Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 października 2022 r., III Ko 1/22

wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 października 2022 r., III Ko 1/22

Tekst

1 Sygn. akt III Ko 1/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 12 października 2022 roku

3 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w III Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący Sędzia Sławomir Cyniak

5 Protokolant Magdalena Mazurkiewicz, Bożena Wolfram,

6 Małgorzata Bednarek

7 w obecności Prokuratora Katarzyny Tomczyk, Urszuli Szczepańskiej-Sewerynek

8 po rozpoznaniu w dniach 23 lutego 2022 roku, 13 kwietnia 2022 roku, 29 czerwca 2022 roku, 8 sierpnia 2022 roku, 7 września 2022 roku, 12 października 2022 roku

9 sprawy z wniosku pełnomocnika wnioskodawców A. K. (1), K. K. (1)

10 w przedmiocie zadośćuczynienia za niewątpliwe niesłuszne zatrzymanie

11 orzeka:

12 1. na podstawie art. 552 § 4 kpk zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz wnioskodawców:

13 - A. K. (1) s. R. kwotę 12 000 (dwunastu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w okresie od dnia 24 października 2020 roku godzina 13:40 do dnia 25 października 2020 roku godzina 18:25- z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku,

14 - K. K. (1) s. A. kwotę 12 000 (dwunastu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w okresie od dnia 24 października 2020 roku godzina 13:40 do dnia 25 października 2020 roku godzina 18:35- z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku,

15 2. w pozostałej części wnioski oddala,

16 3. zasądza na rzecz wnioskodawców A. K. (1) i K. K. (1) kwoty po 288,00 (dwieście osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego,

17 4. koszty postępowania przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

Uzasadnienie

18 Formularz UWO

19 Sygnatura akt

20 III Ko 1/22

WNIOSKODAWCA

21 A. K. (1)

22 K. K. (1)

ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA

23 1.

24 Odszkodowanie (kwota główna)

25 Odsetki

26 2.

27 Zadośćuczynienie (kwota główna)

28 Odsetki

29 1. 22 301,00 zł

30 2. 22 301,00 zł

31 3.

32 Inne

33 Ustalenie faktów

34 Fakty uznane za udowodnione

35 Lp.

36 Fakt

37 Dowód

38 Numer karty

39 3.1.1.

40 A. K. (1) wraz z synem K. K. (1) przebywali w dniu 24.10.2020 r. w W.. W godzinach południowych znajdowali się wśród uczestników demonstracji na pl. (...). Urząd Miasta (...) W. zobowiązał organizatorów tego zgromadzenia do zapewnienia szczególnej ostrożności związanej ze zwiększającą się liczbą zakażeń Covid-19, zachowania odległości co najmniej 1,5 m między uczestnikami. W trakcie tej demonstracji uczestnicy zostali otoczeni przez kordon policji. Jednocześnie wzywano do rozejścia, uniemożliwiając wyjście z demonstracji w wyniku utworzonego przez policjantów kordonu. W pewnym momencie do wnioskodawców podszedł policjant i policjantka, usłyszeli wtedy „bierz ich”. Wówczas policjanci chwycili ich pod pachy i wyprowadzili do radiowozu. Inni uczestnicy krzyczeli aby ich wypuścili, ale policjanci nie reagowali. Na pytanie A. K. (1) o podstawę prawną zatrzymania, otrzymał odpowiedź, że wszystkiego się dowie. Wnioskodawcy zostali przewiezieni do Komendy Rejonowej Policji w W. przy ul. (...). Zostali umieszczeni wraz z innymi osobami w niedużym pomieszczeniu, gdzie przebywali kilka godzin, bez zachowania rygorów związanych z pandemią C.-19. Zatrzymanie nastąpiło o godzinie 13:40. W tym czasie nie pozwolono im skorzystać z toalety, traktowano ich niewłaściwie, funkcjonariusze byli agresywni, aroganccy. Dopiero po kilku godzinach pozwolono skorzystać z toalety. W nocy zostali przewiezieni do Komendy Policji w P., zaś rano dostarczono im śniadanie. W dniu 25.10.2020 r. od godziny 17:40 zostali przesłuchani w charakterze podejrzanych o popełnienie czynu z art. 257§1 kk w zw. z art. 57a§1 kk. Wnioskodawcy nie przyznali się do popełnienia zarzucanego im przestępstwa i zwolnieni z zatrzymania tego samego dnia o godzinie 18:25-A. K. (1) i godzinie 18:35-K. K. (1).

41 Zażalenie na zatrzymanie wnioskodawców złożył ich pełnomocnik i postanowieniami z dnia 20.01.2021 r., sygn. akt (...)oraz z dnia 02.02.2021 r., sygn. akt (...), Sąd Rejonowy dla W. w W. uznał, że zatrzymanie K. K. (1) było bezzasadne, zaś wobec A. K. (1) stwierdził, że było niezasadne. Natomiast Sąd uznał, że obydwa zatrzymania były legalne i prawidłowe.

