Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2016 r., VII Uz 4/16
uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2016 r., VII Uz 4/16
Tekst
1 Sygn. akt VII Uz 4/16
Uzasadnienie
2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz odrzucił zażalenie w sprawie z powództwa J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddziałowi w W., o zasiłek chorobowy.
3 W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z treścią art. 394 § 2 k.p.c., termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na rozprawie - od ogłoszenia postanowienia.
4 Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 168 § 1 k.p.c.).
5 Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny i podlega oddaleniu. Nie znajduje on bowiem podstawy prawnej w treści art. 168 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu nie sposób uznać, iż pełnomocnik wnioskodawczyni nie ponosi winy za uchybienie terminowi, w żaden sposób nie wynika to z okoliczności podnoszonych przez niego w złożonym wniosku.
6 W świetle art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek i równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej (art. 169 § 1 – 3 k.p.c.).
7 Przesłanką przywrócenia terminów procesowych jest brak winy strony w uchybieniu terminu oraz powstanie w wyniku tego uchybienia ujemnych dla tej strony skutków procesowych. Zasadą jest, że czynności procesowe powinny być dokonane w terminie, zatem art. 168 § 1 k.p.c. nie można interpretować w sposób rozszerzający.
8 O braku winy można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniała jakaś niezależna od strony przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Należy zbadać, czy dokonanie czynności w takiej sytuacji było w ogóle (w sensie obiektywnym) wykluczone, albo czy w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. Oceniając brak winy strony w niedochowaniu terminu procesowego, jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego, w każdym przypadku należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Należy także brać pod rozwagę okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się przed niedotrzymaniem terminu.
9 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż przekroczenie terminu wprawdzie pociąga za sobą ujemne skutki procesowe dla wnioskodawczyni, niemniej jednak, pełnomocnik wnioskodawczyni ponosi winę tego przekroczenia.
10 W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wnioskodawczyni, wskazał, że uchybienie terminowi, ale do uzupełnienia braków formalnych apelacji, było spowodowane nieodebraniem przez wnioskodawczynię pisma pełnomocnika w przedmiocie konieczności uiszczenia opłaty od apelacji w związku z wyjazdem wnioskodawczyni i rozładowaniem się telefonu.
11 Należy zauważyć, że odpis postanowienia z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 4 stycznia 2016 r. , zatem termin do wniesienia zażalenia, upływał w dniu 11 stycznia 2016 r. Pełnomocnik wnioskodawczyni nie wskazał na żadne okoliczności, które wystąpiłyby w tym okresie, leżące po stronie pełnomocnika, które uniemożliwiały wniesienia zażalenia w terminie.
12 Wniesienie przedmiotowego środka zaskarżenia w terminie, przy zachowaniu należytej staranności, w szczególności w opisywanej przez pełnomocnika sytuacji w zakresie wcześniejszego wezwania wnioskodawczyni do dokonania opłaty i uzyskania z treści uzasadnienia postanowienia sądu informacji, że taka opłata jednak nie została uiszczona, było możliwe, zatem na podstawie art. 168 § 1 k.p.c. a contrario, wniosek w tym zakresie podlegał oddaleniu.
13 Wobec nieprzywrócenia terminu do złożenia zażalenia, podlegało ono odrzuceniu.
14 Zgodnie bowiem z art. 397 §2 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., Sąd I instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie, wniesione po upływie przepisanego terminu, nieopłacone lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
15 W związku z powyższym, zażalenie jako spóźnione należało odrzucić.
16 Powyższe orzeczenie zaskarżył pełnomocnik wnioskodawczyni wnosząc o jego uchylenie.
17 W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, okoliczności sprawy a w szczególności zebrany stan faktyczny przemawiają za przywróceniem terminu do wniesienia zażalenia i w konsekwencji za przyjęciem apelacji leczącej się psychiatrycznie wnioskodawczyni J. S. do rozpoznania.
18 Zdaniem pełnomocnika przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności negatywnych niekorzystnych dla niej, ostatecznie wnioskodawczyni dochowała terminu do wniesienia zażalenia a w konsekwencji do wniesienia apelacji.
19 Wnioskodawczyni nie odebrała pisma od pełnomocnika z informacją o uzupełnieniu braków formalnych apelacji i w konsekwencji nie opłaciła apelacji w terminie z przyczyn niezawinionych albowiem w dniu 14.12.2015 r. z rana samochodem razem z rodzicami udała się na pogrzeb do miejscowości D. woj. (...) a następnie została na Święta Bożego Narodzenia oraz S. u rodziny w D.. Do Ł. wróciła w dniu 11.01.2016 r. w dniu, w którym córka I. poszła do szkoły.
20 Przez cały ten czas nie było możliwości telefonicznego kontaktu z wnioskodawczynią z uwagi na rozładowanie telefonu i brak ładowarki.
21 Skoro z wnioskodawczynią nie było kontaktu do dnia 11.01.2016 r. (a w praktyce do dnia 13.01.2016 r., kiedy zaistniała konieczność kontaktu z nią), ponieważ tego dnia wróciła do Ł., od rodziny, po pogrzebie oraz świętach Bożego Narodzenia, a pełnomocnik otrzymał z poczty zwrot przesyłki nadanej do wnioskodawczyni w dniu 13.01.2016 r., którą to przesyłką Sąd dysponuje, to należy zapytać tenże z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie pełnomocnik miał domniemywać, że należy złożyć zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji, doręczone w dniu 04.01.2016 r. skoro nie wiedział o przyczynie nieopłacenia apelacji (uznał, że wnioskodawczyni zaniechała wniesienia apelacji, ponieważ jej nie opłaciła). Od dnia 13.01.2016 r. kiedy otrzymał zwrot przesyłki, do czasu wniesienia zażalenia tj., 18.01.2016 r. nie minęło 7 dni zakreślonych przepisami k.p.c. wymienionymi przez Sąd I instancji, co uzasadnia przywrócenie terminu.
