Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 5 października 2026 r., VIII U 2879/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 5 października 2026 r., VIII U 2879/25

Tekst

1 Sygnatura akt: VIII U 2879/25

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 26 września 2025 r. znak: (...) sprostowaną postanowieniem z dnia 20 października 2025 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział

3 w R., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 września 2025 r. odmówił V. T. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że do pracy w szczególnych warunkach zaliczył okres pracy od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r, tj. łącznie 2 lata 4 miesiące i 1 dzień, a nie zaliczył do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 okresów pracy:

4 - od 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. oraz od 19 listopada 1983 r. do 31 października 2002 r., ponieważ pracodawca w świadectwach prac w warunkach szczególnych z 28 sierpnia 2002 r. i 15 kwietnia 2003 r. nie określił charakteru wykonywanej pracy, ściśle według wykazu, działu i pozycji stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.;

5 - od 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1997 r., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych z 5 stycznia 1998 r. nie podał punktu zarządzenia resortowego, pod którym znajduje się wskazane stanowisko pracy oraz nie określił charakteru wykonywanej pracy, ściśle według wykazu, działu i pozycji stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.;

6 - od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r., ponieważ V. T. nie został zgłoszony

7 w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych.

8 (decyzja z 26 września 2025 r. k. 31 akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

9 W dniu 16 października 2025 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył V. T. podnosząc, że nie zgadza się z decyzją organu rentowego w zakresie niezakwalifikowania do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia od 19 listopada 1983 r. do 30 marca 1991 – gdy pracował w charakterze oczyszczacza odlewów, okresu od 1 kwietnia 1991 r. do

10 31 grudnia 2002 r., a także okresu od 20 listopada 2011 r. do 31 marca 2014 r.

11 (odwołanie k. 3-3v.)

12 Postanowieniem z 20 października 2025 r. organ rentowy sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji z 26 września 2025 r. w ten sposób, że usunięto opis:

13 „- od 1.09.2011 r. do 31.03.2014 r., ponieważ nie został Pan zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych”.

14 (postanowienie z 20 października 2025 r. k. 32 akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

15 W złożonej w dniu 3 listopada 2025 r. odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wnosił o jego oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,

16 a dodatkowo podniósł, iż postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. sprostowano oczywistą omyłkę w decyzji z dnia 26 września 2025 r. w ten sposób, iż usunięto zapis, iż nie zaliczono okresu od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r., iż wnioskodawca nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych.

17 (odpowiedź na odwołanie k. 4-4v.)

18 Na rozprawie w dniu 16 lutego 2026 r. organ rentowy podniósł, że uznał okres pracy

19 w warunkach szczególnych po 30 grudnia 2008 r. w rozumieniu art. 3 ustawy pomostowej

20 w okresie od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r.

21 (stanowisko organu rentowego e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:00:58-00:01:11 – płyta CD k. 16)

22 Na rozprawie w dniu 7 września 2026 r. wnioskodawca poparł odwołanie,

23 a pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie.

24 (końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:36:57-00:38:16 – płyta CD k. 75)

25 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

26 Ubezpieczony V. T. urodził się (...)

27 (bezsporne)

28 Ubezpieczony legitymuje się: 34 latami, 9 miesiącami i 7 dniami okresów składkowych i 1 rokiem, 9 miesiącami i 11 dniami okresów nieskładkowych. Łącznie legitymuje się 36 latami, 9 miesiącami i 18 dniami okresów ubezpieczenia.

29 (bezsporne, a nadto decyzja karta przebiegu zatrudnienia k. 29-30)

30 W okresie od 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. ubezpieczony był zatrudniony

31 w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku składacza form i rdzeni w Zakładach (...) w N..

32 (świadectwo pracy k. 4-4v. akt ZUS dot. kapitału początkowego)

33 Pracodawca – (...) sp. z o.o. w dniu 28 sierpnia 2002 r. wystawił ubezpieczonemu świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych, w którym wskazano, że w okresie od 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. ubezpieczony stale

34 i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wkładaniu rdzeni do formy – na stanowisku składacz form i rdzeni wymienionym w wykazie A dziale III pod poz. 21 pkt 24 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i (...) z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego. /Dziennik Urzędowy (...) nr 1-3 poz. 1/.

