Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2026 r., I PSK 526/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2026 r., I PSK 526/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 7 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Prusinowski

4 w sprawie z powództwa T.L. przeciwko T. Sp. z o.o. z siedzibą w T. o odszkodowanie za naruszenie zasad równego traktowania w zatrudnieniu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 października 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV Pa 25/25, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) z odsetkami z art 98 § 1¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

6 Wyrokiem z dnia 4 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Rybniku, w pkt 1, zasądził od strony pozwanej T. Spółki z o.o. w T. na rzecz powoda T.L. 35.683 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasad równego traktowania w zatrudnieniu z odsetkami ustawowymi.

7 Sąd Okręgowy w Rybniku, wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2025 r., oddalił apelację pozwanego. Sąd ten stwierdził, że pracodawca nie wykazał obiektywnych kryteriów w różnicowaniu wynagrodzeń, nie przekonał też, że porównywalni z powodem pracownicy posiadali szczególne właściwości (zajmowane stanowisko lub wykonywane obowiązki) uzasadniające przyznanie im wynagrodzeń wyższych niż powodowi - co wskazuje na naruszenie zasady równouprawnienia wynikającej z art. 11² k.p., a w rezultacie uzasadnia zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania. Skargę kasacyjną wniósł pozwany, zaskarżył wyrok Sądu odwoławczego w całości, zarzucając mu naruszenie: art. 327¹ § 1 pkt 1 k.pc. i art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c., a także art. 78 § 1 k.p., art. 11² k.p. art. 10 ust 1 ZUZP i art. 18³c k.p. Zdaniem pozwanego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.), a w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie prawne (art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wyraził swoje obiekcje w zakresie dopuszczalności różnicowania wysokości wynagrodzeń, jak również sposobu liczenia należnego pracownikowi odszkodowania. Nie sformułował precyzyjnie na czym zgłoszone „istotne zagadnienie prawne” polega.

8 Sąd Najwyższy zważył:

9 Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.

10 Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym.

11 Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

12 Znając wskazane wytyczne, należy podkreślić, że podstawa prawną zasądzonego roszczenia jest art. 18³d k.p. na co jednoznacznie wskazuje Sąd Okręgowy odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia 24 sierpnia 2023 r., III PZP 1/23, OSNP 2024 nr 7, poz. 68. Ma to znaczenie, gdyż pozwany tej podstawy prawnej nie podał w podstawach zaskarżenia. Braku tego nie wypełnia powołanie się na art. 11² k.p. i art. 18³c k.p. Po pierwsze, przepisy te nie stanowią samodzielnej podstawy prawnej zaskarżenia (odpowiednio kreują jedną z podstawowych zasad prawa pracy i określają „równościowe” reguły kształtowania wynagrodzenia). Po drugie, opis zgłoszonego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazuje, że skarżący nie widzi różnicy między dochodzeniem wyrównania wynagrodzenia, a dochodzeniem odszkodowania z tytuły naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Skutkuje to dysonansem polegającym na tym, że podstawa skargi kasacyjnej odnosi się do wynagrodzenia, a Sąd odwoławczy orzekał o odszkodowaniu.

13 Przedstawione spostrzeżenie ma znaczenie, gdyż zgodnie z art. 398¹³ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zgłoszonych podstaw. W rezultacie, podnoszone w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne w postępowaniu merytorycznym (po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania) nie będzie mogło zostać ocenione, gdyż skarga kasacyjna nie zawiera adekwatnych podstaw. W tych okolicznościach nie zachodzi przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Trudno też uznać, że skarga kasacyjna, a zatem jej podstawy są „oczywiście uzasadnione” w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

14 Niezależnie od tego trzeba dodać, że jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, Legalis 1508600; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, Legalis 1482401; z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, LEX nr 2080880). Innymi słowy istotne zagadnienie prawne powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która powinna zostać przeanalizowana i opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., III UK 206/13). W tym kontekście należy też zauważyć, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639).

15 Znając tę zależność, trzeba wskazać, że pozwany formułując „zagadnienie prawne” pomija milczeniem orzeczenia Sądu Najwyższego, na które powołują się Sądy obu instancji. Chodzi o uchwałę z dnia 24 sierpnia 2023 r., III PZP 1/23, OSNP 2024 nr 7, poz. 68, i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2024 r., I PSKP 28/23, LEX nr 3687104 (ten ostatni judykat został wydany wobec pozwanego w analogicznej sprawie). Wyjaśniono w nich wątpliwości prawne związane zarówno z podstawą prawną roszczenia, jak również sposobem liczenia odszkodowania. Wskazana taktyka procesowa sprawia, że zgłoszonego „zagadnienia prawnego” nie można zakwalifikować jako „istotne” w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Kierując się wskazanymi racjami Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 1¹ k.p.c. i art. 99 k.p.c. orzekł jak w sentencji.