określenie granic czasowych, do których trwać miało wydłużenie okresów przedawnienia. Tym samym art. 15zzr ¹ ust. 1 ustawy marcowej stworzył w istocie instytucję zawieszenia biegu przedawnienia na czas nieokreślony , godząc przez to w zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. (…) Tymczasem kwestionowany przepis ustawy marcowej nie spełniał tego wymogu. Po pierwsze bowiem - regulacja ta nie została wprowadzona w marcu 2020 r., czyli w początkowym okresie pandemii (który w sposób bezprecedensowy wpłynął na dezorganizację życia publicznego - por. postanowienie TK z 10 czerwca 2021 r., sygn. TS 111/20 , OTK ZU B/2021, poz. 113), lecz dopiero po upływie piętnastu miesięcy od wystąpienia epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Po drugie - badany przepis był sprzeczny z regulacją art. 44 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2023, ze zm.) przez to, że - mimo przedawnienia należności publicznoprawnej - nadal utrzymywał karalność przestępstwa z nią związanego. Po trzecie - zawieszenie biegu przedawnienia karalności czynu bez wskazania konkretnej daty (mimo nawet upływu biegu przedawnienia należności publicznoprawnej) przełożyło się na to, że przy jednoczesnym uspokojeniu sytuacji epidemicznej (co stanowi fakt notoryjny) narażało zainteresowane podmioty na skutki prawne, które nie mogły być uprzednio przewidziane; uchwalane przez ustawodawcę nowe przepisy nie mogą zaskakiwać ich adresatów, co do dalszego postępowania władz publicznych.”.

113 Powyższych uchybień nie zawierał przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy covidowej, bowiem obowiązywał już od 14 marca 2020 roku czyli od momentu wprowadzenia stanu zagrożenia epidemiologicznego do 23 maja 2020 roku, zatem w początkowym okresie epidemii, w którym wprowadzone ograniczenia były najostrzejsze, a został uchylony w momencie chwilowego uspokojenia sytuacji epidemicznej w kraju.

114 Dodatkowo należy zauważyć, że zgodność ww. przepisu z Konstytucją RP nie budziła wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w ostatnich latach wydał wiele wyroków właśnie w oparciu o przepis art. 15zzr ustawy covidowej (zob. wyrok NSA z 23.01.2024 r., II GSK 771/23, LEX nr 3702604).

115 Stosownie do przepisu art. 53 ust. 1 u.e.e. z 2016 roku „1. Do wykonania i rozliczenia wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 1 i art. 23 ust. 3 ustawy uchylanej w art. 59, za okres przed dniem wejścia w życie ustawy, oraz w zakresie kar pieniężnych za niedopełnienie tego obowiązku stosuje się przepisy dotychczasowe.”.

116 W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o efektywności energetycznej z 2011 roku. W tym kontekście w uzasadnieniu Decyzji, pozwany nieprawidłowo powołał się na przepis art.10 ust. 1, art. 13 ust.1, art. 14 ust. 2 ustawy o efektywności energetycznej z 2016 r. (str. 13-14 decyzji), jednakże nie zmienia to oceny, iż wydana decyzja jest zgodna z przepisami ustawy z 2011 roku.

117 Zgodnie z przepisem art. 12 u.e.e. „1. Przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 tej ustawy, o wartości wyrażonej w tonach oleju ekwiwalentnego, nie większej niż 3% ilorazu:

118 a) kwoty przychoduze sprzedaży energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego odbiorcom końcowym, osiągniętego za dany rok, w którym obowiązek ten jest realizowany, w przypadku przedsiębiorstwa energetycznego sprzedającego energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny tym odbiorcom,

119 b) kwoty transakcji zakupu energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego na giełdzie towarowej, osiągniętego za dany rok, w którym obowiązek ten jest realizowany, w przypadku odbiorcy końcowego działającego we własnym imieniu oraz towarowego domu maklerskiego lub domu maklerskiego działającego na zlecenie tego odbiorcy - i jednostkowej opłaty zastępczej, oznaczonej symbolem "Ozj", o którym mowa w ust. 5, lub

120 2) uiścić opłatę zastępczą, obliczoną w sposób określony w ust. 5.