35 (świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych k. 5-5v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

36 Następnie, w okresie od 19 listopada 1983 r. do 31 października 2002 r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) sp. z o.o. w N. na stanowisku oczyszczacza (do 1 kwietnia 1991 r.) oraz wykańczacza odlewów (od 2 kwietnia 1991 r.).

37 (świadectwo pracy k. 6-6v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k. 7-7v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

38 Z magazynu schładzania przyjeżdżały kontenery, w których znajdowały się odlewy, gdzie stygły. Następnie za pomocą podnośników wyciągane były odlewy na stoły wstrząsowe. Odlewy te były ciepłe i unosił się z nich pył. Gdy odlewy były na stole, to praca wnioskodawcy podlegała na obiciu młotkiem układów odlewowych od elementu głównego. Potem główny element wpadał do kosza, do maszyny, gdzie był czyszczony, a te odpady były kładzione na taśmę celem dalszego wykorzystania.

39 (zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

40 Na stanowisku nazwanym wykańczacz odlewów ubezpieczony wykonywał pracę szlifierza.

41 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16)

42 W okresie od 28 marca 1988 r. do 17 marca 1990 r. ubezpieczony odbywał służbę wojskową. Po zakończeniu jej odbywania powrócił do pracy na stanowisku oczyszczacza odlewów w dniu 17 kwietnia 1990 r.

43 ( świadectwo pracy k. 6-6v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej, książeczka wojskowa k. 3-3v. akt ZUS dot. kapitału początkowego)

44 Pracodawca – (...) sp. z o.o. w dniu 15 kwietnia 2003 r. wystawił ubezpieczonemu świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych, w którym wskazano, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy oddzielaniu odlewów od wkładów wlewowych, zalewek i zasilaczy oraz prace szlifierskie na szlifierkach stacjonarnych ubezpieczony w okresach:

45 - od 19 listopada 1983 r. do 27 marca 1988 r. oraz od 17 kwietnia 1990 r. do 1 kwietnia 1991 r. – na stanowisku oczyszczacz odlewów wymienionym w wykazie A dziale III pod poz. 23 pkt 2 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i (...) z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego /Dziennik Urzędowy MHi PM nr 1-3 poz. 1/;

46 - od 2 kwietnia 1991 r. do 31 sierpnia 1997 r. oraz od 1 stycznia 1998 r. do 31 marca 1998 r. – na stanowisku wykańczacz odlewów wymienionym w wykazie A dział III poz. 23 pkt 9 ww. zarządzenia.

47 (świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych k. 7 akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

48 W trakcie zatrudnienia w (...) (...) sp. z o.o. – w okresach: od 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. oraz od 1 kwietnia 1998 r. do 31 października 2002 r. ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego udzielonego celem pracy u innego pracodawcy. (świadectwo pracy k. 6-6v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

49 W trakcie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę (...) (...)

50 sp. z o.o., w okresie od 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. ubezpieczony był zatrudniony

51 w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w N. na stanowisku wykańczacz odlewów.

52 (świadectwo pracy k. 9-9v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

53 Pracodawca – Przedsiębiorstwie (...)

54 Sp. z o.o. w dniu 5 stycznia 1998 r. wystawił ubezpieczonemu świadectwo wykonywania prac

55 w warunkach szczególnych, w którym wskazano, że w okresie od 1 września 1997 r. do

56 31 grudnia 1997 r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wykańczacz odlewów (szlifowanie odlewów) – na stanowisku wykańczacz odlewów wymienionym w wykazie A dziale III pod pkt 23 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i (...) z dnia 30 marca 1985 r.

57 w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego /Dziennik Urzędowy MHi PM nr 1-3 poz. 1/

58 (świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych k. 10-10v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

59 Ubezpieczony przez cały czas do 31 października 2002 r, był zatrudniony w jednym zakładzie tylko zmieniali się pracodawcy i nazwa zakładu. W 2002 r. był zarejestrowany jako bezrobotny, a w 2006 r. ponownie podjął pracę w odlewni. W 1983 r. podjął pracę w Zakładach (...). Zakład ten zmieniał nazwę i ostatecznie była to (...) (...).

