Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 1 marca 2024 r., III Ca 2587/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 1 marca 2024 r., III Ca 2587/22

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 2587/22

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., w sprawie Dz.Kw.LD1K/00001714/22 Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił wniosek Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wpis w dziale IV księgi wieczystej (...).

3 Sąd Rejonowy ustalił i zważył, że w dniu 12 kwietnia 2022 r. do Sądu Rejonowego w Kutnie V Wydział Ksiąg Wieczystych wpłynął wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wpis w dziale IV księgi wieczystej (...) hipoteki przymusowej do kwoty 9.595,33 zł na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność K. K.. Jako podstawę ustanowienia hipoteki wskazano elektroniczny kolejny tytuł wykonawczy nr (...)-723. (...).2021 z dnia 23.09.2021 r.. wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K..

4 Jak wskazał Sąd I instancji, hipoteka przymusowa występuje jako środek zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności, a postępowanie o wpis hipoteki przymusowej odbywa się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie wieczystoksięgowe. Stosownie do art. 626⁸ § 2 k.p.c., zakreślającego kognicję sądu rozpoznającego wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Decydujące znaczenie dla tej oceny ma przy tym stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku, którym sąd rozpoznający wniosek o wpis jest związany. Przeszkodę do dokonania wpisu w rozumieniu art. 626⁹ k.p.c. stanowi zatem m.in. brak odpowiednich dokumentów. W obowiązującym stanie prawnym nie istnieje podstawa do wzywania do usunięcia przeszkody do wpisu. Sąd nie zabiega o pozyskanie materiału dowodowego niezbędnego do dokonania wpisu. Wszelkie dokumenty niezbędne do dokonania wpisu powinny zostać załączone do wniosku. Jednoznaczne brzmienie art. 626⁹ k.p.c. nakazuje w wypadkach w nim wskazanych wprost oddalenie wniosku. W przypadku żądania wpisu hipoteki przymusowej w oparciu o tytuł wykonawczy stwierdzający istnienie wierzytelności podlegającej zabezpieczeniu, sąd wieczystoksięgowy zobligowany jest jedynie do kontroli prawidłowości takiego tytułu pod względem zachowania wymogów przewidzianych przez przepisy o postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 109 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.) stanowi, że wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa).

5 Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 626² § 1 i 3 k.p.c. wniosek o wpis składa się na urzędowym formularzu. Do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej. Wnioski składa się na urzędowym formularzu, w formie papierowej. Do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu. W postępowaniu wieczystoksięgowym obowiązuje ogólna zasada, że zarówno wniosek, jak i załączone do niego dokumenty, winny zostać złożone w tradycyjnej formie papierowej. Wyjątek od owej zasady stanowi przepis art. 626⁴ k.p.c., wskazujący w sposób enumeratywny podmioty, które wniosek o wpis składają wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a do podmiotów tych należą: notariusze, komornicy i naczelnicy urzędów skarbowych. Na podstawie przepisu art. 626⁴ § 2 k.p.c. do wniosku o dokonanie wpisu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego podmioty te dołączają dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej, jeśli zostały one sporządzone w postaci elektronicznej. Wyjątek od obowiązku dołączania dokumentów stanowiących podstawę wpisów w formie tradycyjnej przewiduje również przepis art. 626² § 3¹ k.p.c., w myśl którego do wniosku o wpis w księdze wieczystej na podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4 k.p.c. należy dołączyć dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Wpis do księgi wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Kodeks postępowania cywilnego w rozdziale regulującym postępowanie wieczystoksięgowe przewiduje wyjątki od papierowej formy dokumentu stanowiącego podstawę wpisu w księdze wieczystej. Pierwszy z wyjątków określony został przepisem art. 626² § 3¹k.p.c., zgodnie z którym do wniosku o wpis w księdze wieczystej na podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4, należy dołączyć dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Chodzi tu o zwykłe klauzule wykonalności nadane orzeczeniom sądów (referendarzy sądowych), które to tytuły egzekucyjne wydane zostały w postaci elektronicznej. Drugi z wyjątków określony został przepisem art. 626⁴k.p.c. Wynika z niego, że notariusz i komornik wszelkie wnioski o wpis, a naczelnik urzędu skarbowego wnioski o wpis w dziale III i IV księgi wieczystej składają wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 626⁴ § 1 i § 1¹ k.p.c.). Do wniosku należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Jeżeli zostały one sporządzone w postaci elektronicznej – w takiej postaci do wniosku je się dołącza (art. 626⁴§ 2 k.p.c.). Organ egzekucyjny przekształca tytuł wykonawczy z postaci elektronicznej w postać papierową przez sporządzenie jego wydruku zgodnie z art. 26e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli zachodzi potrzeba doręczenia wydruku pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej, wydruk tego pisma odzwierciedla jego treść i zawiera informację o: sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej oraz opatrzeniu pisma podpisem albo zaawansowaną pieczęcią elektroniczną. Wydruk dokumentu sporządzony w tym trybie nie stanowi jednak odpisu dokumentu wystawionego w formie elektronicznej. Przepis ten daje jedynie organowi administracyjnemu możliwość doręczenia stronie pisma wydanego w formie elektronicznej w formie wydruku, nie odnosi się natomiast w żaden sposób do kwestii podstawy dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wydruk taki nie może stanowić podstawy wpisu, ponieważ nie zostały dotychczas stworzone instrumenty pozwalające sądowi wieczystoksięgowemu na weryfikację decyzji wydanej w formie elektronicznej i podpisanej podpisem elektronicznym. Tego rodzaju możliwość, a nawet obowiązek sądu przewidują chociażby przepisy dotyczące nakazów zapłaty wydanych w formie elektronicznej. Regulacja przepisu art. 77³k.c. stanowi, że dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Nośnik informacji w rozumieniu tego przepisu winien cechować się trwałością informacji na nim zamieszczonych oraz możliwością odtwarzania. Treść dokumentu musi zostać odpowiednio utrwalona w sposób umożliwiający jej odtworzenie. Informacja utworzona w formie elektronicznej zostaje zapisana w pliku elektronicznym, czy to bezpośrednio na komputerze, czy to w danym systemie informatycznym lub teleinformatycznym, bądź na danym serwerze.