121 2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, wykonują:

122 1) przedsiębiorstwo energetyczne sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

123 2) odbiorca końcowy przyłączony do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będący członkiem giełdy towarowej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 197, z późn. zm.), w odniesieniu do transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej;

124 3) towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w art. 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, w odniesieniu do transakcji realizowanych na giełdzie towarowej na zlecenie odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

125 3. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przedsiębiorstw energetycznych sprzedających ciepło odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łączna wielkość mocy zamówionej przez tych odbiorców nie przekracza 5 MW.

126 4. Kwotę przychodu, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, pomniejsza się o:

127 1) kwotę przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, z wyjątkiem sprzedaży tego gazu przedsiębiorstwom energetycznym, o których mowa w ust. 3;

128 2) kwotę przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na cele nieenergetyczne;

129 3) kwotę akcyzy naliczonej przez przedsiębiorstwo energetyczne z tytułu sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego odbiorcy końcowemu;

130 4) koszt uzyskania świadectw pochodzenia i świadectw pochodzenia z kogeneracji przedstawionych przez przedsiębiorstwo energetyczne do umorzenia Prezesowi URE lub wartość uiszczonej przez to przedsiębiorstwo opłaty zastępczej, o których mowa w art. 9a ust. 1 i 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, z tytułu sprzedaży energii elektrycznej odbiorcy końcowemu;

131 5) koszt uzyskania świadectw efektywności energetycznej przedstawionych przez przedsiębiorstwo energetyczne do umorzenia Prezesowi URE, o których mowa w art. 21 ust. 1, lub wartość uiszczonej przez to przedsiębiorstwo opłaty zastępczej, o której mowa w ust. 1 pkt 2;

132 6) kwotę przychodu ze sprzedaży energii elektrycznej odbiorcy końcowemu, o którym mowa w art. 13 ust. 1.

133 5. Opłatę zastępczą oblicza się według wzoru:

134 Oz = Ozj × Ep,

135 gdzie poszczególne symbole oznaczają:

136 Oz - opłatę zastępczą wyrażoną w złotych,

137 Ozj - jednostkową opłatę zastępczą, nie niższą niż 900 zł i nie wyższą niż 2700 zł za tonę oleju ekwiwalentnego,

138 Ep - ilość energii pierwotnej, wyrażoną w tonach oleju ekwiwalentnego, równą różnicy między ilością energii pierwotnej wynikającą z obowiązku określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 15 i ilością energii pierwotnej wynikającą ze świadectw efektywności energetycznej, o których mowa w art. 21 ust. 1, umorzonych przedsiębiorstwu energetycznemu, odbiorcy końcowemu oraz towarowemu domowi maklerskiemu lub domowi maklerskiemu, o których mowa w ust. 2, w terminie, o którym mowa w art. 27 ust. 3.

139 6. Wpływy z opłaty zastępczej stanowią przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Kwotę opłaty zastępczej należy uiścić na rachunek bankowy tego funduszu do dnia 31 marca każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy.”.

140 Zgodnie zaś z art. 3 pkt 12) p.e. - przedsiębiorstwo energetyczne to podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie:

141 a) wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi lub

142 b) przesyłania dwutlenku węgla, lub

143 c) przeładunku paliw ciekłych, lub

144 d) agregacji

145 zaś odbiorca końcowy to odbiorca dokonujący zakupu paliw lub energii na własny użytek; do własnego użytku nie zalicza się energii elektrycznej zakupionej w celu jej magazynowania lub zużycia na potrzeby wytwarzania, przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz paliw gazowych zakupionych w celu ich zużycia na potrzeby przesyłania, dystrybucji, magazynowania paliw gazowych, skraplania gazu ziemnego lub regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (art. 3 pkt 13a p.e.).

146 Z przywołanych przepisów wynika zatem, że powód jako przedsiębiorstwo energetyczne sprzedające gaz ziemny odbiorcom końcowym może zmniejszyć kwotę przychodu, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1a) u.e.e. o kwotę przychodu min.