60 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. – płyta CD k. 16)

61 Wnioskodawca pracował przy produkcji odlewów ważących od pół kilograma do 50 kg, a średnio 25 kg. Jako oczyszczacz ubezpieczony oczyszczał ręcznie dostarczane mu odlewy,

62 a następnie w tzw. oczyszczarce, gdzie odlewy te były oczyszczane za pomocą śrutu – tym zajmował się operator oczyszczarki – co wnioskodawca zresztą też robił. Na stanowisku oczyszczacza ubezpieczony musiał 3-4 – kilogramowym młotkiem na długim trzonku odbijać układy odlewowe od samych odlewów. Aby to zrobić musiał uderzać z całej siły. Potem główny element wpadał do kosza maszyny, w której był czyszczony za pomocą śrutu, a odpady były kładzione na taśmę celem dalszego wykorzystania – przetopienia. Następnie odlewy były kierowane do szlifierni, gdzie były one ręcznie oszlifowywane. Na stanowiskach szlifierz oraz wykańczacz odlewów wnioskodawca wykonywał pracę szlifierza i szlifował te odlewy, które trafiały do niego po oczyszczeniu na maszynie. Dziennie musiał oszlifować około 500-1000 wyrobów. Od 2006 r. pracował tylko jako szlifierz czyli szlifował wyczyszczone przez maszynę elementy. Wówczas nie pracował już używając młotka.

63 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. – płyta CD k. 16, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

64 Wnioskodawca wykonywał swoje obowiązki w systemie zmianowym, w hali, w której znajdowała się i oczyszczalnia, i szlifiernia. Poszczególne stanowiska pracy były od siebie oddzielone parawanami, aby iskry wytwarzane przez jednego szlifierza nie leciały na innego. Praca na tym stanowisku wiązała się z zapyleniem i wibracjami wywoływanymi przez obracający się kamień szlifierski.

65 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

66 W zakładzie, w którym był zatrudniony wnioskodawca panowało zapylenie i hałas. Pracownicy używali maseczek ochronnych przed zapyleniem. Unosił się kurz z kamieni szlifierskich, a także wibracje generowanie przez czynność szlifowania.

67 (zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

68 Świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach były wystawione przez syndyka.

69 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

70 W okresie od 20 listopada 2006 r. do 31 marca 2022 r. ubezpieczony był zatrudniony

71 w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) (...) Sp. z o.o. (do 30 października 2007 r. noszące nazwę (...) (...), a od 1 listopada 2007 r. do 31 maja 2015 r. – (...) S.A. Oddział (...) (...) w N.) na stanowiskach kolejno: szlifierza, oczyszczacza, operatora urządzeń odlewniczych (od 20 listopada 2006 r. do 31 marca 2014 r., brygadzisty oddziału Z. (od 1 kwietnia 2014 r. do 30 września 2017 r.) oraz ślusarza, kierowcy wózka, operatora urządzeń odlewniczych (od 1 października 2017 r. do 31 marca 2022 r.). Była to ta sama odlewnia, w której ubezpieczony pracował do 2002 r., tylko kupił ją nowy właściciel.

72 (umowa o pracę k. 2 części (...)B(...) załączonych akt osobowych, świadectwo pracy k. 19-19v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej, umowa o pracę z 20 listopada 2006 r. k. 2 części „B” akt osobowych, zawiadomienie o przejściu zakładu pracy na nowego pracodawcę z 27 września 2007 r. k. 8 części (...)B(...) załączonych akt osobowych, zawiadomienie o przejściu zakładu pracy na nowego pracodawcę z 23 czerwca 2015 r. k. 29 części (...)B(...) załączonych akt osobowych, zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75, zeznania świadka E. A. e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:04:41-00:22:55 – płyta CD k. 75)

73 Pracodawca – (...) sp. z o.o. uznał za okres zatrudnienia pracy

74 w szczególnych warunkach okres od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r., gdyż wynikało to z Zarządzenia nr (...) Dyrektora Produkcji (...) (...) w N. z dnia 19 września 2012 r. Zgodnie z ustępem 3 pkt. 3 tego zarządzenia, wykaz prac w szczególnych warunkach uprawniających do emerytur pomostowych obowiązuje od dnia 1 wrześnie 2011 r., tj. od czasu ustalenia spełnienia kryteriów określonych ustawą dotyczących prac wykonywanych

75 w zakładzie.

76 (zarządzenie nr (...) z dnia 19 września 2012 r.)

77 W okresie od 20 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2011 r. i od 1 września 2011 r. wnioskodawca był zatrudniony na tym samym stanowisku i wykonywał takie same czynności. (akta osobowe załączone do akt, świadectwo pracy k. 19-19v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej, zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16)

78 Wnioskodawca od 1 kwietnia 2014 r. pracował na stanowisku brygadzisty oddziału Szlifierni, a następnie – od 1 października 2017 r. – ślusarza, kierowcy wózka, operatora urządzeń odlewniczych z uwagi na brak sił do pracy na innych stanowiskach.

79 (zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 7 września 2026 r. 00:24:46-00:36:44 – płyta CD k. 75 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami z 6 lipca 2025 r. 00:04:17-00:11:43 – płyta CD k. 49 i w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 16 lutego 2026 r. 00:01:13-00:28:36 – płyta CD k. 16)

80 Dla pracodawcy (...) (...) Sp. z o.o. samo zatrudnienie na określonym stanowisku nie było dla pracodawcy jedyną podstawą do zakwalifikowania danego okresu zatrudnienia jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Dla dokonania takiej kwalifikacji istotne były również ustalenia dotyczące rzeczywistych warunków wykonywania pracy oraz dokumentacja dotycząca środowiska pracy i wykazu stanowisk uznanych przez pracodawcę za stanowiska, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach.

81 Z posiadanych przez pracodawcę dokumentów wynika, że dopiero w późniejszym okresie zostało zlecone przez ówczesnego pracodawcę, tj. HW (...) sp. z o.o. (...) (...), przeprowadzenie stosownych pomiarów środowiska pracy, których wyniki stanowiły podstawę do dalszego określenia stanowisk i prac wykonywanych w warunkach szczególnych. Następnie zostało wydane Zarządzenie nr (...) Dyrektora Produkcji (...) (...) w N. z dnia 19 września 2012 r. w sprawie ustalenia wykazu prac wykonywanych

82 w warunkach szczególnych. W oparciu o zgromadzoną wówczas dokumentację oraz przeprowadzone ustalenia pracodawca określił, które prace i stanowiska spełniają przesłanki pozwalające na ich zakwalifikowanie jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.

83 W konsekwencji, przy sporządzaniu świadectwa pracy przyjęto jako początek okresu pracy

84 w szczególnych warunkach dzień 1 września 2011 r., zgodnie z dokumentacją znajdującą się

85 w posiadaniu pracodawcy i przyjętymi wówczas zasadami kwalifikowania poszczególnych stanowisk.

86 (pismo z (...) sp. z o.o. z 27 lipca 2026 r. k. 59-60)

87 Okresy: od 6 do 10 kwietnia 1992 r., od 15 do 25 maja 1992 r., od 26 do 30 maja 1992 r., od 19 do 20 czerwca 1992 r., od 22 do 31 lipca 1992 r., od 28 sierpnia do 7 września 1992 r., od 5 do 8 października 1992 r., od 9 do 10 października 1992 r., od 16 do 20 stycznia 1993 r., od 11 do 16 marca 1993 r. od 19 do 27 marca 1993 r., od 19 do 28 maja 1993 r., od 2 do 17 grudnia 1993 r., dzień 17 stycznia 1994 r., okresy: od 19 stycznia 1994 r. do 26 stycznia 1994 r., od 2 do 8 lutego 1994 r., od 3 do 6 czerwca 1994 r., od 14 do 17 września 1994 r., od 28 do 30 grudnia 1994 r., od 31 grudnia 1994 r. do 6 stycznia 1995 r., od 15 do 18 lutego 1995 r., od 24 do 28 kwietnia 1995 r., od 10 do 15 listopada 1995 r., od 27 lutego do 3 marca 1996 r., od 10 do 12 sierpnia 1996 r. oraz od 17 grudnia 1996 r. do 6 stycznia 1997 r., od 13 do 17 października 1997 r., od 11 stycznia do 8 lutego 2012 r., od 12 marca 2012 r. do 10 kwietnia 2012 r., od 18 czerwca do 13 lipca 2012 r. oraz od 3 do 9 marca 2014 r. były dla ubezpieczonego okresami nieskładkowymi.

88 (zaświadczenie z 8 lutego 2005 r. k. 15 akt ZUS dot. kapitału początkowego, świadectwo pracy z 5 stycznia 1998 r. k. 9-9v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej, świadectwo pracy k. 19-19v. akt ZUS dot. emerytury pomostowej)

89 Oprócz uznanego przez ZUS okresu od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r. oraz wskazanych powyżej okresów spornych wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach. W okresie od 1 listopada 2002 r. do 19 listopada 2006 r. ubezpieczony był zarejestrowany w (...) jako bezrobotny albo wykonywał prace niestanowiące pracy

90 w szczególnych warunkach.

91 (bezsporne)

92 W dniu 3 września 2025 r. V. T. złożył wniosek o emeryturę pomostową, który zaskarżoną decyzją rozpoznany został negatywnie.

93 (bezsporne)

94 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu dokumenty, w tym dokumenty osobowe uzyskane z (...) sp. z o.o. Zeznania wnioskodawcy i świadka przesłuchanych w procesie, Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich autentyczność i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto, powyższe korespondowały z dostępną dokumentacją. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Mając to na uwadze Sąd uznał, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy wnioskodawcy w spornym okresie.

95 Sąd Okręgowy zważył co następuje:

96 Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

97 Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm., dalej ustawa

98 o emeryturach pomostowych, ustawa pomostowa), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.

99 Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

100 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

101 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

102 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

103 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9

104 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

105 5) (uchylony)

106 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub

107 o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

108 7) (uchylony).

109 Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32

110 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

111 Z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 oraz art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa

112 o emeryturach pomostowych.

113 Możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 przewiduje art. 49 ustawy według którego prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

114 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub

115 o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

116 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 lub art. 5-12;

117 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa

118 w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

119 Przytoczony przepis zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy, zwalniając je

120 z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub

121 o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia

122 w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy

123 w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Warunek ten został jasno wyrażony, wynika wprost z literalnego brzmienia art. 49 pkt 3 ustawy i jest zgodny z jej celem.

124 Stosownie do powołanego przepisu, prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów tj. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. (tak: m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 marca 2014 r., III AUa 1531/13, LEX nr 1441422, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 lutego 2014 r.,

125 III AUa 1045/13, LEX (...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 stycznia 2014 r. III AUa 577/13, LEX (...), wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2013 r. II UK 159/13, LEX nr (...)).

126 Przepis art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy definiują prace w szczególnych warunkach, których wykaz określa załącznik nr 1 do ustawy oraz prace o szczególnym charakterze, których wykaz określa załącznik nr 2 do ustawy. Przy czym wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem. Nie ma podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy

127 w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być kwalifikowany jako okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Jedynie ubezpieczonym, którzy po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (tj. spełniali wymóg z art. 4 pkt 6 ustawy pomostowej), ustawodawca w art. 4 pkt 2 i 5 ustawy pomostowej przewidział możliwość doliczenia do

128 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych i szczególnym charakterze także okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

129 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.). (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lutego 2024 r., III USK 349/22, LEX nr 3688582, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023 r., (...) USK 193/22, LEX nr 3522767).

130 W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to czy wnioskodawca posiada wymagany co najmniej 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach,

131 a konkretnie czy można uwzględnić do pracy w tym charakterze okres jego zatrudnienia od

132 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. oraz od 19 listopada 1983 r. do 31 października

133 2002 r. w kolejno: Zakładach (...) w N., która następnie zmieniła nazwę na (...) (...) Sp. z o.o. w N., a także okres od 20 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2011 r. w kolejno: (...) (...), (...) S.A. Oddział (...) w N. i (...) Sp. z o.o.

134 W niniejszym postępowaniu niesporne było, iż wnioskodawca, który wiek 60 lat osiągnął w dniu 14 sierpnia 2025 r., udowodnił 36 lat, 6 miesięcy i 18 dni okresów składkowych i nieskładkowych, a po wyjaśnieniach zawartych w treści odpowiedzi na odwołanie za bez wątpienia niesporne należy także uznać, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych po dniu 31 grudnia 2008 r. tj. w okresie od 1 września 2011 r. do 31 marca 2014 r.

