Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 marca 2025 r., VIII U 2286/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 marca 2025 r., VIII U 2286/24

Tekst

1 Sygnatura akt: VIII U 2286/24

Uzasadnienie

2 Decyzją z 10 września 2024 r. znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 sierpnia 2024 r. przyznał M. D. emeryturę od 31 sierpnia 2024 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

3 Jednocześnie organ rentowy wskazał, że odmawia wnioskodawczyni prawa do rekompensaty, ponieważ nie udowodniła ona 15 lat pracy w szczególnych warunkach. (decyzja w aktach emerytalnych ZUS)

4 Odwołanie od powyższej decyzji, w dniu 3 października 2024 r. , złożyła M. D., zaskarżając ją, w części odmawiającej jej przyznania prawa do rekompensaty z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zarzucając jej:

5 - naruszenie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych,

6 - ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez przyjęcie, że ubezpieczona nie udowodniła wymaganego 15-letniego okresu pracy wykonywanej w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

7 Wskazując na powyższe wnioskodawczyni wniosła zmianę decyzji w zaskarżonym zakresie i przyznanie jej prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych stosownie do jej wniosku z dnia 16 sierpnia 2024 roku. (odwołanie k. 3-7)

8 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania wskazując, że nazwa stanowiska pracy, na jakim zatrudniony jest pracownik stwierdzona w świadectwie pracy musi ściśle odpowiadać nazwie wymienionej w wykazie aktu resortowego nie może być ani niepełna, ani podobna.

9 Organ rentowy wskazał, że, jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, na podstawie złożonych dokumentów M. D. nie udowodniła pracy w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008 r.

10 Do stażu pracy w szczególnych warunkach nie zostały uwzględnione (z przyczyn formalnych) okresy:

11 - od 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r., zatrudnienia u płatnika Spółdzielnia Pracy im. (...) w P., ponieważ stanowisko wskazane w przedłożonym świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest zgodne ze stanowiskiem wskazanym w zarządzeniu resortowym, na jaki powołuje się zakład pracy.

12 Zakład wskazał przy tym, że pełna nazwa stanowiska pracy wykazana we wskazanym rozporządzeniu Rady Ministrów stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 80/83 Zarządu Centralnego Związku (...) z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie wykonywania pracy w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy – wykaz A dział VII poz. 1 pkt 20 i poz. 4 pkt 12 brzmi „dziewiarz falowarek, szydełkarek, osnowarek”.

13 Natomiast w świadectwach wykonywania prac w szczególnych warunkach, zakład pracy, powołuje się na wykonywanie przez wnioskodawczynię prac w szczególnych warunkach na stanowisku „dziewiarz, przewijaczka”. W ocenie organu, przedstawione przez wnioskodawcę świadectwa pracy w warunkach szczególnych, nie zawiera określonego charakteru wykonywanej pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. oraz wskazane w nim stanowisko pracy nie zostało określone zgodnie z zarządzeniem resortowym. (odpowiedź na odwołanie k. 15-16)

14 Na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. wnioskodawczyni poparła odwołanie,

15 a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania. (końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:44:16-00:46:47 – płyta CD k. 54)

16 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

17 M. D. urodziła się w dniu (...) Legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym, w zawodzie dziewiarz maszynowo-ręczny. Ubezpieczona nie nabyła prawa do emerytury pomostowej ani prawa do emerytury

18 w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. (bezsporne)

19 W okresie od 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) Spółdzielni Pracy im. (...) w P. na stanowiskach kolejno: dziewiarza-stażysty, dziewiarza oraz przewijaczki. (świadectwo pracy k. 5 akt osobowo-płacowych z (...) im. L. P.)

