Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r., V KK 188/13

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r., V KK 188/13

Tekst

1 Sygn. akt V KK 188/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 18 września 2013 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)

5 SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)

6 SSN Jacek Sobczak

7 Protokolant Barbara Kobrzyńska

8 po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 września 2013r., w sprawie K. K.,

9 o wydanie wyroku łącznego,

10 kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od wyroku Sądu Rejonowego w Ż.

11 z dnia 7 stycznia 2013 r.,

12 uchyla zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt II, III, VI i przekazuje sprawę w tej części Sądowi Rejonowemu w Ż. do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

13 Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 7 stycznia 2013r., wydanym na wniosek skazanego K. K., objęte zostały następujące wyroki: A. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 12 stycznia 2009r. (sygn. VI K 393/08) za czyn z art. 178a § 1 k.k., popełniony w dniu 31 października 2008r., za który wymierzono karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych przy 2

14 określeniu jednej stawki dziennej na kwotę 15 zł; wobec skazanego postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012r. orzeczono zastępczą formę wykonania kary grzywny w postaci pracy społecznie użyteczej, zamienioną następnie na mocy postanowienia z dnia 2 października 2012r. na zastępczą karę pozbawienia wolności;

15 B. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 28 października 2009r. (sygn. II K 1407/09) za czyn z art. 244 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 10 września 2009r., za który wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby i której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 28 października 2010r.;

16 C. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 24 maja 2010r. (sygn. II K 423/10) za ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k., popełnionych w nocy 21 grudnia 2009r., w nocy z 17/18 stycznia 2010r. i w dniu 30 stycznia 2010r., za który wymierzono karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby i której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012r.;

17 D. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 10 czerwca 2010r. (sygn. II K 648/10) za czyn z art. 178a § 2 k.k., popełniony w dniu 22 marca 2010r., za który wymierzono karę 12 miesięcy ograniczenia wolności; wobec skazanego postanowieniem z dnia 30 marca 2011r. orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności;

18 E. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 11 kwietnia 2012r. (sygn. II K 367/12) za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 12 stycznia 2012r., za który wymierzono karę 12 miesięcy ograniczenia wolności;

19 F. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 17 kwietnia 2012r. (sygn. II K 539/12) za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k., popełniony w dniu 11 lutego 2012r., za który wymierzono karę 12 miesięcy ograniczenia wolności;

20 G. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 10 maja 2012r. (sygn. II K 606/12) za czyn z art. 244 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 12 marca 2012r., za który wymierzono karę 4 miesięcy pozbawienia wolności;

21 3

22 H. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 20 czerwca 2012r. (sygn. II K 883/12) za czyn z art. 178a § 2 k.k., popełniony w dniu 01 maja 2012r., za który wymierzono karę 4 miesięcy ograniczenia wolności;

23 I. Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 12 września 2012r. (sygn. II K 545/12) za czyn z art. 244 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 14 lutego 2012r., za który wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

24 Sąd Rejonowy w Ż., wskazanym powyżej wyrokiem łącznym z dnia 28 lutego 2011r.: w pkt I, na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art 86 § 1 k.k., połączył skazanemu kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w pkt C i D, wymierzając karę łączną roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt II, na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k., połączył skazanemu kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w pkt E, F i G, wymierzając karę łączną 11 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt III, na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k., połączył skazanemu kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w pkt H i I, wymierzając karę łączną 7 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt IV, na podstawie art. 572 k.p.k., umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego co do wyroków opisanych w pkt A i B; w pkt V i VI, na podstawie art. 577 k.p.k., zaliczył skazanemu odpowiednio na poczet kar łącznych orzeczonych w pkt I i II okresy pozbawienia go wolności w poszczególnych sprawach.

25 Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się z dniem 17 stycznia 2013r.

26 Kasację od tego wyroku wywiódł Prokurator Generalny. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 85 k.k., polegające na:

27 - wydaniu wyroku łącznego w zakresie pkt III części dyspozytywnej w sytuacji, gdy brak było warunków do połączenia wskazanych kar jednostkowych, albowiem wyrok opisany w pkt H dotyczył innego skazanego;

28 - nieobjęciu węzłem kary łącznej wyroku opisanego w pkt I, pomimo istnienia podstaw do jego połączenia z wyrokami opisanymi w pkt E, F i G.

29 4

30 Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zakresie pkt II, III, IV i VI jego części dyspozytywnej i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Ż. do ponownego rozpoznania.

31 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

32 Kasacja Prokuratora Generalnego, z uwagi na swoją oczywistą zasadność, podlegała uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację w granicach określonych w art. 536 k.p.k., albowiem wyjątki motywujące przekroczenie granic jej rozpoznania nie wystąpiły.