135 Organ rentowy podnosił, iż wnioskodawca nie spełnił jednak warunku określonego

136 w art. 4 pkt 2 w zw. art. 3 ust. 7, nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub

137 w szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat w rozumieniu ustawy

138 o emeryturach i rentach z FUS czy w rozumieniu powoływanych art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy

139 o emeryturach pomostowych.

140 Organ rentowy uznał za udowodniony jedynie staż pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych w wymiarze 2 lat, 4 miesięcy i jednego dnia.

141 Podniesienia przy tym wymaga, że brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. (tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869).

142 W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz – o ile to jest możliwe – dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego

143 z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie

144 o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego. (tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 27 października 2016 r.,

145 III AUa 41/16, LEX nr (...)).

146 W świetle cytowanych wyżej przepisów zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, od której zależała skuteczność odwołania V. T. było zatem ustalenie, czy obowiązki jakie wykonywał w ww. spornych okresach były pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 lub ust. 7 ustawy

147 o emeryturach pomostowych.

148 Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim ze zgromadzonych dokumentów oraz zeznań świadka E. A., jak

149 i wnioskodawcy wynika, że ubezpieczony przynajmniej w okresach od 19 listopada 1983 r. do 27 marca 1988 r. oraz od 17 kwietnia 1990 r. do 31 marca 1998 r. (w tym również w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) od

150 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1997 r.) również wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Wnioskodawca pracował bowiem przy produkcji odlewów ważących od pół kilograma do 50 kg, a średnio 25 kg wykonując czynności bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy – przy usuwaniu elementów układu wlewowego, a następnie przy szlifowanie powierzchni odlewów – a zatem przy pracach wymienionych pod poz. 5 załącznika nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych.

151 Na stanowisku oczyszczacza odlewów, na którym ubezpieczony był zatrudniony od

152 19 listopada 1983 r. do 1 kwietnia 1991 r. oczyszczał on bowiem dostarczane mu odlewy ręcznie. Na stanowisku oczyszczacza ubezpieczony musiał 3-4 – kilogramowym młotkiem odbijać układy odlewowe od samych odlewów. Aby to zrobić musiał uderzać z całej siły. Potem główny element wpadał do kosza maszyny, w której był czyszczony przez operatora oczyszczarki za pomocą śrutu, a odpady były kładzione na taśmę celem dalszego wykorzystania – przetopienia. Następnie odlewy były kierowane do szlifierni, gdzie były one ręcznie oszlifowywane przez wykańczacza odlewów.

153 Na takim właśnie stanowisku wykańczacza odlewów wnioskodawca był zatrudniony od 2 kwietnia 1991 r. do 31 października 2002 r. Wykonywał pracę polegająca na ręcznym oszlifowywaniu odlewów. Pracował wówczas on w szlifierni, dokąd trafiały odlewy po oddzieleniu od układów odlewowych oraz oczyszczeniu za pomocą śrutu. Na stanowisku wykańczacza odlewów, a także na zajmowanym w późniejszych latach zatrudnienia stanowisku szlifierza, oczyszczacza odlewów ubezpieczony szlifował odlewy, które trafiały do niego po oczyszczeniu na maszynie za pomocą śrutu. Dziennie musiał oszlifować około 500-1000 wyrobów. Pracował wówczas na stanowiskach oddzielonych od siebie parawanami, aby iskry wytwarzane przez jednego szlifierza nie leciały na innego. Praca na tym stanowisku wiązała się z zapyleniem i wibracjami wywoływanymi przez obracający się kamień szlifierski.

154 Przy tym, ze względu na powrót ubezpieczonego do pracy w ciągu miesiąca od zakończenia odbywania przez niego służby wojskowej, do pracy w szczególnych warunkach należało mu uwzględnić również okres odbywania służby wojskowej od 28 marca 1988 r. do 17 marca 1990 r. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub

155 w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 108).

156 Zauważenia również wymaga, że jak wynika ze świadectwa wykonywania warunków szczególnych z 28 sierpnia 2002 r., w okresie od 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wkładaniu rdzeni do formy – na stanowisku składacz form i rdzeni wymienionym w wykazie A dziale III pod poz. 21 pkt 24 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa

157 i (...) z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego. (Dziennik Urzędowy (...) nr 1-3 poz. 1). W powyższym okresie wykonywał on zatem prace określone w dziale III pod poz. 21 (przygotowywanie mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy) wykazu

158 A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

159 w szczególnym charakterze (t.j. Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43). W tym okresie wnioskodawca wykonywał zatem prace w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy

160 o emeryturach pomostowych.

