Postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 września 2026 r., II 1Ca 48/26

postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 września 2026 r., II 1Ca 48/26

Tekst

POSTANOWIENIE

1 Poznań, 7 września 2026 r.

2 Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

3 w następującym składzie:

4 przewodniczący: sędzia del. Agnieszka Matuszewska

5 po rozpoznaniu 7 września 2026 r. w Poznaniu

6 na posiedzeniu niejawnym

7 sprawy z wniosku wnioskodawcy Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.

8 z udziałem uczestniczki postępowania I. S.

9 o umieszczenie uczestniczki postępowania w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych bez jej zgody

10 na skutek apelacji pełnomocnika uczestniczki

11 od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu z dnia 17 marca 2026 r. o sygnaturze akt III RNs 23/24

12 postanawia:

13 1. apelację oddalić,

14 2. przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu na rzecz pełnomocnika uczestniczki z urzędu –adwokata S. W. kwotę 147,60zł brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu odwoławczym.

15 Sędzia Agnieszka Matuszewska

Uzasadnienie

16 pkt. 1 postanowienia z dnia 07 września 2026 r.

17 Postanowieniem z dnia 17 marca 2026 r. Sąd Rejonowy Poznań w Nowym Tomyślu, sygn. akt III RNs 23/24, w sprawie z wniosku wnioskodawcy Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z udziałem uczestniczki postępowania I. S. o umieszczenie uczestniczki postępowania w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle chorych bez jej zgody:

18 1. zarządził przyjęcie uczestniczki postępowania I. S. z domu S., numer PESEL (...), ur. (...) w Z., córki G. i B. zam. (...)-(...) Z., Plac (...), w trybie 38 i 39 ustawy z dnia 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychiatrycznego, do Domu Pomocy Społecznej dla osób ze schorzeniami psychicznymi, bez jej zgody;

19 2. w trybie zarządzenia tymczasowego, na czas trwania postępowania, począwszy od dnia wydania postanowienia, umieścił I. S. z domu S., numer PESEL (...), ur. (...) w Z., córki G. i B. zam. (...)-(...) Z., Plac (...) – bez jej zgody, w Domu Pomocy Społecznej dla osób ze schorzeniami psychicznymi, bez jej zgody;

20 3. zasądził od Skarbu Państwa - na rzecz adw. S. W. z Kancelarii (...), (...)- (...) P., ul. (...), wynagrodzenie w kwocie 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy udzielonej z urzędu;

21 4. kosztami postępowania sądowego obciążył Skarb Państwa.

22 Sąd I instancji ustalił, że uczestniczka postępowania I. S., w chwili złożenia wniosku miała 69 lat, prowadziła i nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest wdową od ponad 5 lat, posiada dorosłe dzieci – 2 córki i syna, lecz jest z nimi skonfliktowana i nie mają one na nią żadnego wpływu. Zgodnie z informacją lekarską z dnia 2.12.2019 r. uczestniczka ma rozpoznane chorobowe ,,inne uporczywe zaburzenia urojeniowe’’. Z uwagi na niepokojące jej zachowanie zgłaszane przez osoby najbliższe, OPS zorganizował wizytę lekarza psychiatry w miejscu jej zamieszkania. Wtedy uczestniczka otrzymała skierowanie do szpitala psychiatrycznego w M., z którego dobrowolnie skorzystała. Po tym pobycie uczestniczka funkcjonowała w granicach normy. W dniu 8 lutego 2024 r. do OPS w Z. zgłosił się syn uczestniczki, z prośbą o uzyskanie pomocy i wsparcia, gdyż był bezradny i nie umiał sobie poradzić samodzielnie z chorobą matki. Po odstawieniu leków u uczestniczki nasiliły się znacznie jej urojenia, jest konfliktowa wobec sąsiadów, zajmowane mieszkanie to pustostan. Uczestniczka miała je opróżnić, twierdząc, że się wyprowadza, ale nie potrafiła określić dokąd, opowiadała niespójne historie m.in.,, że

23 w (...) w W., siedzi Pani bez nosów’’. OPS w Z. podczas wizyty

24 u uczestniczki w dniu 9.02.2024 r. potwierdził prawdziwość uzyskanych informacji podczas rozmowy z nią. Sąd Rejonowy wskazał, że na uczestniczka na propozycję umieszczenia jej

25 w DPS nie wyraziła zgody. Żadne z trójki jej dzieci nie deklaruje chęci wspólnego zamieszkania z matką i przejęcia opieki nad nią, gdyż twierdzą, że nie mają odpowiednich warunków, by ją przyjąć. W ocenie Sądu Rejonowego uczestniczka wymaga całodobowej opieki poprzez umieszczenie jej w DPS dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych.

26 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż spełnione zostały przesłanki z art. 38 ustawy

27 z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy. W ocenie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku i zezwolenie na umieszczenie uczestniczki bez jej zgody w domu pomocy społecznej. Sąd Rejonowy powołał się na opinię biegłej sądowej psychiatry A. P., z której kategorycznie wynika, że u uczestniczki postępowania I. S. rozpoznano chorobę psychiczną w postaci uporczywych zaburzeń urojeniowych, co objawia się upośledzeniem sądzenia, utrwalonymi i przewlekłymi zaburzeniami myślenia oraz spostrzegania Uczestniczka przejawia aktywność urojeniową. Od lat choruje psychiatrycznie, w szpitalu była leczona raz, w warunkach domowych nie stosuje się do zaleceń lekarza psychiatry i nie bierze leków. Biegła zaznaczyła, że jej rodzina, nie jest w stanie zapewnić jej stosownej opieki, uczestniczka nie dba o higienę osobistą, sprawia wrażenie niedożywionej. Jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania potrzeb życiowych, wymaga całodobowej opieki osób z otoczenia. Wobec powyższych okoliczności uzasadnione jest umieszczenie jej w domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jednocześnie uczestnika nie jest w stanie świadomie wyrazić zgody na umieszczenie jej w tego rodzaju placówce.

28 W związku z powyższym Sąd I instancji zezwolił na umieszczenie uczestniczki postępowania w Domu Pomocy Społecznej dla osób ze schorzeniami psychicznymi bez jej zgody.

29 Apelację od powyższego orzeczenia wniósł pełnomocnik uczestniczki postępowania I. S. wyznaczony z urzędu, zaskarżając je w całości, a także wnosząc

30 o zmianę zaskarżonego postępowania poprzez oddalenie w całości wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych I. S. bez jej zgody oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika uczestniczki postępowania wyznaczonego z urzędu, kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części według norm przepisanych.

31 Pełnomocnik z urzędu zarzucił Sądowi I instancji:

32 1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, przejawiającą się w braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnym przyjęciu, że:

33 a. stan zdrowia uczestniczki postępowania uzasadnia objęcie ją stałą opieką i pomocą

34 w sytuacji, gdy uczestniczka postępowania jest w pełni samodzielna;

35 b. brak jest osób, które mogłyby sprawować opiekę nad I. S., w sytuacji, gdy uczestniczka postępowania ma dzieci – Sąd nie ustalił czy byłyby one w stanie zapewnić uczestniczce postępowania ewentualną opiekę poprzez pokrycie kosztów i zapewnienie jej opieki prywatnej w miejscu zamieszkania,

36 ewentualnie czy same mogłyby sprawować ewentualną doraźną opiekę nad matką,

37 co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia mocą, którego uczestniczka zostanie umieszczona w domu pomocy społecznej;

38 2. naruszenie przepisów prawa materialnej tj.:

39 a. art. 38 ust. 1 i 2 w zw. z art. 39 w zw. z art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

40 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały

41 spełnione przesłanki przemawiające za umieszczeniem I. S. w domu

42 pomocy społecznej, w sytuacji gdy Sąd nie ustalił, czy nie ma innych osób, które

43 mogłyby sprawować opiekę nad uczestniczką (w tym zapewnić jej ewentualną odpłatną

44 opiekę) oraz brak jest okoliczności, które potwierdzałyby, że uczestniczka wymaga

45 stałej opieki i pielęgnacji;

46 b. art. 128 k.r.o. w zw. z art. 135 § 1 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie i nieustalenie czy

47 możliwości zarobkowe oraz majątkowe dzieci uczestniczki postępowania pozwalałyby

48 im na zapewnienie ewentualnej opieki nad matką Ireną Szczechowiak poprzez pokrycie

49 kosztów i zapewnienie jej opieki prywatnej w miejscu zamieszkania uczestniczki

50 postępowania.

51 W odpowiedzi na apelację – wnioskodawca reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., A. D. podtrzymał swój wniosek

52 o umieszczenie uczestniczki postępowania w Domu Pomocy Społecznej i otoczenie jej całodobową opieką z uwagi na jej stan zdrowia, wskazując, że z powodu specyfiki jej choroby niemożliwe jest zapewnienie uczestniczce odpowiednich warunków bytowych oraz objęcie jej należytą opieką w dotychczasowym miejscu pobytu. Ponadto zaznaczono, że jej choroba utrudnia należyte i samodzielne funkcjonowanie w środowisku, co zagraża zarówno jej samej jak i najbliższemu otoczeniu.

53 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

54 W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu apelacyjnym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 374 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc, wobec braku wniosku o przeprowadzenie rozprawy, jak i z racji tego, że przeprowadzenie takiej rozprawy nie było konieczne.

55 Apelacja pełnomocnika uczestniczki postępowania okazała się niezasadna, a Sąd odwoławczy w pełni podziela ustalenia i rozważania sądu rejonowego. Sąd odwoławczy jest w postępowaniu cywilnym drugą instancją merytoryczną, a więc zakres badania sprawy przez ten sąd nie jest ograniczony, jak np. w systemie postępowania rewizyjnego. Postępowanie apelacyjne chociaż jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym - zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego. Sąd drugiej instancji ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia, ciąży na nim obowiązek wnikliwego rozpatrzenia przedstawionej w apelacji sprawy.

56 Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, jak też wyprowadzone na ich podstawie wnioski prawne, czyniąc je tym samym podstawą własnego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku skarżącej, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyprowadził na jego podstawie logiczne wnioski prawne.

57 Także sposób, w jaki Sąd I instancji zinterpretował i zastosował w sprawie prawo materialne, zasługuje na aprobatę, a zarzuty skierowane przez uczestniczkę postępowania wobec orzeczenia Sądu Rejonowego nie zasługują na uwzględnienie.

58 Zarzuty podniesione w apelacji dotyczyły zarówno zagadnień o charakterze procesowym, jak i zagadnień o charakterze materialnoprawnym. Natomiast ich wspólnym motywem była jedna z przesłanek, dotyczących umieszczenia osoby chorej psychicznie

59 w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Chodzi mianowicie o kwestię, czy w odniesieniu do uczestniczki postępowania, skarżącej w niniejszej sprawie, nie ma możliwości korzystania

60 z opieki innych osób, o czym stanowi art. 38 ustęp 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W apelacji zarzucono, że w kontekście procesowym, co z kolei przekłada się również na kontekst materialnoprawny, ta przesłanka nie została w sposób wystarczający przez Sąd Rejonowy rozważona.

61 W ocenie Sądu Odwoławczego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, art. 233 § 1 k.p.c. okazały się bezzasadne.

62 Zdaniem Sądu Odwoławczego skarżąca nie wykazała, aby Sąd I instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, gdyż tylko takie uchybienie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów.

63 Apelacja uczestniczki postępowania powyższego wymogu nie spełnia. Zgodnie z apelacją naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. miało nastąpić poprzez częściowo wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sferze m.in. uznania, że zachodzi przesłanka braku możliwości korzystania z opieki innych osób, w sytuacji gdy przesłanka ta, w tym w zakresie wiedzy specjalnej, nie była w ogóle relatywizowana do szczegółowych możliwości osób zobowiązanych do alimentacji. Chodzi mianowicie o to, czy została spełniona przesłanka, wynikająca z art. 38 ustęp 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, co do istnienia bądź niemożliwości korzystania z opieki innych osób, które będą mogły zająć się uczestniczką.

64 Z jednej strony jest to warunek umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej, ale jednocześnie jest to kwestia, która powinna być przedmiotem ustaleń faktycznych. Sąd Rejonowy dokonał ustalenia w tym zakresie. Stwierdził wyraźnie, w części ustalającej uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że nie ma takiej możliwości, by uczestniczka mogła korzystać z opieki innych osób – swoich dzieci, gdyż jest z nimi skonfliktowana. Co istotne, zastrzeżono w uzasadnieniu, że opieka nad uczestniczka musi mieć charakter całodobowej i tego elementu w apelacji nie zakwestionowano.

