Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 10 lipca 2015 r., VII Pz 71/15

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 10 lipca 2015 r., VII Pz 71/15

Tekst

1 Sygn. akt VII Pz 71/15

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2015 roku Sąd Rejonowy dla(...) – Śródmieścia w (...) XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt XI P 228/15 z powództwa A. C. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., (...) Spółce Akcyjnej z zarządem i radą nadzorczą w L., (...) Spółce Akcyjnej z zarządem w B. o wynagrodzenie za pracę, oddalił wniosek powoda o zwolnienie go od kosztów tłumaczenia.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że ze złożonego przez powoda oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z konkubiną i pasierbem. Posiada majątek w postaci samochodu oraz pobiera wynagrodzenie w kwocie 2000 zł. Powód wskazał, iż ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, mediami oraz alimentami w łącznej kwocie ok. 2055 zł.

4 Sąd meriti przytaczając treść art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych z sprawach cywilnych (tj. Dz.U.2014.1025) wskazał, że zwolnienie od kosztów sądowych powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, zasługujących na szczególne uwzględnienie i dotyczyć osób najbiedniejszych (postanowienie SN z dnia 19 marca 2010 roku II PZ 34/09, LEX nr 603836). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach – do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Strona przygotowująca się do procesu sądowego powinna nadto być świadoma wydatków związanych z tym przedsięwzięciem, stąd powinna się do niego przygotować przez poczynienie oszczędności i ograniczenie innych wydatków, które nie są niezbędne do utrzymania się. Wydatki związane z pokryciem kosztów procesu muszą być traktowane, co najmniej równorzędnie, a nawet priorytetowo w stosunku do innych wydatków. Niedopuszczalne jest uznanie, że ponosi je tylko ten, kto posiada nadwyżki ze swoich zarobków czy oszczędności.

5 W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, iż powód, pozywając podmioty, które nie są zarejestrowane w Polsce i ewentualne doręczenia będą następowały za granicę, powinien złożyć odpisy pozwu w stosownym tłumaczeniu, mając na względzie szczególny charakter przepisu art. 5 rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE L 324/79), zgodnie z którym wszelkie koszty związane z tłumaczeniem dokumentu poniesione przed jego przekazaniem pokrywa wnioskodawca bez uszczerbku dla ewentualnej późniejszej decyzji sądu lub właściwego organu w sprawie obciążania kosztami.

6 W ocenie Sądu analiza złożonego przez powoda oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania prowadzi do wniosku, że jego bieżąca sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia od kosztów tłumaczenia, gdyż powód posiada stały dochód oraz majątek w postaci samochodu, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną, która winna przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania mieszkania. Wobec powyższego Sąd wskazał, iż nie znajduje uzasadnienia zwolnienie powoda od obowiązku dokonania tłumaczenia własnego pisma wszczynającego postępowanie.

7 Zażalenie na powyższe orzeczenie w całości wniósł powód.

8 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

9 W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący podniósł, iż postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. ten sam Sąd Rejonowy na podstawie tych samych dokumentów i w takiej samej sprawie zwolnił go w całości z kosztów sądowych w postaci kosztów tłumaczeń polecając ich wykonanie wyznaczonemu tłumaczowi.

10 Ponadto skarżący zaznaczył, iż nie stać go na ponoszenie kosztów w tym także w postaci tłumaczeń, przez co między innymi składał pozwy sukcesywnie co miesiąc (ostatnio za kwartał) ograniczając wartość przedmiotu sporu – bo nie stać go było na wniesienie opłaty stosunkowej. Skarżący wywiódł też, iż nie był w stanie poczynić stosownych oszczędności celem wytoczenia powództwa, gdyż do złożenia pozwów w określonych terminach zmuszały go biegnące terminy przedawnienia.

11 Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i zwolnienie go z obowiązku poniesienia kosztów wykonania niezbędnych tłumaczeń oraz dokonanie tych tłumaczeń na tymczasowy koszt Skarbu Państwa i następnie o solidarne obciążenie tymi kosztami pozwanych firm.

12 Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

13 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż wskazane przez skarżącego.

14 Zgodnie z przepisem art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594 ze zm.) zwolnienia od kosztów sądowych może domagać się osoba fizyczna, jeśli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast art. 102 ust. 2 stanowi, iż osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna przedstawić w załączonym do wniosku oświadczeniu szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

15 Dane te podlegają ocenie Sądu, która musi być wszechstronna i uwzględniać zasady przewidziane w art. 233 k.p.c. Jeżeli podane w oświadczeniu dane budzą wątpliwości, co do rzeczywistego stanu majątkowego strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, czy też zawierają braki merytoryczne, Sąd powinien zarządzić stosowne dochodzenie, o którym mowa w art. 109 ust. 1 u.k.s.s.c. Bez zarządzenia takiego dochodzenia zmierzającego do wyjaśnienia kwestii wątpliwych, czy też uzupełnienia braków merytorycznych w informacjach zawartych w oświadczeniu, sąd nie może wprost oddalić wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na tej podstawie, że oświadczenie zawiera niepełne, niewiarygodne czy nierzetelne informacje o stanie majątkowym strony. W razie wątpliwości co do wiarygodności danych, sąd może również od strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odebrać przyrzeczenie, o którym mowa w art. 102 ust. 3 u.k.s.s.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2014 r., I CZ 71/14, LEX nr 1537555).

16 W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy nie dokonał wszechstronnej oceny danych zawartych w oświadczeniu powoda. Poza oceną Sądu pozostała bowiem okoliczność, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania nie wskazano dochodów uzyskiwanych przez konkubinę, z którą powód prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Rozważając powyższą kwestię Sąd Rejonowy poprzestał jedynie na niewiele mówiącym stwierdzeniu, że "powód pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną, która winna przyczyniać się do pokrycia kosztów utrzymania mieszkania”. Pominął natomiast fakt, iż z przedłożonego oświadczenia nie wynika, czy osoba pozostającą z powodem we wspólnym gospodarstwie osiąga jakiekolwiek dochody, a jeśli tak to w jakiej wysokości.

17 Mimo, iż przedstawione przez stronę powodową oświadczenie zawierało braki merytoryczne, co do informacji w nim zawartych, Sąd nie zarządził stosownego dochodzenia, ani nie odebrał od powoda przyrzeczenia. Sąd uznał za wiarygodne złożone w niniejszej sprawie oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym mimo, iż powód nie wykazał w nim wszystkich źródeł dochodów i nie wyjaśnił skąd czerpie środki na wydatki, przekraczające jego stałe dochody. Tymczasem bez wykorzystania wskazanych w art. 109 ust. 1 i art. 102 ust. 3 u.k.s.c. środków mających na celu dokładne i wiarygodne wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz usunięcie merytorycznych braków w podanych informacjach, taka ocena Sądu I instancji jest dowolna, a odmowa zwolnienia od kosztów sądowych przedwczesna i oparta na niewystarczających podstawach.

18 W konsekwencji Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał wszechstronnej analizy złożonego oświadczenia, bowiem oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów tłumaczenia, powołał się jedynie na sytuację materialną samego powoda, który na dodatek wskazał na większe wydatki miesięczne niż dochody. Sąd I instancji nie ocenił zatem wszystkich istotnych okoliczności tj. danych o stanie rodzinnym, źródłach utrzymania oraz dochodach osiąganych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego. Tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Zaskarżone postanowienie nie nadawało się więc w tym zakresie do kontroli instancyjnej.

19 Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k. p. c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla (...) – Śródmieścia w (...), XI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

20 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien wezwać powoda do uzupełnienia braków merytorycznych w informacjach zawartych w oświadczeniu poprzez wykazanie dochodów wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ustalić skąd powód czerpie środki na wydatki przekraczające jego dochody, a w przypadku braku możliwości dokonania takiego ustalenia, ocenić takie oświadczenie majątkowe oraz dokonać wszechstronnej analizy i oceny oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego postanowienia. Następnie Sąd winien zbadać, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały, bądź nie przesłanki art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594 ze zm.).