6 Nośnikiem informacji jest więc plik elektroniczny tę informację zawierający. Oczywiście, że nośnikiem informacji może być także papier. Jeżeli informację utworzono na papierze, papier jest nośnikiem informacji, a przez to dokumentem. Nie można natomiast mylić papieru jako nośnika informacji utworzonej w formie papierowej z wydrukiem papierowym informacji utworzonej w pliku elektronicznym. Wnioskodawca złożył wyłącznie wydruk z pliku elektronicznego, nie zaś sam plik stanowiący dokument, bowiem ze względów technologicznych, jak i proceduralnych, takiej możliwości nie miał.

7 Przedłożony przez wnioskodawcę wydruk elektronicznego tytułu wykonawczego nie mógł stanowić podstawy dokonania wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy.

8 Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca – Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Zarzucił skarżonemu postanowieniu naruszenie przepisu art. 626⁹ k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i bezzasadne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje przeszkoda do dokonania wpisu, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy i złożonych do wniosku dokumentów winna doprowadzić do wniosku, że zostały wypełnione wszystkie przesłanki do dokonania wpisu; art. 626⁴ w zw. z art. 626² k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i bezzasadne uznanie, że do wniosku nie zostały dołączone dokumenty potwierdzające zasadność wpisu, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego i załączonych do wniosku dokumentów winna doprowadzić do wniosku, że przesłanki wpisu zostały wypełnione; art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym przyjęciem, że nie zostały spełnione warunki formalne do dokonania wpisu hipoteki przymusowej. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i dokonanie w dziale IV księgi wieczystej wpisu hipoteki przymusowej, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

9 Sąd Okręgowy zważył,

10 co następuje:

11 Apelacja jest bezzasadna. Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących oparcie w zebranym sprawie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające. Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji jak też rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji przejmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania.

12 Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, brak jest podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszał przepis art. 626⁹k.p.c. W przedmiotowej sprawie przepis art. 109 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.) stanowi, że wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 626² § 1 i 3 k.p.c. wniosek o wpis składa się na urzędowym formularzu. Do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej. W postępowaniu wieczystoksięgowym obowiązuje ogólna zasada, że zarówno wniosek, jak i załączone do niego dokumenty, winny zostać złożone w tradycyjnej formie papierowej. Wyjątek od owej zasady stanowi przepis art. 626⁴ k.p.c., wskazujący w sposób enumeratywny podmioty, które wniosek o wpis składają wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a do podmiotów tych należą: notariusze, komornicy i naczelnicy urzędów skarbowych. Wyłączenie to nie obejmuje dokumentów, które stanowią podstawę dokonania wpisu. Podstawą wpisu w księdze wieczystej są także administracyjne tytuły wykonawcze. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca do wniosku dołączył dokument – administracyjny tytuł wykonawczy w postaci wydruku plików. Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że administracyjny tytuł wykonawczy złożony przez wnioskodawcę w formie wydruku pliku , nie jest dokumentem mogącym stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej. Wydruk dokumentu sporządzony w tym trybie nie stanowi odpisu dokumentu wystawionego w formie elektronicznej. Przepis art. 26 e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz.U. Z 2022 r. poz. 479) jedynie daje organowi administracyjnemu możliwość doręczenia stronie pisma wydanego w formie elektronicznej w formie wydruku, nie odnosi się natomiast w żaden sposób do kwestii podstawy dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wydruk taki nie może stanowić podstawy wpisu, ponieważ nie zostały dotychczas stworzone instrumenty pozwalające sądowi wieczystoksięgowemu na weryfikację decyzji wydanej w formie elektronicznej i podpisanej podpisem elektronicznym. Tego rodzaju możliwość, a nawet obowiązek sądu przewidują chociażby przepisy dotyczące nakazów zapłaty wydanych w formie elektronicznej. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, regulacja przepisu art. 77³k.c. stanowi, że dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Nośnik informacji w rozumieniu tego przepisu winien cechować się trwałością informacji na nim zamieszczonych oraz możliwością odtwarzania. Treść dokumentu musi zostać odpowiednio utrwalona w sposób umożliwiający jej odtworzenie. Należy zauważyć, że informacja utworzona w formie elektronicznej zostaje zapisana w pliku elektronicznym, czy to bezpośrednio na komputerze, czy to w danym systemie informatycznym lub teleinformatycznym, bądź na danym serwerze. Nośnikiem informacji jest więc plik elektroniczny tę informację zawierający. Nie można natomiast mylić papieru, jako nośnika informacji utworzonej w formie papierowej z wydrukiem papierowym informacji utworzonej w pliku elektronicznym. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca złożył wyłącznie wydruk z pliku elektronicznego, nie zaś sam plik stanowiący dokument, bowiem ze względów technologicznych, jak i proceduralnych, takiej możliwości nie miał. Tym samym brak jakichkolwiek podstaw do stawiania Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 626⁴ k.p.c. w zw. z art. 626² k.p.c. Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że przedłożony przez wnioskodawcę wydruk elektronicznego tytułu wykonawczego nie mógł stanowić podstawy dokonania wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy. Zasadnie zatem Sąd I instancji wywiódł, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstawa do uwzględnienia wniosku, co skutkowało jego oddaleniem – stosownie do art. 626⁹ k.p.c.

13 W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. apelację oddalił.