Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2026 r., I USK 546/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2026 r., I USK 546/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 19 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Renata Żywicka

4 w sprawie z odwołania T.S. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do emerytury rolniczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt III AUa 331/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., VIII U 1198/22 Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie T.S. od decyzji z dnia 2 kwietnia 2022 r. Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury rolniczej.

6 Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r., III AUa 331/24 oddalił apelację wnioskodawcy.

7 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił naruszenie: 1. art. 19 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 2. art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r.; 3. art. 382 i 385 k.p.c. w związku z art. 328 § 1 i 2 k.p.c.

8 Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pogląd zgodnie z którym, zaliczenie okresu posiadania statusu domownika jest uzależnione wyłącznie od jego posiadania, gdyż fakt ubezpieczenia wynika wprost z pracy w gospodarstwie rolnika, a sądy dokonując wykładni wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie uzależniają możliwość zaliczenia okresu podlegania ubezpieczeniu społecznego jako domownik rolnika od uiszczania przez niego składek z tego tytułu.

9 Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi; ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. ustalenie, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury rolniczej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

12 Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 398⁴ § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 398⁹ § 1 k.p.c.

13 Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c., ale skarżący nie wykazał jej występowania. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.:

14 postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej określona w 398⁹ § 1 k.p.c. (a więc także pkt 2 tego przepisu), musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, LEX nr 53308 i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca 2009 r., II PZP 3/09, LEX nr 519963; z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 Nr 1516, poz. 203 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, LEX nr 1619123). Dlatego kontrowersje dotyczące dokonanych w sprawie ustaleń, nie stanowią przedmiotu kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r., I UK 412/13, LEX nr 1646934).

15 W związku z przedstawionymi powyżej wywodami należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał wykazać występowania tak rozumianej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż przedstawiona w niej "potrzeba wykładni przepisów prawnych" jest pozorna.

16 W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa bowiem pogląd, że wykładnia art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 6 pkt 14 tej ustawy prowadzi do konkluzji, że - co do zasady - do wymaganych do nabycia prawa do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia zalicza się okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990, za które zostały zapłacone składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników za konkretną osobę ubezpieczoną, w tym - za domownika rolnika (zob. wyrok SN z 27 lutego 2025 r. I USKP 85/24, LEX nr 3845578).

17 W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 r., II UK 371/13, uznano, że niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego rolników zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w terminie 14 dni od dnia powstania prawa do ubezpieczenia społecznego domownika, nie pozbawia rolnika możliwości późniejszego zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego i zapłaty składek za domownika.

18 W cytowanym wyżej wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy za kontrowersyjne uznał stanowisko judykatury, które sugerowało, że praca domownika ma samodzielne znaczenie jako tytuł ubezpieczenia, a niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego rolników i nie zapłacenie obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne nie powinno mieć znaczenia dla objęcia domownika ubezpieczeniem w aspekcie prawa do emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2017 r., I UK 448/16).

19 W związku z powyższym sądy rozstrzygające w niniejszej sprawie zasadnie orzekły, że zaliczeniu do emerytury rolniczej podlega tylko taki okres ubezpieczenia społecznego domownika rolnika, za który zostały zapłacone wymagane składki na ubezpieczenie rolnicze.

20 Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 398⁹ § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.