42 Zeznania A. K.,

43 K. K.

44 Z akt sprawy (...)

45 Zażalenie

46 Pismo do organizatorów

47 Notatka

48 Protokół zatrzymania

49 Protokół badania trzeźwości

50 Protokół przeszukania

51 Postanowienie o przedstawieniu zarzutów

52 Protokół przesłuchania

53 Postanowieni i uzasadnienie

54 Z akt (...)

55 Zażalenie

56 Pismo do organizatorów

57 Notatka

58 Protokół zatrzymania

59 Protokół badania trzeźwości

60 Protokół przeszukania

61 Postanowienie o przedstawieniu zarzutów

62 Protokół przesłuchani postanowienie i uzasadnienie

63 54v-55

64 55v-56

65 4-9

66 11

67 19

68 20

69 23

70 25-26

71 32

72 33-34

73 40-41

74 4-9

75 11

76 20, 24

77 21

78 23

79 29-30

80 31

81 33-33

82 42, 43-44

83 Lp.

84 Fakt

85 Dowód

86 Numer karty

87 3.2.1.

88 Zatrzymanie wnioskodawców przez funkcjonariuszy policji w W. w dniu 24.10.2020 r. od godziny 13:40 do dnia 25.10.2020 r. godzina 18:25-A. K. (1), godzina 18:35 K. K. (1).

89 Z akt (...) i (...)

90 Protokoły zatrzymania

91 20

92 21

93 ocena DOWODów

94 Dowody będące podstawą ustalenia faktów

95 Lp. faktu z pkt 3.1

96 Dowód

97 Zwięźle o powodach uznania dowodu

98 Zeznania A. K. (1), K. K. (1)

99 Dokumenty z akt (...)

100 Zażalenie

101 Pismo do organizatorów

102 Notatka

103 Protokół zatrzymania

104 Protokół badania trzeźwości

105 Protokół przeszukania

106 Postanowienie o przedstawieniu zarzutów

107 Protokół przesłuchania postanowienie i uzasadnienie

108 Sąd uwzględnił zeznania wnioskodawców A. K. (1) i K. K. (1), które korelowały ze sobą i znalazły potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz w sprawach Sądu Rejonowego(...) o sygn. akt (...) i (...). Wynikał z nich czas i powód zatrzymania wnioskodawców, którzy przedstawili okoliczności w jakich do tego doszło oraz zachowanie policjantów i warunki przetrzymywania. Zeznania znalazły odzwierciedlenie w postanowieniach Sądu Rejonowego (...), który uznał ich zatrzymanie za niezasadne i bezzasadne.

109 Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

110 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

111 Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2

112 Dowód

113 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

PODSTAWA PRAWNA

114 Odszkodowanie

115 1.

116 Kwota główna

117 Odsetki

118 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

119 Zadośćuczynienie

120 2.

121 Kwota główna

122 Odsetki

123 1. 12 000 zł

124 2. 12 000 zł

125 Od uprawomocnienia się wyroku.

126 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

127 Przepis art. 552§ 4 kpk stanowi podstawę prawną ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie w przypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania. Wnioskodawcy wystąpili o zasądzenie zadośćuczynienia.

128 W przypadku wnioskodawców Sąd Rejonowy (...)w sprawach (...) i (...) uznał ich zatrzymanie za niezasadne, bezzasadne.

129 Prokurator uznał co do zasady wniosek o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie wnioskodawców.

130 Inne

131 3.

132 Oddalono wnioski w pozostałej części, powyżej kwoty 12 000 zł..

133 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA

134 Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia

135 Odszkodowanie

136 1.

137 Kwota główna

138 Odsetki

139 Zadośćuczynienie

140 2.

141 Kwota główna

142 Odsetki

143 1. 12 000 zł

144 2. 12 000 zł

145 Od uprawomocnienia się wyroku

146 Inne

147 3.