33 Analiza wyroków jednostkowych wskazanych w części historycznej uzasadnienia wskazuje, że sąd a quo w sposób wadliwy dokonał oceny jednego z występujących w sprawie realnego zbiegu przestępstw. O ile połączenie wyroków z pkt C i D dokonane zostało w sposób prawidłowy, o tyle pozostałe wyroki jednostkowe, połączono w sposób wadliwy, sprzeczny z treścią art. 85 k.k. Jeżeli chodzi o wyrok wskazany w pkt H, to ewidentnie nie dotyczy on skazanego i nie powinien być brany w ogóle pod uwagę w niniejszym postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, nie wspominając już o wadliwym jego połączeniu z wyrokiem z pkt I. Jeżeli chodzi natomiast o czyn z wyroku z pkt I, to porównując daty czynów i wyroków z pkt E, F i G, stwierdzić należy, że został on popełniony zanim zapadł pierwszy chronologicznie wyrok w sprawie z pkt E, podobnie jak w przypadku czynów z pkt F i G. Czyn z wyroku z pkt I należało więc zaliczyć do realnego zbiegu przestępstw, razem z czynami z wyroków z pkt E, F i G. Zgodnie bowiem z art. 85 k.k., jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. W związku z tym z realnym zbiegiem przestępstw mamy do czynienia wtedy, gdy sprawca popełnia dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy, chociażby nieprawomocny, wyrok w sprawie. W zaskarżonym wyroku błędnie połączono zatem wyrok z pkt H z wyrokiem z pkt I. Ten pierwszy w ogóle nie mógł stanowić przedmiotu rozpoznania w sprawie, a drugi powinien być elementem realnego zbiegu przestępstw z wyrokami z pkt E, F i G. Wyrok w niniejszej sprawie został zaaprobowany przez strony i nie był zaskarżony. Stąd 5

34 uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zostało sporządzone i w związku z tym nie sposób było prześledzić toku rozumowania odnośnie określenia realnych zbiegów przestępstw przez sąd a quo. Niemniej jednak w niniejszej sprawie w sposób ewidentny doszło do rażącego naruszenia art. 85 k.k., które w sposób istotny wpłynęło na treść wyroku, albowiem orzeczono wobec skazanego karę łączną w oparciu o wyrok, który go nie dotyczył, a czyn z drugiego z wyroków winien stanowić element innego realnego zbiegu przestępstw.

35 Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 536 k.p.k., rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym - tylko w wypadkach określonych w art. 435 k.p.k., 439 k.p.k. i 455 k.p.k. W niniejszej sprawie skarżący określił granice zaskarżenia w sposób prawidłowy, wskazując trafnie na wszystkie uchybienia. Błędnie został sformułowany jedynie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt IV jego części dyspozytywnej, mówiącej o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego co do wyroków z pkt A i B. W tym zakresie orzeczenie sądu a quo było prawidłowe i zbędnym byłoby jego uchylanie. Wyrok z pkt H nie powinien być w sprawie w ogóle brany pod uwagę, jako niedotyczący skazanego. Dla przedmiotowej sprawy jest on zupełnie neutralny. Umorzenie postępowania w przedmiocie wyroku łącznego, na zasadzie art. 572 k.p.k., odnosi się, zdaniem Sądu Najwyższego, jedynie do wyroków mogących być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego. W pozostałym zakresie wnioski Prokuratora Generalnego, o uchylenie pkt II, III i VI zaskarżonego wyroku, były jak najbardziej uzasadnione. Dwa pierwsze punkty odnosiły się bowiem do niewłaściwego połączenia wyroków jednostkowych, a ostatni z nich dotyczył zaliczenia na poczet kar łącznych okresu odbywanej przez skazanego kary pozbawienia wolności. Przy powtórnym określaniu kary łącznej zaistnieje konieczność ponownego orzeczenia o zaliczeniu okresu odbywania kary pozbawienia wolności w trybie art. 577 k.p.k., stąd również potrzeba uchylenia wyroku i w tym zakresie.

36 Mając na względzie powyższą argumentację, uznano kasację za zasadną, co skutkować musiało uchylenie zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę winien uniknąć uchybień będących podstawą uwzględnienia kasacji. W szczególności powinien dokonać właściwego określenia 6

37 realnego zbiegu przestępstw, a więc objąć nim nie tylko wyroki z pkt E, F i G, ale i wyrok z pkt I. Ponadto wyrok z pkt H nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, jako dotyczący zupełnie innej osoby.

38 Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku.