Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., I CSK 2705/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., I CSK 2705/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 14 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Krzysztof Wesołowski

4 na posiedzeniu niejawnym 14 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. przeciwko B.A. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na skutek skargi kasacyjnej B.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 27 lutego 2026 r., I ACa 729/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 W związku ze skargą kasacyjną pozwanej B.A. od wyroku Sądu apelacyjnego w Szczecinie z 27 lutego 2026 r.

6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

8 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona.

9 Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów zaskarżonego wyroku nie można przyjąć, że nastąpiły uchybienia o charakterze elementarnym.

10 Skarżąca wskazała, że jej skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, ponieważ w sprawie doszło do oczywistego naruszenia:

1. „art. 509 § 2 k.c. w zw. z art. 527 § 1 i § 2, art. 531 § 1 oraz art. 192 § 3 k.p.c. Sąd Apelacyjny przyjął bowiem, że w realiach niniejszej sprawy powód nie utracił uprawnienia ze skargi pauliańskiej, pomimo zbycia w toku procesu wierzytelności.”

2. „art. 528 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zobowiązanie się pozwanej do spłaty długów obciążających dłużnika i faktyczne ich dokonywanie nie jest ekwiwalentem otrzymanej od dłużnika darowizny.”

3. „art. 387 § 2 ¹ pkt 2 w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji, gdyż Sąd II instancji nie odniósł się w sposób pełny do zarzutu z pkt II ppkt 3 apelacji.”

14 Skarżąca nie wykazała przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Zbycie chronionej wierzytelności po doręczeniu pozwu nie pozbawia powoda legitymacji do dalszego prowadzenia procesu pauliańskiego, co wynika z art. 192 pkt 3 k.p.c. i zostało wyjaśnione w wyrokach Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r., V CSK 248/07, oraz z 26 lutego 2009 r., IV CSK 411/08. Zgoda strony przeciwnej jest wymagana do wstąpienia nabywcy na miejsce zbywcy, a nie do kontynuowania postępowania przez dotychczasowego powoda. Otrzymanie ceny za wierzytelność nie jest zaś równoznaczne z jej zaspokojeniem i nie usuwa potrzeby udzielenia jej ochrony.

15 Argumentacja dotycząca odpłatności przysporzenia opiera się natomiast na założeniach co do zakresu zobowiązań pozwanej i dokonywanych spłat, które nie znajdują odzwierciedlenia w ustaleniach stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku. Ustalenia te wiążą Sąd Najwyższy, a ich kwestionowanie nie może uzasadniać przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 398³ § 3 i art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Również zarzut niepełnego rozpoznania argumentacji apelacji dotyczącej art. 527 § 3 k.c. nie świadczy o oczywistej zasadności skargi. Samo wyprowadzenie się pozwanej od męża nie przesądzało o ustaniu bliskiego stosunku, ocenianego na podstawie całokształtu okoliczności, w tym jej powrotu do męża. Przede wszystkim jednak, wobec przyjęcia nieodpłatnego charakteru korzyści, art. 528 k.c. pozwalał uwzględnić powództwo niezależnie od wiedzy pozwanej o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Skarżąca nie wykazała zatem, aby wskazywane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

16 Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej przyczyny nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.

17 Wobec powyższego, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

18 M.L.