Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 269/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 269/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.P. i M.P. przeciwko B.A. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, na skutek skargi kasacyjnej J.P. i M.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 października 2023 r., I ACa 2277/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Wyrokiem z 19 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy pozbawił wykonalności w całości w stosunku do powodów J.P. i M.P. tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 1992 r. (rep. A nr …), zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz pierwotnego wierzyciela postanowieniem Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 13 kwietnia 2006 r., w sprawie o sygn. akt VI GCo 27/06, a następnie na rzecz nabywcy wierzytelności M.A. postanowieniem Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 10 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt VIII Co 1604/12, w którego prawa na mocy poświadczenia dziedziczenia z dnia 20 lutego 2019 r.

6 (rep. A nr … ) wstąpiła B.A. (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 i 3). Wyrokiem z 19 października 2023 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w pkt I oddalił powództwo, a pkt II i III uchylił (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).

7 Powodowie wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołali się na jej oczywistą zasadność wobec naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 382 k.p.c. w zw. z art. 235² § 2 k.p.c., art. 243² k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c., w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

8 Wskazali, że pomimo wydania przez Sąd Apelacyjny postanowienia o dopuszczeniu wszystkich dowodów z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu apelacyjnym, zaskarżone orzeczenie oparto wyłącznie na jednym z nich, tj. na wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu wydanym w sprawie III K 1312/21. Pozostałe dokumenty, mimo braku odpowiedniego postanowienia o ich pominięciu, nie zostały poddane ocenie.

9 Ponadto, zdaniem skarżących, Sąd Apelacyjny pominął istotną okoliczność ujawnioną dopiero w postępowaniu apelacyjnym, a dotyczącą zabezpieczenia przez Prokuraturę Rejonową w W. drugiego egzemplarza umowy o zwolnienie z długu z dnia 7 lipca 2020 r.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

12 Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

13 Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

14 Należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie stanowi kolejnej odsłony sporu co do oceny dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych, lecz służy kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia przy związaniu Sądu Najwyższego jego podstawą faktyczną (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Wszelkie twierdzenia zmierzające do polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów przeprowadzoną w toku instancji uchylają się spod kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.

15 Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

16 A.G.