65 Celem instytucji przewidzianych w przepisach ustawy o ochronie zdrowia psychicznego jest udzielenie przez państwo skutecznej pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi, ale przy jednoczesnym zakreśleniu prawnych granic ingerencji w konstytucyjnie chronioną sferę wolności jednostki. Sąd II Instancji podziela stanowisko, że – jak też podkreśla Sąd Najwyższy -umieszczenie osoby, bez jej zgody, w szpitalu psychiatrycznym lub w domu pomocy społecznej stanowi istotną ingerencję w zagwarantowaną konstytucyjnie wolność osobistą człowieka (art. 41 ust. 1 Konstytucji RP; art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) i z tego względu orzeczenie sądu o umieszczeniu osoby chorej w tych placówkach musi cechować aktualność w odniesieniu do stanu zdrowia uzasadniającego przymusowe przebywanie w nich oraz wnikliwość analizy przesłanek faktycznych i prawnych takiej decyzji (postanowienie SN z 8.07.2025 r., II CSKP 303/25, LEX nr 3891204 oraz postanowienie SN z 16.04.2025 r., II CSKP 66/25, LEX nr 3854397). Osoba niezdolna do zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, która nie może skorzystać z pomocy innych osób, powinna znajdować się w stanie zagrażającym jej życiu, przy czym to zagrożenie powinno być konsekwencją niezaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Jako sytuację przykładową dla spełnienia przedmiotowej przesłanki można powołać okoliczności wskazane w postanowieniu Sądu Najwyższego z 19.06.2013 r., I CSK 156/13, LEX nr 1365587. Zgodnie z nim: „Zagrożenie dla życia osoby wymienionej w art. 38 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, uzasadniające złożenie wniosku, o którym mowa w art. 39 ust. 1 tej ustawy, może wynikać z bezdomności tej osoby i jej choroby, wymagającej stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu oraz stałego nadzoru w zakresie leczenia farmakologicznego”. Uwzględnienie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej bez zgody na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego stanowi ingerencję w sferę wolności i nietykalności osobistej człowieka. Z tego powodu kontrola sądu, czy w danym stanie faktycznym kumulatywnie wystąpiły przesłanki ustawowe wskazanego przepisu wymaga wnikliwej oceny, opartej na dowodzie w postaci opinii biegłego lub zespołu biegłych z zakresu psychiatrii, a to z tej przyczyny, że elementem stanu faktycznego decydującego o uwzględnieniu wniosku jest opis stanu zdrowia psychicznego uczestniczki.

66 Przy badaniu tej okoliczności, jako wymagającej wiedzy specjalnej, Sąd Rejonowy prawidłowo odwołał się do opinii biegłej z zakresu psychiatrii – A. P.. Biegła opiniująca w sprawie posiada wymagane wiadomości specjalne, sporządziła opinię na podstawie badania uczestniczki postępowania oraz na podstawie analizy akt sprawy i zebranych dokumentów. Wszystkie wypływające z niej wnioski są zgodne z pozostałym materiałem dowodowym, w tym z dokumentami przedłożonymi przez wnioskodawcę jak i wynikającymi z bieżącego funkcjonowania uczestniczki postępowania, które w całości zostało wykazane przez wnioskodawcę.

67 Niezdolność do wyrażenia zgody, jako przesłanka uwzględnienia wniosku, podlega badaniu przez sąd z urzędu. Oznacza to, że sąd może orzec o skierowaniu do domu pomocy społecznej bez zgody, gdy osoba nie jest zdolna do wypowiedzenia się w kwestii zgody ze względu na swój stan psychiczny. Człowiek ma prawo do decydowania o swoim losie, jeżeli ze względu na swój stan psychiczny ma zachowaną zdolność do podejmowania decyzji. Ustalenie, że osoba ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia zgody na skierowanie do domu opieki społecznej upoważnia sąd, przy spełnieniu wszystkich wyżej wymienionych przesłanek ustawowych, do orzeczenia o skierowaniu do domu opieki społecznej; wówczas orzeczenie sądu zastępuje zgodę tej osoby.