147 a) ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, z wyjątkiem sprzedaży tego gazu przedsiębiorstwom energetycznym sprzedającym ciepła odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium RP, jeżeli łączną moc zamówionej przez tych odbiorców nie przekracza 5 MW,

148 b) ze sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na cele nieenergetyczne.

149 Wobec tego, powód chcąc skorzystać z ww. odliczeń musi posiadać informacje, na podstawie kwotach ustali, w jakim zakresie powinien obowiązek zrealizować, a pozyskać je może jedynie od kontrahentów którym sprzedaje gaz ziemny.

150 Należy zgodzić się z powodem, że ustawa o efektywności energetycznej z 2011 roku nie zawierała instrumentów, które zapewniałaby podmiotom obowiązanym do jej stosowania uzyskanie od odbiorców szeregu informacji niezbędnych do wykonania ustawowego obowiązku. Jednakże nie oznacza to, w ocenie Sądu, że powód był w ogóle zwolniony z ich uzyskania. Co więcej w rozpoznawanej sprawie powód zwrócił się do kontrahentów o podanie informacji niezbędnych do uwzględnienia omawianych odliczeń i takowe informacje otrzymał. Natomiast różnica w wartościach podanych przez kontrahentów powodowi i pozwanemu wynikała z odmiennie zadanych przez te dwa pomioty pytań, te pochodzące od Prezesa URE były bardziej szczegółowe. Powód nie przedstawił dowodów na poparcie tezy, że kontrahenci świadomie wprowadzili go w błąd podając informacje nieprawdziwe, w przeciwieństwie do tych przekazanych Prezesowi. Dodatkowo trzeba wskazać, że analiza niektórych umów zwartych przez powoda z kontrahentami prowadzi do wniosku, że powód wiedział na jakie cele będzie wykorzystany gaz dostarczony przez powoda np.: umowa kompleksowa – dostarczania paliwa gazowego nr (...) § 4 k. 354 akt adm., umowa kompleksowa – dostarczania paliwa gazowego nr (...) § 3 k. 474 akt adm.

151 Należyta staranność spółki działającej od lat na rynku energetycznym i będącej jednym z głównych dostawców gazu ziemnego na terytorium RP wymagała dogłębnej analizy obowiązujących przepisów, a następnie sfomułowanie takich pytań by odpowiedzi kontrahentów były precyzyjne.

152 W rozpoznawanej sprawie, spór pomiędzy powodem a pozwanym dotyczył przede wszystkim tego, czy do przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, o który pomniejsza się podstawę obowiązku umorzeniowego wlicza się przychód ze sprzedaży gazu ziemnego wykorzystanego przez te przedsiębiorstwa na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła zużytych następnie przez te podmioty na potrzeby własne (tzw. autoprodukcja)?

153 Zdaniem powoda wykładania językowa przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e. wskazuje na możliwość pomniejszenia wolumenu sprzedaży gazu ziemnego o gaz ziemny sprzedany przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego życia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła zużytych następnie na potrzeby własne. Z kolei pozwany był przeciwnego zdania.

154 Zdaniem Sądu, wykładnia językowa i systemowa prowadzi do wniosku, że ww. regulacja dotyczy wyłącznie ilości gazu ziemnego sprzedanego podmiotom pełniącym funkcję przedsiębiorstw energetycznych wytwarzających z zakupionego gazu ziemnego ciepło lub energię elektryczną, które następnie podlegają dalszej odsprzedaży. W tej sytuacji podmiot pełniący w świetle przepisów ustawy - Prawo energetyczne jednocześnie dwie role:

155 a) przedsiębiorstwa energetycznego wytwarzającego ciepło, energię elektryczną lub paliwa ciekłe w celu ich sprzedaży do odbiorców końcowych

156 b) oraz odbiorcy końcowego wytwarzającego ciepło, energię elektryczną lub paliwa ciekłe na potrzeby własne –

157 nie może korzystać ze zwolnienia określonego w art 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e. w odniesieniu do tej ilości gazu ziemnego zakupionego na potrzeby wytwarzania ww. paliw lub energii zużywanych na własne potrzeby, ponieważ w tym zakresie nie pełni roli przedsiębiorstwa energetycznego, a jest odbiorcą końcowym gazu ziemnego.