161 Zatem nawet uwzględniając, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach jedynie w okresach za które wystawiono świadectwa pracy w szczególnych warunkach: od 10 lutego 1983 r. do 26 września 1983 r. oraz od 19 listopada 1983 r. do

162 31 marca 1998 r., to legitymuje się on stażem wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynoszącym co najmniej 15 lat. Po odjęciu bowiem okresów nieskładkowych oraz okresu pomiędzy zakończeniem odbywania służby wojskowej, a rozpoczęciem pracy po powrocie

163 z tej służby, ubezpieczony w powyższych przedziałach czasu przepracował w szczególnych warunkach: 14 lat, 5 miesięcy i 6 dni. Po zsumowaniu tego okresu z uznanym przez ZUS okresem z lat 2011-2014 w wymiarze 2 lat 4 miesięcy i jednego dnia daje to łącznie okres 16 lat, 9 miesięcy i 7 dni – a zatem co najmniej 15 lat.

164 Przy tym w ocenie Sądu ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach również w okresach zatrudnienia w (...) (...) w okresie od 1 kwietnia 1998 r. do 31 października 2002 r., a także w (...) (...), (...) oraz (...) Sp. z o.o. od 20 listopada 2006 r. do 30 sierpnia 2011 r. – mimo że za te okresy pracodawca nie wystawił mu świadectw pracy. Dodatkowo za okres po wejściu ustawy

165 o emeryturach pomostowych (czyli od 1 stycznia 2009 r.) do 30 sierpnia 2011 r. pracodawca nie opłacił składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, gdyż prace szlifierza i oczyszczacza zostały przez pracodawcę uznane za pracę w szczególnych warunkach dopiero od 1 września 2011 r. Miało to miejsce dlatego, że dopiero 1 września 2011 r. pracodawca ustalił spełnienie kryteriów ustalonych ustawą o emeryturach pomostowych. Jednakże wnioskodawca przez cały okres od 20 listopada 2006 r., do 31 marca 2014 r. wykonywał pracę na tym samym stanowisku: wykańczacza odlewów oraz szlifierza, oczyszczacza, operatora urządzeń odlewniczych

166 i w dniu 1 września 2011 r. rodzaj wykonywanych przez niego prac nie uległ zmianie. Co więcej, wnioskodawca fizycznie pracował w tej samej odlewni co w latach 1983-2022 tylko przejętej przez nowego pracodawcę. W ocenie Sądu zatem to, że dopiero od września 2011 r. pracodawca zaczął uznawać wykonywaną przez ubezpieczonego pracę za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach i dopiero wówczas zaczął za niego odprowadzać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych nie może stać na przeszkodzie uznaniu, że także praca wykonywana od listopada 2006 r. do sierpnia 2011 r. również stanowiła pracę wykonywaną

167 w szczególnych warunkach.

168 Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, wykładnia językowa art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych prowadzi bowiem do jednoznacznego wniosku, zgodnie z którym spoczywający na pracodawcy (płatniku) obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych został uregulowany w tym przepisie w oderwaniu od przesłanek warunkujących nabycie prawa do emerytury pomostowej, określonych w art. 4 powyższej ustawy. Tak więc na płatniku ciąży obowiązek opłacania składki na (...) za pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze niezależnie od tego, czy ww. ustawa gwarantuje temu pracownikowi ochronę na wypadek ryzyka zaprzestania zatrudnienia w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) przed osiągnięciem „podstawowego” wieku emerytalnego. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 12 grudnia 2017 r., III AUa 966/17, LEX nr 2418149, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 8 marca 2018 r., III AUa 788/17, LEX nr 2481726).

169 Z powyższych względów Sąd, w oparciu o treść art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił więc zaskarżoną decyzję i przyznał V. T. prawo do emerytury pomostowej od dnia

170 1 września 2025 r. tj. od miesiąca, w którym złożył on wniosek o tę emeryturę – zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 26 ust. 1 ustawy

171 o emeryturach pomostowych.