Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2026 r., I ZO 131/25
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2026 r., I ZO 131/25
Sentencja
POSTANOWIENIE
1 Dnia 11 sierpnia 2026 r.
2 Sąd Najwyższy w składzie:
3 SSN Marek Siwek
4 w sprawie obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w […] X. Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 11 sierpnia 2026 r.
5 wniosku sygnalizacyjnego SSN Piotra Prusinowskiego o jego wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 84/25
6 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
7 postanowił wyłączyć SSN Piotra Prusinowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 84/25.
Uzasadnienie
8 Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła sprawa zainicjowana wnioskiem o stwierdzenie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Dobrowolskiego (sygn. akt I ZB 84/25). Do jej rozpoznania został wyznaczony skład Sądu tworzony przez SSNN: Marcina Krajewskiego, Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Marcina Trzebiatowskiego i Pawła Wojciechowskiego.
9 SSN Piotr Prusinowski w piśmie złożonym w dniu 10 grudnia 2025 r. zwrócił się o jego wyłączenia od udziału w powołanej wyżej sprawie. Oświadczył, że nie widzi możliwości orzekania w wylosowanym składzie, gdyż składa się on z sędziów wadliwie powołanych do Sądu Najwyższego (SSNN: Paweł Wojciechowski, Marcin Krajewski i Marcin Trzebiatowski). Stwierdził, że wydanie orzeczenia w takim składzie skutkuje dla Polski wysokimi odszkodowaniami, do zasądzenia których nie może przyłożyć „swojej ręki”.
10 Niezależnie od powyższego SSN Piotr Prusinowski podniósł, że postępowanie w sprawie I ZB 84/25 dotyczy SSN Marka Dobrowolskiego, który został wyznaczony do rozpoznania jednej z jego spraw (sygn. akt I ZO 114/25), a w stosunku do którego SSN Piotr Prusinowski wnosił o wyłączenie (sygn. akt I ZO 121/25).
11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
12 Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
13 Jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek strony jest uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i to nie tylko w wypowiedzi na sali sądowej, ale i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości (por. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 41, teza 6.). Z kolei Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 października 2000 r. (Daktaras przeciwko Litwie, skarga nr 42095/98) stwierdził, że istnieją dwa aspekty wymogu bezstronności z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Po pierwsze, sąd musi być bezstronny w sposób subiektywny, czyli żaden z jego członków nie powinien być stronniczy bądź uprzedzony. Osobista bezstronność członka składu orzekającego jest dorozumiana, chyba że istnieją dowody przeciwne. Po drugie, sąd musi być bezstronny z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze. W przypadku kryterium obiektywnego musi zostać rozważone, czy istnieją podlegające ustaleniu fakty, które mogą wzbudzić wątpliwość co do bezstronności sędziego. W tej mierze nawet odbiór w oczach opinii publicznej może mieć pewne znaczenie. W grę tutaj wchodzi zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w opinii publicznej i stronach postępowania.
14 Podobne stanowisko zajął Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. (Sigurdsson przeciwko Islandii, skarga nr 39731/98), konkludując: „(…) W związku z tym każdy sędzia, w stosunku do którego istnieje uprawniony powód, by obawiać się bezstronności z jego strony, musi zostać wyłączony. (…)”.
15 Z okoliczności podniesionych w oświadczeniu SSN Piotra Prusinowskiego wynika, że sędzia ten ma wyrobiony pogląd na kwestie spełniania standardów niezawisłości i bezstronności sędziów Sądu Najwyższego powołanych na to stanowisko po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przy zastosowaniu art. 9a u.k.r.s. Pogląd ten w stosunku do SSN Marka Dobrowolskiego wyartykułował m.in. we wniosku o jego wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 121/25.
16 Należy przypomnieć, że SSN Piotr Prusinowski w październiku 2022 r. złożył oświadczenie o odmowie orzekania z osobami powołanymi na stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym w procedurze, w której kandydaci na te stanowiska byli rekomendowani przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną z zastosowaniem art. 9a u.k.r.s. Oświadczenie to zostało opublikowane na publicznie dostępnej stronie internetowej o adresie: https://forumfws.eu/glos-wsprawie/oswiadczenie-sedziowie-sn/ (ostatni dostęp: 8 lipca 2026 r.). W tym samym oświadczeniu wymieniony sędzia stwierdził „(…) orzekanie przez osoby powołane do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi naruszenie prawa do sądu (…)”.
17 Z powyższego wynika jednoznacznie, że SSN Piotr Prusinowski w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości wyraził swój pogląd w kwestii spełniania standardów niezawisłości i bezstronności sędziów Sądu Najwyższego, powołanych na to stanowisko po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przy zastosowaniu art. 9a u.k.r.s. W tej samej kwestii miał wypowiedzieć się Sąd Najwyższy w składzie z jego udziałem i dokonać rozstrzygnięcia dotyczącego testu niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego, który na obecnie zajmowane stanowisko został powołany we wskazanej procedurze.
18 Biorąc pod uwagę wskazania płynące z powołanego wyżej orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd z udziałem SSN Piotra Prusinowskiego nie byłby bezstronny ani w znaczeniu subiektywnym, ponieważ osobiste zapatrywanie sędziego w kwestii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zostało przez niego publicznie zamanifestowanie, ani też w sensie obiektywnym – trudno bowiem uznać, że osoba dokonująca tego typu ocen w trybie pozaprocesowym mogłaby w sposób niebudzący wątpliwości w zakresie bezstronności wyrazić te zapatrywania w orzeczeniu kończącym postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 § 5 u.S.N.
19 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.