158 Rację ma pozwany zauważając, że zgodnie z ogólną regułą nakazującą zawężającą wykładnię wyjątków, nie powinna być wykładana w sposób rozszerzający. Z zasady exceptiones non sunt extendendae wynika bowiem, iż wyjątki należy intepretować ściśle i zawężająco.

159 Przedsiębiorstwem energetycznym jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą, zaś pojęcie działalności gospodarczej nie jest w sposób autonomiczny zdefiniowane w prawie energetycznym, dlatego też konieczne jest sięgnięcie do definicji pojęcia działalności gospodarczej z ustawy z 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 3 tej ustawy działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

160 Zatem jak wynika z powyższej definicji działalność gospodarcza, aby za taką mogła zostać uznana musi spełniać trzy przesłanki, mianowicie: działalność ta musi być wykonywana zarobkowo, w sposób formalnie zorganizowany oraz ciągły.

161 Działalność gospodarcza musi być związaną z odpłatnością, co oznacza, iż ma ona przynosić przedsiębiorcy określone przychody. Działalność gospodarcza powinna być nastawiona na osiąganie zysku. Zysk zaś jest kategorią ekonomiczną i oznacza nadwyżkę wpływów (przychodów) nad wydatkami (zob. T. Kocowski (w:) L. Kieres (red.), Administracyjne prawo gospodarcze, Wrocław 2005, s. 78). Dla zarobkowego charakteru takiej działalności znaczenie ma tutaj cel, nie zaś rzeczywiście osiągnięty rezultat (wynik ekonomiczny). Uznając, że cel taki nie jest realizowany w przypadku działalności realizowanej na własne potrzeby, działalność odbiorcy końcowego wykorzystującego na własne potrzeby np. panele słoneczne, turbiny wiatrowe, pompy ciepła czy też małe biogazownie nie może być uznana za działalność gospodarczą. Podkreśla się, że działalność gospodarcza jest związana z ryzykiem nieosiągnięcia dochodów z wykonywanej działalności, co może łączyć się z tym, że przychody mogą pokrywać jedynie koszty własne danego podmiotu. Tego typu przypadki mają miejsce często w sferze użyteczności publicznej, co nie przekreśla kwestii uznania działalności w tej sferze jako gospodarczej (zob. T. Kocowski (w:) L. Kieres (red.), Administracyjne..., s. 79).” ( tak Z. Muras, M. Swora [w:] A. Dobrowolski, F. Elżanowski, A. Falecki, R. Gawin, J. Kędzia, D. Nowak, P. Orzech, M. Sachajko, A. Skoczylas, K. Smagieł, M. Stefaniuk, M. Szostakowska, R. Trypens, A. Walkiewicz, M. Wesołowski, M. Woszczyk, M. Zawiska, Z. Muras, M. Swora, Prawo energetyczne. Tom II. Komentarz do art. 12-72, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32.).

162 W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 kwietnia 2009 roku (sygn.. akt III SA/Po 374/08, LEX nr 550514), stwierdzono, że: "Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza natomiast, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej".

163 Biorąc pod uwagę elementy składające się na pojęcie działalności gospodarczej, można uznać, że przedsiębiorstwem energetycznym nie będzie np. taki podmiot, który wytwarza energię elektryczną lub ciepło na własne potrzeby (M. Stoczkiewicz, Pomoc państwa dla przedsiębiorstw energetycznych w prawie Unii Europejskiej, Warszawa 2011, s. 75 oraz Prawo energetyczne. Efektywność energetyczna. Tom I. Komentarz , red. dr hab. Marzena Czarnecka, Tomasz Ogłódek, Warszawa 2023).

164 Z tej też przyczyny definicji przedsiębiorstwa energetycznego nie spełnia spółdzielnia, która w zakresie wytwarzania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią działa wyłącznie na rzecz własnych członków, a nie uczestniczy w obrocie gospodarczym ( H. Palarz, Prawo energetyczne, 2004, s. 28).

