Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., V KK 200/15

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., V KK 200/15

Tekst

1 Sygn. akt V KK 200/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 3 września 2015 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)

5 SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)

6 SSN Jacek Sobczak

7 Protokolant Katarzyna Wełpa

8 w sprawie A. C.

9 skazanego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 3 września 2015 r.

10 kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w W.

11 z dnia 28 sierpnia 2008 r.

12 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczeń

13 zawartych w pkt: II, V – VI, VII –tylko w zakresie zasądzenia odszkodowania na rzecz R. J., VIII – IX oraz XII jego części dyspozytywnej i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art.

14 45 § 1 k.w. umarza postępowanie odnośnie czynu przypisanego skazanemu w pkt. II części dyspozytywnej;

15 2. sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu celem podjęcia

16 koniecznych czynności procesowych dotyczących wymierzenia skazanemu kary łącznej i wydania orzeczenia o kosztach;

17 2

18 3. obciąża Skarb Państwa kosztami umorzonego postępowania oraz wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji.

Uzasadnienie

19 Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r., Sąd Rejonowy skazał A. C. za cztery przestępstwa, w tym (w pkt II części rozstrzygającej wyroku) za to, że: w dniu 3 września 2007 r. w W., przy skrzyżowaniu ulic B. i S., z wnętrza otwartego samochodu marki Volkswagen Polo zabrał w celu przywłaszczenia portmonetkę z zawartością pieniędzy w kwocie 3, 90 zł., dwie parciane ładownice oraz magazynek do pistoletu P-564 o łącznej wartości 100 zł., czym działał na szkodę R. J., przy czym czynu tego dopuścił się działając w warunkach powrotu do przestępstwa, będąc uprzednio skazanym wyrokami: Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 1997 r., za przestępstwo z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 60 § 1 d.k.k., Sądu Rejonowego z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt 719/98 za przestępstwo z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 60 § 2 d.k.k., z art. 11 § 1 d.k.k. w zw. z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 50 § 2 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. w zw. z art. 60 § 2 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k., Sądu Rejonowego z dnia 25 maja 2000 r., za przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 64 § 2 k.k., z art. 278 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., Sądu Rejonowego z dnia 15 lutego 2000 r., za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., objętymi wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2001 r., na karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 12 stycznia 2004 r. do 11 maja 2006 r. - to jest za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., za który wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto przypisał oskarżonemu sprawstwo trzech innych przestępstw i jako karę łączną (w pkt VI wspomnianej części wyroku) orzekł wobec niego karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie – (w pkt VI tej części orzeczenia) na podstawie art. 343 § 2 pkt 2 k.p.k. – warunkowo zawiesił no okres lat siedmiu. Na podstawie art. 415 § 4 k.p.k. (pkt VII tej części wyroku) zasądził od oskarżonego na rzecz R. J. kwotę 100 zł. płatną w ciągu dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku.

20 3

21 Wyrok ten zapadł na posiedzeniu po uwzględnieniu, zawartego w akcie oskarżenia, wniosku złożonego w trybie art. 335 k.p.k., prokuratora Prokuratury Rejonowej o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i nie był przez strony zaskarżony – uprawomocnił się w dniu 5 września 2008 r.

22 W dniu 22 maja 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja od tego wyroku sporządzona – w trybie art. 521 § 1 k.p.k. – przez Prokuratora Generalnego, który zaskarżył go w części dotyczącej skazania A. C. za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. na jego korzyść.

23 Skarżący zarzucił temu wyrokowi:

24 rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. i art. 278 § 1 k.k., polegające na uwzględnieniu zawartego w akcie oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora o skazanie A. C. za czyn opisany w pkt II części dyspozytywnej wyroku, kwalifikowany z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. w sytuacji, gdy w dacie czynu wartość zabranego w celu przywłaszczenia mienia nie przekraczała 250 zł., a tym samym nie stanowił on przestępstwa, a jedynie wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt II, V – VI, VII – jedynie w zakresie zasądzenia odszkodowania na rzecz R. J. – oraz pkt VIII – XII jego części dyspozytywnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

25 Sąd Najwyższy zważył , co następuje.

26 Kasacja jest zasadna w sposób oczywisty, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

27 Nie ulega wątpliwości, że zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą obrazą tych przepisów prawa karnego: materialnego i procesowego, które wskazano w podstawie prawnej zarzutu podniesionego w kasacji.

28 Bezsporne jest, iż czynu przypisanego skazanemu w pkt II części rozstrzygającej wyroku stanowiącego (w myśl aktu oskarżenia i treści tego orzeczenia) występek z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. (jak to Sąd przyjął) dopuścił się on w dniu 3 września 2007 r., a wartość mienia będącego jego przedmiotem wynosiła 100 zł. Równie niewątpliwe jest i to, że od dnia 1 września 1998 r. do dnia 9 listopada 2013 r. (kiedy to weszła w życie ustawa z 27 września 4

29 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2013 r., poz.1247 ze zm.) zabór w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej – stosownie do obowiązującego wówczas brzmienia art. 119 § 1 k.w. – stanowił przestępstwo określone w art. 278 § 1 k.k., tylko wtedy, gdy wartość tej zabranej rzeczy przekraczała kwotę 250 zł. Natomiast w przypadku, gdy ta wartość była niższa niż 250 zł., to wówczas czyn taki stanowił wykroczenie z wspomnianego art. 119 § 1 k.w.