20 Będąc zatrudniona w (...) im. L. P. M. D. pracowała na szydełkarkach płaskich. Przez pierwsze trzy miesiące pracy wnioskodawczyni uczyła się pracować na maszynach, jednak nie uczęszczała już wówczas do szkoły. Pracując na stanowisku związanym z obsługą szydełkarki płaskiej, ubezpieczona pracowała na dwóch maszynach o długości większej niż metr. Na jednej maszynie wnioskodawczyni robiła przód lub tył bluzki, a na drugiej rękawy. Wnioskodawczyni nie pracowała na falowarkach ani osnowarkach. Przez ostatni rok zatrudnienia w (...) im. L. P. wnioskodawczyni nie pracowała jako dziewiarz, ale jako przewijaczka, a także roznosiła wątek i pracowała na skręcarkach. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:40:13-00:44:16 w zw. z 00:03:13-00:17:28 – płyta CD k. 54, zeznania świadka B. J.

21 e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:19:15-00:26:46 – płyta CD k. 54, zeznania świadka A. N. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:31:07-00:40:13 – płyta CD k. 54)

22 W (...) im. L. P. praca odbywała się na dwóch piętrach – w pomieszczeniach,

23 w których pracowały po cztery osoby. W sali produkcyjnej panował hałas, zakurzenie

24 i zanieczyszczenie powietrza. W pomieszczeniu nie było klimatyzacji. Pracownicy nie korzystali z maseczek ani osłon na uszy. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:40:13-00:44:16 w zw. z 00:03:13-00:17:28 – płyta CD k. 54, zeznania świadka B. J. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:19:15-00:26:46 – płyta CD k. 54)

25 Spółdzielczy Ośrodek (...), w dniu 25 sierpnia 1999 r., wystawił wnioskodawczyni świadectwo prac w szczególnych warunkach, z którego wynikało, że od 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r. wnioskodawczyni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę polegającą na obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu oraz prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych na stanowisku dziewiarz, przewijaczka wymienionym w wykazie A dziale VII poz. 1 pkt 20 i poz. 4 pkt 12 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 80/83 Zarządu Centralnego Związku (...) z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych

26 w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy. (świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k. 20)

27 Następnie, w okresie od 25 września 1995 r. do 31 października 2016 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w (...) Z. W. i E. A. (następnie przekształconej w (...) Spółka Jawna, a następnie w (...) sp. z o.o.) w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku dziewiarza. (świadectwo pracy k. 3 części C akt osobowo-płacowych z (...))

28 W zakładzie (...) ubezpieczona pracowała na dziewiarni znajdującej się

29 w szklarni, na której było 12 maszyn, a pracowało 6 osób. W hali panował hałas, zapylenie

30 i wysoka temperatura, ponieważ nie było klimatyzacji. Pracując w tym zakładzie, wnioskodawczyni była wyposażona w buty i fartuchy ochronne, ale nie miała maseczek

31 i ochrony na uszy. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:40:13-00:44:16 w zw. z 00:03:13-00:17:28 – płyta CD k. 54, zeznania świadka B. J. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:19:15-00:26:46 – płyta CD k. 54, zeznania świadka S. N. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:26:46-00:31:07 – płyta CD k. 54, zeznania świadka A. N. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:31:07-00:40:13 – płyta CD k. 54)

32 Będąc zatrudnioną w zakładzie (...) ubezpieczona obsługiwała dwie maszyny, a później trzy maszyny takie jak: interlok, S. i frota. Wykonywała też ściągacze. Pracowała także przy brakowaniu dzianiny. Pracując w tym zakładzie pracy ubezpieczona nie obsługiwała falowarek, szydełkarek, ani osnowarek, gdyż w (...) nie było szydełkarek, osnowarek ani falowarek. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:40:13-00:44:16 w zw. z 00:03:13-00:17:28 – płyta CD k. 54, zeznania świadka S. N.

33 e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:26:46-00:31:07 – płyta CD k. 54, zeznania świadka A. N. e-protokół rozprawy z 5 lutego 2025 r. 00:31:07-00:40:13 – płyta CD k. 54)

34 W zakładzie pracy (...) wnioskodawczyni nie miała wypłacanego dodatku za warunki szkodliwe. (bezsporne, a nadto karty płac w części (...) akt osobowo-płacowych z (...))

35 Poza wymienionymi spornymi powyżej okresami, wnioskodawczyni nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach. (bezsporne)

36 Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach niniejszej sprawy,

37 w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak również na podstawie osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań wnioskodawcy oraz powołanych w sprawie świadków: B. J., A. N. oraz S. N., a także dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę. Są one logiczne, spójne

38 i korespondują ze sobą, a co istotne nie przeczą im dowody z dokumentów. Uznanie jednak powyższych zeznań za wiarygodne nie jednak, że Sąd podziela ocenę prawną niniejszego stanu faktycznego zaprezentowaną przez wnioskodawczynię.

39 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

40 Odwołanie podlega oddaleniu jako bezzasadne.

41 Na wstępie należy przypomnieć, iż w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 z późn. zm., dalej: ustawa o emeryturach pomostowych), ustawa określa warunki nabywania prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych „emeryturami pomostowymi”, o których mowa w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834, 858 i 1243).

42 Stosownie do treści art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata jest to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

43 W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

44 Przesłanka negatywna została zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Jest nią nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

45 Treść art. 21 ust. 2 w/w ustawy może budzić wątpliwości i jego interpretacji należy dokonywać przy uwzględnieniu uregulowania zawartego w art. 2 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym użyte w ustawie określenie rekompensata oznacza odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Rekompensata jest zatem odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed 1 stycznia 1999 r. i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej (analogiczne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2010 roku, K 27/09, OTK-A 2010, Nr 9, poz. 109).

46 Skoro jak wynika z powyższego, celem rekompensaty jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, to przesłanka negatywna, o której mowa w art. 21 ust. 2 ustawy, na co wskazuje wykładnia funkcjonalna tego przepisu, zachodzi w przypadku pobierania emerytury przyznanej w obniżonym wieku emerytalnym np. na podstawie art. 46 w zw. z art. 32 lub 39, czy też art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14 grudnia 2015 roku, III AUA 1070/15, LEX nr 1979477).

47 Skoro zgodnie z art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

48 W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że ubezpieczona nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

49 Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

50 Z kolei przepis art. 32 ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).

51 Z § 1 w/w rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

52 W świetle § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 roku, (...) UKN 417/97, (...) i US (...) i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000 roku, (...) UKN 39/00, Prok. i Prawo (...)).

53 W niniejszym postępowaniu, w ocenie organu rentowego skarżąca nie udowodniła 15 lat pracy w warunkach szczególnych, albowiem – zdaniem ZUS – nie było możliwe uwzględnienie jako pracy w szczególnych warunkach jakiegokolwiek okresu pracy.

54 Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się ubezpieczona. Jej zdaniem za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach należy uznać okresy od: 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r. oraz od 25 września 1995 r. do 31 grudnia 2008 r.

55 Należy w tym miejscu zauważyć, że przywołane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.

56 Co jednak istotne, świadectwo pracy nie tworzy praw podmiotowych, ani ich nie pozbawia, nie ma też cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw oraz że świadectwo pracy traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny, który stanowi dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). W ten sposób wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 25 listopada 1997 r. (III AUa 897/97, apel. W-wa 1998/1/4), a także Sąd Najwyższy w wyroku z 16 lipca 2009 r . ((...) PK 1/09, LEX nr 533086).

57 W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. 2011 nr 237 poz. 1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.

58 W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

59 Tym samym, brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadami art. 233 § 1 k.p.c. W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne (tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869).

60 W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu, ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się, z reguły, poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego (tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 27 października 2016 r., III AUa 41/16 LEX nr 2151525).

61 Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii, zasadnym stało się, zatem, ustalenie czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w spornych okresach była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach. Sąd ustalił te okoliczności dokonując analizy dokumentacji, w tym dokumentacji osobowej wnioskodawczyni oraz dopuszczając dowody z przesłuchań świadków i w konsekwencji ustalając, że wnioskodawczyni nie legitymuje się co najmniej 15 latami pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy.