165 Innymi słowy powód przy zachowaniu należytej staranności mógł się zapoznać z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury i ustalić, że w rozumieniu ustawy prawo energetyczne przedsiębiorstwem energetycznym nie jest podmiot zużywający wytworzoną energię elektryczną lub ciepło na potrzeby własne, a skoro tak to zgodnie z przepisem 12 ust.4 pkt 1 u.e.e. nie może odliczyć od przychodu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1a) kwoty przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu jego zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła zużytych następnie przez to przedsiębiorstwo na potrzeby własne, z wyjątkiem przedsiębiorstw, o których mowa w art. 12 ust. 3 u.e.e.

166 Z kolei odnośnie kwoty przychodu ze sprzedaży gazu ziemnego w celu jego zużycia na cele nieenergetyczne to należy wskazać, iż w ustawie o efektywności energetycznej brak jest definicji „celu nieenergetycznego”, w związku z czym Prezes URE posługiwał się znaczeniem ww. pojęcia określonym w rozporządzeniu Komisji Europejskiej (UE) nr 147/2013 z dnia 13 lutego 2013 r. zmieniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1099/2008 w sprawie statystyki energii w odniesieniu do wdrażania aktualizacji miesięcznych i rocznych statystyk dotyczących energii, załącznik A, pkt 2.2, w którym „zużycie nieenergetyczne" zostało zdefiniowane jako „nośniki energii wykorzystywane jako surowce w różnych sektorach; czyli nośniki, które nie zostały zużyte jako paliwo ani przetworzone na inne paliwo”. 2

167 Wyjaśnienie terminu zużycie nośników energii (paliw) w celach nieenergetycznych (surowcowych), znalazło się również w opracowanych przez Agencję Rynku Energii SA i wydanych przez Główny Urząd Statystyczny „Z asadach metodycznych sprawozdawczości statystycznej z zakresu gospodarki paliwami i energią oraz definicjach stosowanych pojęć”, które dostępne są na stronie internetowej GUS. Zużycie na cele nieenergetyczne zostało tam zdefiniowane jako zużycie nośników energii w charakterze surowców w procesie technologicznym przy produkcji określonych wyrobów, przy czym nośniki te nie są spalane ani zamieniane na inną postać energii. Zgodnie z wyjaśnieniami zamieszczonymi w ww. metodyce zużycie paliw na cele nieenergetyczne występuje głównie w przemyśle chemicznym i petrochemicznym, w których paliwa obok funkcji energetycznych spełniają rolę surowca. Typowymi przykładami nieenergetycznego (surowcowego) wykorzystania paliw są procesy produkcji amoniaku, karbidu, kauczuku, tworzyw sztuc farb, lakierów, elektrod węglowych.

168 Innymi słowy, powód mógł w oparciu o powyższe definicje ustalić, czy gaz ziemny dostarczany kontrahentom jest zużywany na cele nieenergetyczne, czy nie. Tymczasem we wzorze stosowanym przez powoda kwestia celu nieenergetycznego nie została szerzej wyjaśniona (np. k.246 akt adm., k. 255 akt adm.), stąd różne rozumienie tego pojęcia przez poszczególnych kontrahentów, czego skutkiem z kolei była różnica w wolumenie gazu ziemnego zużytego na cele nieenergetyczne. Sąd uznał zatem, że przy dochowaniu należytej staranności, powód mógł uniknąć naruszenia przepisów ustawy o efektywności energetycznej.