30 Tym samym poza sporem jest to, że Sąd Rejonowy kwalifikując, w zaskarżonym, wydanym w dniu 28 sierpnia 2008 r., czyn skazanego, polegający na zabraniu w celu przywłaszczenia mienia wartości 100 zł. w dniu 3 września 2007 r. wyroku, z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i skazując go z tych przepisów, dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy tych norm prawa karnego materialnego. Naruszenie tych przepisów było także następstwem równie rażącego naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, to jest art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. W myśl bowiem tych regulacji sąd rozpoznając złożony przez prokuratora, w trybie art. 335 k.p.k., wniosek o wydanie wyroku i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub środków karnych przewidzianych w kodeksie karnym za przypisany mu występek, bez przeprowadzenia rozprawy, miał obowiązek sprawdzić, czy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte (art. 335 § 1 k.p.k. – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku). Realizując tą powinność sąd winien był z pewnością w pierwszej kolejności rozważyć to, czy w ogóle doszło do popełnienia przez oskarżonego tego zarzucanego mu występku i czy ten czyn, którego on się dopuścił, został poprawnie, w świetle przepisów prawa karnego materialnego, zakwalifikowany. Jest oczywiste, iż dostrzeżenie takich, jak te stwierdzone in concreto, uchybień przedmiotowego wniosku czyniło niemożliwym jego uwzględnienie i nakazywało (w wówczas obowiązującym brzmieniu art. 343 § 7 k.p.k.) rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych. Równocześnie sąd rozstrzygając w przedmiocie złożonego przez prokuratora w trybie art. 335 k.p.k. wniosku nie był władny samoistnie dokonywać w nim zmian, które nie były objęte treścią zawartego przez prokuratora i oskarżonego porozumienia, także i w tej części w której dotyczyło ono prawno- 5

31 karnej oceny przedmiotowego czynu. Tymczasem in concreto Sąd Rejonowy (wbrew treści aktu oskarżenia i porozumienia stron) ustalił, że skazany przypisanego mu przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. dopuścił się nie w warunkach art. 64 § 1 k.k., ale przewidzianej w § 2 przepisu art. 64 k.k. recydywy szczególnej wielokrotnej, i to mimo, że ta nie odnosi się do wskazanej w art. 278 § 1 k.k. „zwykłej’’ kradzieży. Opisane cechy stwierdzonych uchybień, których się Sąd Rejonowy dopuścił przesądzają o ich rażącym charakterze, zaś już także przywołane ich następstwa – o istotnym wpływie tych uchybień na treść – zaskarżonych kasacją - rozstrzygnięć wyroku.

32 Równocześnie nie ulega też wątpliwości, iż od czasu popełnienia owego zarzucanego skazanemu wykroczenia upłynęło dwa lata, co nastąpiło jeszcze przed wniesieniem do Sądu Najwyższego kasacji będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

33 Wprawdzie przepis art. 45 § 2 k.w. stanowi, że w razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia, przepis ten jednak jest rozumiany tak, że przedawnienie biegnie na nowo jedynie w takiej sytuacji, w której do upływu terminu przedawnienia nie doszło w chwili uchylenia prawomocnego wyroku (por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002 r., I KZP 15/02, OSNKW 2002, z. 7-8, poz. 49; wyrok Sądu Najwyższego z 26 września 2012 r., z dnia 26 września 2012 r., Lex nr 1220803). Stąd też należało uznać, że w dniu wydania wyroku przez Sąd Najwyższy nastąpiło już przedawnienie orzekania w sprawie, bo wskutek upływu ponad dwóch lat od dnia popełnienia przedmiotowego wykroczenia, jego karalność ustała.

34 Zawarty w kasacji wniosek nie jest zatem w pełni trafny.

35 Nie stało to jednak na przeszkodzie w uznaniu tej skargi za oczywiście zasadną w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., skoro wniosek ten nie jest dla sądu kasacyjnego wiążący, a zakres zaskarżenia kasacji i podniesiony w niej zarzut jest niewątpliwie oczywiście zasadny.

36 W konsekwencji należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzyć 6

37 postępowanie odnośnie czynu przypisanego skazanemu w pkt II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku.

38 Równocześnie należało też przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w celu podjęcia w niej koniecznych działań procesowych. Wobec umorzenia postępowania co do wskazanego wyżej czynu, a także i rozstrzygnięć z tym czynem związanych i – w konsekwencji – orzeczenia o karze łącznej, zaistniała konieczność wymierzenia na nowo kary łącznej i orzeczenia o kosztach.

39 Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 118 § 2 k.p.s.w. ( odnośnie umorzenia postępowania ) i art. 638 k.p.k.(odnośnie wydatków związanych z rozpoznaniem kasacji).

40 Uchylenie rozstrzygnięcia o dowodach rzeczowych zawartego w pkt X części dyspozytywnej wyroku było – wbrew treści wniosku skarżącego – zbędne, bowiem objęte nim dowody rzeczowe nie dotyczyły czynu co do którego umorzono postępowanie.

41 Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.