62 Sąd uznał, bowiem, że o ile pracując w Spółdzielni Pracy im. (...) w P. ubezpieczona w rzeczywistości wykonywała prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, to za takie prace nie mogą być uznane prace, które odwołująca wykonywała w okresie zatrudnienia w zakładach (...). W konsekwencji wnioskodawczyni nie posiada łącznie co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, gdyż pracę w szczególnych warunkach wykonywała jedynie od 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r. (a więc niecałe 9 lat).

63 W okresie zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...). P. w P. wnioskodawczyni pracowała bowiem na szydełkarkach płaskich. Pracując na stanowisku związanym z obsługą szydełkarki płaskiej, ubezpieczona pracowała na dwóch maszynach o długości większej niż metr. Na jednej maszynie wnioskodawczyni robiła przód lub tył bluzki, a na drugiej rękawy. Natomiast w ostaniem roku pracy w tym zakładzie pracowała ona na stanowisku przewijaczki.

64 W okresie od 22 czerwca 1982 r. do 30 listopada 1990 r. ubezpieczona wykonywała zatem prace wymienione w wykazie A, Dziale VII (w przemyśle lekkim), pod poz. 1 (obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie) oraz poz. 4 (prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych), będącym w załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), które są pracami wymienionymi także w wykazie A dziale VII poz. 1 pkt 20 (przewijaczka) i poz. 4 pkt 12 (dziewiarz falowarek, szydełkarek, osnowarek) wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 80/83 Zarządu Centralnego Związku (...) z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy.

65 Za pracę w szczególnych warunkach, nie można natomiast uznać okresu zatrudnienia wnioskodawczyni w zakładach (...), gdyż mimo, iż była tam zatrudniona na stanowisku dziewiarza, to nie pracowała na stanowisku dziewiarza falowarek, szydełkarek, osnowarek, a pracę takiego tylko dziewiarza można uznać za pracę w warunkach szczególnych.

66 Sąd miał przy tym na uwadze, iż dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Decydujące znaczenie w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wymienionych w wykazach A lub B stanowiących załączniki do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2024 r., (...) 70/24, LEX nr 3748672)

67 Sam, zatem, fakt, że w zakładach (...) wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku dziewiarza nie sprawia jeszcze, że jej pracę można uznać za pracę określoną

68 w wykazie A, Dziale VII (w przemyśle lekkim), poz. 4 (prace przy produkcji

69 i wykańczaniu wyrobów włókienniczych), będącym w załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) uszczegółowioną w dziale VII (w przemyśle lekkim), pkt. 4 (prace przy produkcji

70 i wykańczaniu wyrobów włókienniczych) pkt. 12 (dziewiarz falowarek, szydełkarek, osnowarek) załącznika nr 1 do zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub

71 w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu chemicznego i lekkiego (Dz. Urz. z 1987 r. nr 4 poz. 7).

72 Jak, bowiem, wynika z zeznań, przesłuchanych w sprawie, świadków, jak również samej ubezpieczonej, będąc zatrudnioną w zakładzie (...), M. D. obsługiwała maszyny: interlok, S. i frota. Wykonywała też ściągacze oraz pracowała również przy brakowaniu dzianiny. Pracując w tym zakładzie pracy ubezpieczona nie obsługiwała falowarek, szydełkarek, ani osnowarek, gdyż w zakładach (...) nie było szydełkarek, osnowarek

73 i falowarek – co wprost wskazała świadek A. N.. Ubezpieczona nie otrzymywała przy tym dodatku za pracę w warunkach szkodliwych.

74 Dla uznania, że wnioskodawczyni w spornym okresie od 25 września 1995 r. do 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach znaczenia nie ma przy tym to, że w zakładzie (...) wnioskodawczyni była narażona na podobne czynniki szkodliwe co w dziewiarni, gdzie używa się falowarek, szydełkarek czy osnowarek – takie jak: hałas, zapylenie i wysoka temperatura. Sąd miał bowiem na uwadze, iż w świetle art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pracami w szczególnych warunkach nie są bowiem wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w tymże rozporządzeniu. (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2024 r., (...) 70/24, LEX nr 3748672)

75 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, jako niezasadne, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.