169 W przypadku gazu ziemnego zakupionego przez odbiorców powoda na cele nieenergetyczne, żaden z podmiotów wykazanych przez powoda, nie potwierdził zużycia zakupionego gazu na ten cel. Zgodnie bowiem z informacjami przesłanymi przez podmioty wskazane przez Spółkę jako kupujące od niej gaz ziemny na cele nieenergetyczne, gaz ziemny zakupiony od powoda był wykorzystywany m.in. w instalacjach badawczych do wstępnego wygrzewania wymurówek ceramicznych reaktorów i zbiorników wysokotemperaturowych, do ogrzewania hal produkcyjnych i pomieszczeń administracyjnych, do produkcji pary w kotłach gazowych oraz podgrzewania wody, na potrzeby pracy dopalacza gazów odpadowych pochodzących z instalacji doświadczalnych, do opalania pieców do wytopu metalu, podgrzewania ciekłego metalu, wygrzewania kadzi transportowych, do zasilania palników gazowo-tlenowych, jako źródło zasilania napędu badanych silników spalinowych, jako paliwo do generatora produkującego energię elektryczną, czy też do nagrzewania powietrza procesowego, ogrzewania kolumn rektyfikacyjnych oraz pieców. Tych okoliczności powód nie podważył, a zatem Sąd uznał, że pozwany prawidłowo uznał, iż powód nieprawidłowo ustalił wysokość wolumenu gazu ziemnego zużytego przez odbiorców na cele nieenergetyczne, a to z kolei spowodowało nieprawidłowe wypełnienie obowiązku umorzeniowego.

170 W tej sytuacji, Prezes URE był zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej, ponieważ zgodnie z przepisem art. 35 ust. 1 pkt 1 u.e.e. w przypadku niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.e.e., Prezes URE nakłada na przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorcę końcowego oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w art. 12 ust. 2, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż (...)przychodu osiągniętego w roku podatkowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Tak też uczynił Prezes URE w rozpoznawanej sprawie, nakładając na powoda karę pieniężną w wysokości 961 649,52 zł.

171 Odpowiedzialność za naruszenie art. 12 u.e.e. jest co do zasady odpowiedzialnością obiektywną, gdyż nie jest konieczne wykazanie umyślnej albo nieumyślnej winy ukaranego podmiotu, to nie oznacza to, iż nie istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia przedmiotowej odpowiedzialności (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 1 czerwca 2010 r. sygn. III SK 5/10, LEX nr 622205).

172 Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 5 lutego 2015 r. ( sygn. akt III SK 36/14, LEX nr 1652700), zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego do stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorstwo energetyczne ciążących na nim obowiązków wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot zachował się w sposób niezgodny z wiążącym go nakazem albo zakazem (wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11; z 5 listopada 2008 r., III SK 6/08 i powołane tam przykłady). Jednakże gdy dochodzi do nałożenia kary pieniężnej, konieczne jest uwzględnienie różnego rodzaju elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej dolegliwymi karami pieniężnymi (wyrok Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11, Lex nr 1101332). O ile zatem do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, o tyle w przypadku nakładania przez organ kary pieniężnej, wymierzania jej wysokości oraz oceny możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, istotną rolę odgrywają czynniki o charakterze subiektywnym, odtwarzane w oparciu o analizę całokształtu zachowania karanego przedsiębiorcy, jego motywacji, kontekstu zarzucanego mu naruszenia, czy chociażby wpływu przedsiębiorstwa na uchybienie obowiązującym normom. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą w sprawach z odwołania od decyzji regulatora rynku nakładających kary pieniężne z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z mocy ustawy lub decyzji, należy zapewnić przedsiębiorcom wyższy poziom sądowej ochrony praw, zaś zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w zakresie dotyczącym kary pieniężnej, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej (wyroki Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK 1/10 Lex nr 1037765 i z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt III SK 5/10, Lex nr 622205). Zgodnie z tą linią orzeczniczą przyjęto, że przedsiębiorstwo energetyczne może uniknąć kary, gdy wykaże, że obiektywne okoliczności danej sprawy uniemożliwiają mu przypisanie odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy, z uwagi na podjęte przez to przedsiębiorstwo działania o charakterze ostrożnościowo-prewencyjnym.

173 Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że powód nie wykazał, iż podjął takie działania. Jak już wcześniej wskazano powód co prawda zwrócił się do swoich odbiorców o przekazanie danych niezbędnych do wykonania obowiązku umorzeniowego, ale nie uczynił tego z należytą starannością, czego konsekwencją było to, że dane pozyskane przez niego i Prezesa URE różniły się, co z kolei miało wpływ na ustalenie przez pozwanego, iż powód nie wykonał obowiązku umorzeniowego w odpowiedniej ilości.

174 Powód dokonał własnej interpretacji przepisu art. 12 u.e.e., która okazała się odmienna od tej przyjętej przez pozwanego oraz prezentowanej w doktrynie i orzecznictwie. Nie wystąpił również do Prezesa URE z prośbą o wyjaśnienie zasad realizacji obowiązku umorzeniowego w zakresie pomniejszenia podstawy tego obowiązku.

175 Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 14 ustawy – Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki niekwestionowania, iż przychód ze sprzedaży gazu ziemnego na cele tzw. autoprodukcji mieści się w zakresie pomniejszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt1 u.e.e. Przede wszystkim, powód nie wykazał, aby taka utrwalona praktyka istniała.

176 Należy zgodzić się z pozwanym iż nie można stanowiska powoda wywieść z faktu, iż przy rozliczaniu obowiązku za poprzednie lata wzór ankiety rozsyłany do przedsiębiorstw energetycznych nie zawierał osobnej kolumny dotyczącej gazu zmiennego sprzedanego przedsiębiorstwem energetycznym, które zakupiły go na potrzeby autoprodukcji ciepła lub energii elektrycznej, bowiem gaz ziemny zakupiony na potrzeby autoprodukcji, nie stanowi gazu ziemnego zakupionego przez przedsiębiorstwo energetyczne, lecz gaz ziemny zakupiony przez odbiorcę końcowego. Dodatkowa kolumna umieszczona w ankiecie dotyczącej rozliczenia obowiązku za 2016 rok, stanowi jedynie uszczegółowienie dotychczas przekazywanych danych dotyczących realizacji tego obowiązku.

177 W ocenie Sądu istotne jest również to, że Prezes URE nie miał wiedzy dotyczącej sposobu rozliczania pomniejszenia podstawy obowiązku o którym mowa art. 12 ust. 4 pkt 1 u.e.e., min. o tym, że powód pomniejsza podstawę o przychód uzyskany ze sprzedaży gazu ziemnego zużytego następnie na cele autoprodukcji. W momencie, gdy taką wiedzę posiadł, podjął odpowiednie działania, których wynikiem było wszczęcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej Decyzji.

178 Podobnie Sąd oceniał zarzut naruszenia art.10 ust. 2, art. 11 ust. 1 i art. 12 p.p.

179 Zgodnie z przepisem art. 11 p.p. w przypadku, gdy przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy.

180 W literaturze podkreśla się, że sytuacją „pozostawania wątpliwości” będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy zastosowane zostały przynajmniej reguły interpretacji językowej oraz systemowej i nie dały one jednoznacznego rezultatu. Po prawidłowo przeprowadzonej wykładni przepisu wątpliwości co do treści normy prawnej nie powinny już pozostawać. Z zasady art. 11 ust. 2 p.p. można też wyprowadzić wniosek, że inne niż in dubio pro libertate dyrektywy wykładni funkcjonalnej nie powinny prowadzić do zmodyfikowania rezultatu wykładni językowej i systemowej, jeśli zastosowanie tych pierwszych (dyrektyw wykładni funkcjonalnej) prowadziłoby do pogorszenia sytuacji przedsiębiorcy. (P. Kwiatkowski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, art. 11).

181 Zasada in dubio pro libertate przywoływana była w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach związanych z daninami publicznymi (np. wyrok WSA w Gdańsku z 28.06.2018 r., II SA/Gd 287/18), czyli świadczeniami zależnymi nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy (zob. wyrok TK z 21.06.2024 r., SK 22/03, OTK-A 2004/6, poz. 59); świadczeniami przymusowymi, powszechnymi bezzwrotnymi i ustalanymi jednostronnie w drodze ustawy i pobieranymi na rzecz podmiotu prawa publicznego dla realizacji określonych zadań publicznych (zob. wyrok TK z 16.03.2010 r., K 24/08, Dz.U. z 2010 r. Nr 48, poz. 285; Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, t. 2, Warszawa 2016).