148 Nie ulega wątpliwości, że do doszło do niezasadnego zatrzymania obydwu wnioskodawców podczas demonstracji w W. w dniu 24.10.2020 r. Demonstracja była legalna, na co wskazywało pismo skierowane do jej organizatorów przez Urząd Miasta(...) W.. Funkcjonariusze policji nie mieli podstaw do zatrzymania wnioskodawców i w ten sposób pozbawienia ich wolności. Należy przy tym zauważyć niekonsekwencje w ich działaniu, gdyż z jednej strony wzywano do rozejścia, z drugiej uniemożliwiano opuszczenie miejsca demonstracji przez otoczenie kordonem. Można stwierdzić, że wnioskodawcy znaleźli się w pułapce, nie mogąc dobrowolnie i samodzielnie opuścić tego miejsca. Zeznania policjantów, załączone do akt spraw (...) i (...), nie wskazują na niewłaściwe, agresywne zachowania wnioskodawców, wprost przeciwnie, mieli być spokojni. Ponadto z tych zeznań wynikało, że policja uznała zgromadzenie za nielegalne, czemu przeczyła w/w informacja Urzędu Miasta (...) W., zaś przebieg demonstracji był gwałtowny. Ponadto okres zatrzymania zdecydowanie przekraczał jego niezbędność, do ewentualnego ustalenia danych wnioskodawców. W tym przypadku wystarczyłoby ich ustalenie w oparciu o dokumenty osobiste, zaś ewentualną czynność przesłuchania przeprowadzić w innym terminie, po wezwaniu wnioskodawców, przez wręczenie im wezwań, za pośrednictwem poczty lub osobiście przez funkcjonariusza policji. Postępowanie karne nie zostało do chwili obecnej zakończone przeciwko wnioskodawcom i nie można uznać za szybko prowadzone. Tymczasem zatrzymanie na wiele godzin, powyżej doby, stanowiło zbędną szykanę i związane z tym cierpienie fizyczne i psychiczne. Wnioskodawcy zostali poddani szykanom ze strony policjantów, przez umieszczenie z innymi osobami w małym pomieszczeniu, a następnie po przewiezieniu do komendy poza W., w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych, utrudnieniu skorzystania z toalety, późnym dostarczeniu posiłku.

149 Podkreślenia wymaga fakt odbioru przez obywateli postępowania funkcjonariuszy organów ścigania, którzy zostali uprawnieni do stosowania przemocy. Nie ulega wątpliwości, że z powyższych uprawnień należy korzystać ze szczególną ostrożnością i rozwagą, nie powinien im przyświecać cel związany z zastraszaniem ludzi. Niezbędność zatrzymania winna wynikać z faktycznej sytuacji, w tym zachowania osób zatrzymanych, przemawiających za jego zastosowaniem. W tym przypadku brak było powyższych przesłanek i dlatego zatrzymanie wnioskodawców należało uznać za niewątpliwie niesłuszne.

150 Jak to przyjmuje powszechna praktyka sądów (patrz m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie II AKa 46/08, KZS 2008/6/48) - określając wysokość zadośćuczynienia, bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania pozbawienia wolności, ale także stopień dolegliwości, z jaką wiązało się jego wykonanie, a więc przykrości i przeżycia natury moralnej z tego wynikające, jak uczucie przykrości, utrata dobrego imienia, konieczność poddania się rygorom związanym ze stosowaniem aresztowania, jak również ewentualny ostracyzm środowiskowy i nieprzychylne reakcje po zwolnieniu z zakładu karnego. Zarazem należy kwotę zadośćuczynienia oznaczać z umiarem, stosownie do realiów społecznych, jak zamożność mieszkańców, wartość pieniądza itp. Orzekając o zadośćuczynieniu należy jednakowo dążyć do tego, by nie pozostało poczucie krzywdy, ale i nie była sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych (patrz m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 09.04.2008 r. w sprawie II AKa 46/08, KZS 2008/6/48, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2008 r. w sprawie III K 349/07, Biul. PK 2008/4/7). Dla wykładni pojęcia "zadośćuczynienia", o jakim mowa w art. 552 k.p.k. miarodajne są przepisy prawa cywilnego materialnego, a zwłaszcza art. 445 § 1 k.c., z którego wynika, że zadośćuczynienie powinno być "odpowiednie", tj. naprawiające w miarę możliwości krzywdę wyrządzoną wykonaniem kary, zatrzymaniem. Ustalenie jednak, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia", należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z 30.07.2014 r., IV KK 111/14 LEX nr 1487576).

151 W ślad za powołanymi wcześniej poglądami, należało przyjąć, że realia niniejszej sprawy w niczym nie usprawiedliwiają wysokości żądania pełnomocnika wnioskodawców w wysokości po 23 301,00 zł, jednocześnie także nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek prokuratora, który uznał wniosek zasadny do kwoty 2000 zł.

152 Z powyższych względów zasądzono kwoty po 12 000 zł.

153 Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU

154 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

155 Przytoczyć okoliczności

156 2.

157 Oddalono wniosek w pozostałym zakresie, tj. zasądzenia kwoty powyżej 12 000, 00 zł z powodów wcześniej przedstawionych.

158 Zasądzono na rzecz wnioskodawców zwrot poniesionych kosztów zastępstwa procesowego przez ustanowienie pełnomocnika, zgodnie ze stawkami wynikającymi z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.)

159 KOszty procesu

160 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

161 Przytoczyć okoliczności

162 3.

163 Koszty postępowania przejęto na rachunek Skarbu Państwa.

PODPIS