68 Sąd Rejonowy poczynił ustalenia co do tego czy brak zgody uczestniczki na skierowanie do domu opieki społecznej jest decyzją podjętą

69 z rozeznaniem czy bez. W toku postępowania ustalił ponad wszelką wątpliwość, że uczestniczka nie tylko nie jest zdolna do samodzielnego zaspokajania najpilniejszych potrzeb życiowych i wymaga całodobowej opieki ze strony innych osób, ale też swobodnego

70 i racjonalnego podejmowania decyzji, w tym wyrażenia zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Jednocześnie podczas wizyty przez pracownika wnioskodawcy w miejscu zamieszkania uczestniczki postępowania stwierdzono, że sytuacja mieszkaniowa uczestniczki nie uległa zmianie od dnia złożenia przez wnioskodawcę wniosku do Sądu Rejonowego

71 o umieszczenie uczestniczki bez jej zgody w domu pomocy społecznej, a stan zdrowia uczestniczki nie pozwolił na złożenie przez nią koniecznych oświadczeń, gdyż w ocenie pracownika socjalnego nie jest ona w stanie sama o sobie stanowić, co potwierdził także pełnomocnik uczestniczki wyznaczony z urzędu na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r.

72 wskazując, że nie udało mu się nawiązać jakiegokolwiek kontaktu i uzyskać od niej stanowiska.

73 Z pisma wnioskodawcy z dnia 31 października 2025 r. (k.104) wynika, że uczestniczka postępowania nie korzysta z pomocy i wparcia Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Ponadto z uwagi na specyfikę jej choroby nie możliwe jest zapewnienie jej przez Ośrodek usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Z kolei rodzina uczestniczki (syn) w miarę własnych możliwości był zaangażowany w opiekę nad matką.

74 W toku postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy i zwrócił się do ZKSS przy Sądzie Rejonowym w Nowym Tomyślu

75 o przeprowadzenie aktualnego wywiadu środowiskowego z miejsca zamieszkania uczestniczki postępowania. W ocenie kuratora sądowego, który sporządził wywiad, wniosek wnioskodawcy Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o umieszczenie uczestniczki postępowania w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych bez jej zgody jest w pełni uzasadniony. Jak ustalono, uczestniczka od pięciu lat jest wdową i mieszka sama. Uczestniczka postępowania ma troje dzieci: dwie córki I. S. (1) i N. S. oraz syna S. S., z którymi jest skłócona, a ich relacje są zdecydowanie zaburzone, a dzieci nie mają wpływu na matkę. Z wywiadu pośrednio wynika, że żadne z dzieci nie wyraża gotowości, ani chęci do sprawowania opieki nad matką, tym bardziej całodobowej. Uczestniczka mieszka sama w mieszkaniu komunalnym, położonym w starym budynku dworca PKP, znajdują się tam dwa pokoje, kuchnia i łazienka. Mieszkanie jest czyste, ale prawie pozbawione mebli i sprzętów AGD. Sytuację materialną uczestniczki postępowania kurator określił jako skromną, utrzymuje się ona z renty rodzinnej w wysokości 1145 zł i zasiłku pielęgnacyjnego. Uczestniczka korzysta z pomocy społecznej świadczonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej, w różnych formach w tym z usług opiekuńczych i zasiłków celowych.

76 Kurator zaznaczył jednak, że z oświadczenia pracowników socjalnych zachowanie uczestniczki postępowania od dłuższego czasu jest dziwne i problematyczne. W związku

77 z powyższym w 2019 r. ośrodek zorganizował wizytę domową lekarza psychiatry, który stwierdził uporczywe zaburzenia ustrojowe i skierował I. S. do szpitala psychiatrycznego w M.. Po leczeniu psychiatrycznym uczestniczka postępowania funkcjonowała w granicach normy, ale na początku 2024 r. przestała przyjmować zapisane leki, twierdząc, że ich nie potrzebuje. Od tego momentu urojenia zaczęły się u niej nasilać, uczestniczka jest skłócona z rodziną i sąsiadami, nie da się z nią logicznie porozmawiać. Rodzina i najbliżsi sąsiedzi są zaniepokojeni je stanem, ponieważ nie sposób przewidzieć co może się wydarzyć. Uczestniczka nie zgadza się na pójście do szpitala psychiatrycznego w celu leczenia psychiatrycznego, a jej obecny stan poważnie utrudnia funkcjonowanie psychospołeczne. Syn S. odwiedza matkę, wie, że ma ona urojenia, ale nie rozmawia z nią o tym obawiając się, że wywoła to u uczestniczki postępowania agresję. Uczestniczka jest jeszcze w stanie w „lepsze dni” sama posprzątać mieszkanie, ugotować posiłki czy zrobić zakupy. Niestety w gorsze dni popada w konflikty

78 z sąsiadami i własnymi dziećmi, zamyka się w domu, nie wychodzi, nie ogrzewa mieszkania

79 i prawdopodobnie nic nie je. Odmawia także leczenia i zażywania leków. Z relacji pracowników socjalnych wynika także, że ma ona poważne trudności z codziennym funkcjonowaniem, zachowuje się irracjonalnie, wymaga ciągłej opieki i kontroli.

80 W stosunku do uczestniczki postępowania przeprowadzane są interwencje domowe, dotyczące konfliktów z sąsiadami na tle pomówień oraz fałszywych oskarżeń wynikających z urojeń.

81 Mając na uwadze powyższe dodatkowe ustalenia w ocenie sądu odwoławczego należy podzielić stanowisko wnioskodawcy i sądu I instancji, że z uwagi na konieczność zapewnienia uczestniczce opieki całodobowej nie jest wystarczającym przyznanie jej wyłącznie tzw. usług opiekuńczych. Należy mieć na uwadze sytuację rodzinną, mieszkaniową (stan lokalu, brak mediów, stan zdrowia, zaniedbania higieniczne itp.), ale przede wszystkim też nastawienie samej uczestniczki do pomocy z zewnątrz oraz relacje pomiędzy uczestniczką a innymi osobami, w tym swoimi dziećmi.

82 Potencjalnie rację ma skarżący, że zamieszkanie osoby wymagającej opieki z inną osobą- dziećmi lub zatrudnioną przez nie opiekunką mogłoby być wystarczające dla zapewnienia uczestniczce właściwej opieki i pielęgnacji, pod warunkiem, że taką osobę opiekującą chciałyby zatrudnić dzieci uczestniczki, a ona sama (uczestniczka) byłaby skłonna tego rodzaju opiekę zaakceptować. W warunkach tej konkretnej sprawy wydaje się to całkowicie nierealne. Po pierwsze uczestniczka zamieszkuje w pustostanie, w którym nie ma mediów, w lokalu, którego już tylko stan techniczny w zasadzie wyklucza stałe przebywanie w nim jakiejkolwiek osoby, która byłaby chętna, a zarazem posiadałaby umiejętności i kwalifikacje do podjęcia się stałej opieki nad uczestniczką. Po drugie, ośrodek pomocy społecznej, ani też sąd nie ma możliwości ani tzw. narzędzi umożliwiających nałożenie na dzieci uczestniczki obowiązku podjęcia się materialnej i niematerialnej opieki nad matką, w tym doprowadzenia mieszkania do odpowiedniego stanu technicznego i znalezienia (oraz opłacenia) osoby, która podjęłaby się całodobowej opieki nad uczestniczką, a także nakłonienia uczestniczki do leczenia i zażywania przepisanych leków. Sama uczestniczka nie wystąpiła z powództwem alimentacyjnym, nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, tak więc nie ma opiekuna prawnego, który z pozwem o alimenty potencjalnie mógłby wystąpić. Niezależnie od tego należy zauważyć, że głównym problemem w niniejszej sprawie nie jest sytuacja finansowa uczestniczki postępowania, tylko brak opieki ze strony innych osób w powiązaniu ze stanem psychicznym I. S., która nie widzi potrzeby ani leczenia, ani poprawy swojej sytuacji i jest w tym całkowicie bezkrytyczna.

83 Sąd I instancji trafnie przyjął, że dokonane ustalenia uzasadniały stwierdzenie spełnienia w odniesieniu do uczestniczki postępowania przewidzianych w art. 39 ust. 1

84 w związku z art. 38 u.o.z.p. przesłanek przyjęcia do domu opieki społecznej bez jej zgody.

85 W okolicznościach sprawy zagrożenie dobra uczestniczki postępowania, które z pewnością występuje na skutek powyższych okoliczności, w powiązaniu ze stanem jej zdrowia, może być usunięte poprzez zapewnienie jej opieki instytucjonalnej w domu pomocy społecznej. W warunkach spełnienia przesłanek ustawowych nie ma wątpliwości, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe i nie tylko nie godzi w dobro uczestniczki, ale je chroni.

86 Zatem podniesione przez apelującą zarzuty co do punktu I orzeczenia okazały się nietrafne i nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze i uznając apelację w kwestii umieszczenia uczestniczki w domu pomocy społecznej bez jej zgody za bezzasadną, Sąd Okręgowy oddalił ją na mocy art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., o czym orzekł w punkcie I sentencji postanowienia.

87 sędzia Agnieszka Matuszewska