Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2026 r., I NP 1/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2026 r., I NP 1/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 25 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Grzegorz Pastuszko

4 w sprawie ze skargi S. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu z 25 sierpnia 2025 r., sygn. I C 714/24, wydanego w sprawie z powództwa B. D. przeciwko S. W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 24 sierpnia 2026 r., odrzuca skargę.

Uzasadnienie

5 Pismem z 31 marca 2026 r. (data prezentaty Sądu Rejonowego w Przemyślu) adwokat G. J., działając w imieniu S. W. (dalej: „skarżący”), na podstawie art. 424¹ § 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c., wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu z 25 sierpnia 2025 r., sygn. I C 714/24, zaskarżając go w całości. Jednocześnie wniósł o stwierdzenie nieważności całości ww. wyroku z uwagi na naruszenie art 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a także o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego wyroku do zakończenia postępowania o stwierdzenie jego niezgodności z prawem, gdyż – jak zaznaczył – jego wykonanie doprowadzi do powstania niepowetowanej szkody po stronie skarżącego.

6 Skarżący wskazał, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia na drodze innych środków prawnych nie jest możliwe, brak jest ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, nadto zaskarżony wyrok nie podlega zaskarżeniu w drodze skargi kasacyjnej.

7 W piśmie z 13 maja 2026 r. (data prezentaty Sądu Rejonowego w Przemyślu) stanowiącym odpowiedź na skargę, pełnomocnik B. D. (dalej: „powód”), wniósł o oddalenie skargi w całości jako całkowicie bezzasadnej oraz o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności wyroku. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu wywołanego skargą, według norm przepisanych. Z uwagi na brak dołączenia do skargi skarżącego pełnomocnictwa dla ww. adwokata, Sąd Rejonowy w Przemyślu, pismem z 1 lipca 2026 r., wezwał adwokata do złożenia oryginału bądź prawidłowo uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego do występowania w jego imieniu przed Sądem Najwyższym w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie pouczył go, że doręczenie wywołuje skutki procesowe wg k.p.c., a także, że datą doręczenia jest data zapoznania się z pismem umieszczonym w Portalu Informacyjnym. Wskazał przy tym, że w przypadku braku zapoznania się z pismem zostanie ono uznane za doręczone po upływie 14 dni od dnia jego umieszczenia w Portalu Informacyjnym.

8 Powyższe pismo zostało umieszczone w Portalu Informacyjnym Sądu dla adresata G. J. 1 lipca 2026 r. Pisma tego jak dotąd nie podjęto w terminie, wobec czego uznano je za skutecznie doręczone z dniem 15 lipca 2026 r.

9 Pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił ww. braku formalnego skargi w zakreślonym terminie, tj. do 22 lipca 2026 r.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 87¹ § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.

12 Wyjątek od tej zasady wprowadzono w art. 87¹ § 2 k.p.c., który stanowi, że przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy.

13 W przypadku środków zaskarżenia, do których rozpoznania uprawniony jest Sąd Najwyższy, oznacza to, że każdy tego rodzaju środek musi sporządzić adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności intelektualnej może sporządzić go także rzecznik patentowy. Zasada ta dotyczy również skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, będącej nadzwyczajnym środkiem prawnym powierzonym wyłącznej kompetencji Sądu Najwyższego, inicjującym pierwszy etap dochodzenia od Skarbu Państwa odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia sądu (art. 424¹ i n. k.p.c.). Przymus ten obejmuje nie tylko sporządzenie skargi w imieniu strony, lecz także wszelkie inne czynności podejmowane w postępowaniu skargowym przed Sądem Najwyższym. Stosownie do art. 424⁶ § 3 k.p.c., Sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 87¹ § 1, spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.

14 Natomiast zgodnie z art. 424⁸ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzuca skargę, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 424⁵ § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.

15 W rozpatrywanej sprawie skargę w imieniu skarżącego wniósł adwokat, jednak do skargi nie zostało załączone pełnomocnictwo potwierdzające jego umocowanie do działania w imieniu strony. W związku z tym Sąd Rejonowy wezwał pełnomocnika do uzupełnienia wskazanego braku formalnego w wyznaczonym terminie. Pomimo wezwania brak ten nie został usunięty. W konsekwencji skarga, jako dotknięta nieuzupełnionym w terminie brakiem formalnym, podlega odrzuceniu. Z uwagi na odrzucenie skargi, bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego wyroku.

16 Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, podstawie art. 424⁸ § 1 k.p.c. orzeka, jak w sentencji.

17 Sąd Najwyższy nie rozstrzygał o kosztach postępowania skargowego, gdyż w odpowiedzi na skargę wniosek o zasądzenie takich kosztów nie został powiązany z wnioskiem o jej odrzucenie.