182 Także Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w sprawach z zakresu prawa podatkowego, przywołując zasadę in dubio pro tributario, podkreślał, że organy podatkowe powinny rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne na korzyść podatnika. „W państwie demokratycznym podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego określenia jego obowiązków w ustawie podatkowej. Jeżeli w danej sytuacji, przez wzgląd na brzmienie przepisów prawa podatkowego, możliwe jest różne ich rozumienie i każda z wersji interpretacyjnych jest uzasadniona, istniejącą wątpliwość należy rozstrzygnąć w ten sposób, że przy ocenie konsekwencji prawnych zachowania podatnika przyjmuje się takie rozumienie przepisów, które jest najkorzystniejsze dla podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku. W ten sposób nie dochodzi do przerzucenia na niego odpowiedzialności za niedoskonałości regulacji prawnej. Sama zasada staje się zaś swoistym zabezpieczeniem uniemożliwiającym przenoszenie na podatnika odpowiedzialności za błędy popełnione przez ustawodawcę” (wyrok TK z 18.07.2013 r., SK 18/09, OTK-A 2013/6, poz. 80) (K. Kokocińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, E. Komierzyńska-Orlińska, A. Żywicka, K. Kokocińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 11).

183 Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wykładnia językowa w połączeniu z wykładnią systemową pozwoliły ustalić znaczenie normy prawnej zawartej w art. 12 ust. 4 pkt 1 i 2 u.e.e., co zostało wyjaśnione we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia.

184 Odnośnie zaś zarzutu naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to nie mógł on odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13/05/2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), jest to bowiem postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie będą miały znaczenia dla rozpoznania sprawy przed tym Sądem.

185 W odwołaniu powód podniósł również, że pozwany ograniczył mu prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym a następnie zajęcia stanowiska w sprawie, wskazując że termin na udzielenie odpowiedzi na wezwanie z 19 kwietnia 2022 roku został mu wyznaczony na 10 maja 2022 roku, w sytuacji gdy Spółka zapoznała się z materiałem w dniach 6 i 9 maja 2022 roku, a następnie 18 maja 2022 roku postępowanie dowodowemu zostało zakończone a powodowi wyznaczono 7 dniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz złożenia uwag i wyjaśnień.

186 W odpowiedzi pozwany stwierdził, że powód miał wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z materiałem dowodowym. Jednakże Sąd nie podzielił tego stanowiska, bowiem powód nie miał wiedzy o wpłynięciu do Prezesa URE pism od jego kontrahentów w lutym 2022 roku, a tym bardziej o ich treści. Dowiedział się o tym dopiero po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego tj. 21 kwietnia 2022 roku.

187 Niemniej jednak, składając odwołanie powód mógł się zapoznać z tymi dowodami, w szczególności obszerną korespondencją nadesłaną przez jego kontrahentów na wezwanie pozwanego, a następnie zająć stanowisko i zgłosić dodatkowe wnioski dowodowe w odwołaniu, wówczas Sąd mógłby przeprowadzić te dowody, które zdaniem powoda nie zostały przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Tak się jednak nie stało, dlatego też zarzuty powoda dotyczące pozbawienia go możliwości merytoryczne weryfikacji ustaleń dokonanych przez Prezesa URE w toku postępowania administracyjnego min. w zakresie tego w jaki sposób pozwany ustalił przychód ze sprzedaży gazu ziemnego przedsiębiorstwom energetycznym w celu zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, nie zasługiwały na uwzględnienie.

188 Podobnie Sąd ocenił zarzut „niejasnych oszacowań ilości gazu ziemnego zużytego na ten cel” (chodzi o autoprodukcja), bowiem uzasadnienie Decyzji na stronie 9 zawiera stosowne wyjaśnienia.

189 O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, ppowoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1931 t.j.).

190 Sędzia SO Anna Maria Kowalik

191 Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć:

192 a) pełnomocnikowi powoda – r.pr. W. K.,

193 b) pełnomocnikowi pozwanego – r.pr. Z. M..

194 Sędzia SO Anna Maria Kowalik