22 Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje
23 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
24 Na wstępie wymaga podkreślenia, że co prawda zażalenie nie przysługuje na postanowienie Sądu dotyczące oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jednak wniosek taki może podlegać kontroli sądu wyższej instancji w trybie przepisu art. 380 k.p.c. stanowiącego, że sąd II instancji, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia sądu I instancji, które nie podlegają zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
25 W przedmiotowym zażaleniu skarżący zgłosił zarzuty odnoszące się w istocie do zasadności oddalenia jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, dlatego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga ta kwestia. Postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu jako niezaskarżalne, należy do kategorii postanowień, o których mowa w art. 380 k.p.c.. Dlatego też Sąd Okręgowy na podstawie art. 394 § 1 k.p.c. w związku z art. 397 k.p.c. może na wniosek strony, rozpatrując zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia, rozpoznać także, mające wpływ na jego wydanie, postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu. Z tych względów Sąd Okręgowy rozpoznając zażalenie złożone przez pełnomocnika wnioskodawczyni na odrzucenie zażalenia, poddał kontroli instancyjnej postanowienie Sądu pierwszej instancji w części oddalającej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, wywodząc z treści zażalenia wniosek skarżącego o rozpoznanie także tego postanowienia.
26 I tak zgodnie z treścią art. 169 § 1 - 3 k.p.c., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania uchybienia terminu; w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać samej czynności procesowej. Spełnienie wymogu uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu nastąpi, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności uzasadniające ten wniosek, zarówno merytoryczne, tj. wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, jak i formalne.
27 Ustawowa regulacja instytucji procesowej przywrócenia terminu przesłankę braku winy czyni pierwszoplanową i wysuwa ją - w art. 168 k.p.c. - na czoło spośród innych, warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Wobec braku w art. 168 k.p.c. wskazania kryteriów oceny zachowania się strony, w jednolicie utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że brak winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (postan. SN z dnia 14 stycznia 1972 roku, II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy istniała jakaś przyczyna od niej niezależna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. Dlatego w każdym przypadku, przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę, należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy (postan. SN z dnia 14 kwietnia 2010 roku, III SZ 1/10).
28 Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że pełnomocnik wnioskodawczyni we wniesionym zażaleniu w żaden sposób nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy.
29 Podnieść należy, iż każda strona postępowania - o ile nie zachodzą szczególne okoliczności - powinna dokonywać aktów staranności mających zapewnić jej bieżące rozeznanie co do stanu sprawy; ich brak świadczy o niedołożeniu wymaganej staranności, a tym samym o niespełnieniu przesłanki braku winy w rozumieniu art. 168 § 1 KPC. (por. w tym zakresie postanowienie SA w Katowicach z dnia 13 lutego 2015 r, I ACZ 134/15, postanowienie SN z dnia 20 listopada 2014 r, I PZ 25/14, postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2014 r, IV Cz 36/14).
30 Mając powyższe na względzie oraz dokonując stosownej analizy przedmiotowego stanu faktycznego należy podzielić ocenę Sądu Rejonowego, iż okoliczności sprawy wskazywały na wyłączną winę wnioskodawcy, działającej przez profesjonlanego pełnomocnika, w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
31 Podkreślić należy, iż po pierwsze, profesjonalny pełnomocnik powinien był pobrać od wnioskodawczyni wymaganą kwotę lub poinformować ją o konieczności uiszczenia opłaty od apelacji już w chwili, gdzy uzgodniono, iż pełnomocnik wniesie ten środek zaskarżenia. Ewentulanie pełnomocnik powinien ustalić z wnioskodawczynią, iż w jej imieniu wystąpi o zwolnienie jej od tej opłaty. Opłata od apelacji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest określona stałą kwotą 30,- zł, a zatem nic nie stało na przeszkodzie aby uiszczona została wraz z apelacją, a przynajmniej aby wnioskodawczyni wiedziała, iż taki obowiązek ją obciąża i przygotowana była do jej uiszczenia. Brak takiego działania po stronie pełnomocnika świadczy o jego zawinieniu a zatem przesądza o braku zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Zakładając natomiast, iż pełnomocnik dopełnił tych obowiązków a wnioskodawczyni wyjechała nie wpłacając opłaty i nie pozostając w kontakcie z pełnomocnikiem to jej zachowanie ocenić należałoby jako wyjątkowo niestaranne i nagannne w kontekście dbałości o swoje własne interesy, a co za tym idzie wniosek o przywrócenie terminu również podlegałby oddaleniu.
32 Po wtóre zaś, wniosek o przywrócenie terminu nie wymaga udowodnienia ale konieczne jest uprawdopodobnienie okoliczności, które go uzasadniają. W ocenie sądu okręgowego przebieg wydarzeń przedstawiony przez pełnomocnika pozostaje gołosłowny, nie został w żaden sposób uprawdopodobniony a co za tym idzie jako niewiarygodny również niedawałby podstaw do przywrócenia terminu.
33 Reasumując pełnomocnik wnioskodawczyni nie dochował staranności wymaganej przy prowadzeniu sprawy, dlatego też zasadnie jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został oddalony, zaś zażalenie odrzucone. Powoływane przez niego argumenty, mające uzasadniać i usprawiedliwiać spóźnione działanie strony w przedmiotowym zakresie, z wcześniej powołanych przyczyn, ostać się nie mogą.
34 Brak więc podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
35 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c., oddalił zażalenie pełnomocnika wnioskodawczyni jako bezzasadne.
36 Przewodnicząca: Sędziowie: