Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., IV KZ 34/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., IV KZ 34/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Zbigniew Puszkarski

5 SSN Eugeniusz Wildowicz

6 w sprawie B.M. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 października 2026 r., zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2026 r., IV KO 68/26

7 o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 3 k.p.k., postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę wniosku skazanego o wznowienie postępowania przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izba Karna.

Uzasadnienie

8 Postanowieniem z dnia 29 lipca 2026 r., IV KO 68/26, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku B.M. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa 462/15, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt III K 57/14 - wobec jego oczywistej bezzasadności.

9 Skazany złożył zażalenie na to postanowienie. Kwestionując jego zasadność, podniósł również naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka poprzez udział w składzie Sądu Najwyższego sędziego powołanego z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa.

10 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

11 Zażalenie B.M. odniosło ten skutek, że doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu - Izbie Karnej. Zaskarżone orzeczenie obarczone jest kwalifikowaną wadą, przyjmującą postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej - zostało wydane przez sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Tak określone uchybienie podlega uwzględnieniu przez Sąd Najwyższy z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.

12 Zgodnie z wykładnią dokonaną w wiążącej Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Uchwała ta - stosownie do treści art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 622) - z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy skład Sądu Najwyższego, dopóki Sąd Najwyższy nie odstąpi od niej w trybie określonym w art. 88 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, co nie nastąpiło.

13 Wytyczona powyższą uchwałą linia orzecznicza, uwzględniająca również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 i wyrok z dnia 4 września 2025 r., C-225/22) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok z dnia 8 listopada 2021 r., 49868/19 i 57511/19), wskazujące na systemowy charakter problemu niezależności i właściwego ukształtowania składu sądu, w składzie którego zasiadają osoby przedstawione do powołania na stanowisko sędziego Prezydentowi RP przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, znajduje odzwierciedlenie w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24; z dnia 5 czerwca 2024 r., IV KZ 20/24; z dnia 4 lipca 2023 r., I KZ 5/23; z dnia 22 lutego 2023 r., I KZ 69/22; z dnia 12 kwietnia 2022 r., V KZ 64/21).

14 W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wydał jednoosobowo Sąd Najwyższy, a członkiem składu była sędzia A.D., która została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został określony wymienioną wcześniej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. W świetle powyższego nie budzi zatem wątpliwości, że sąd tworzony z jej udziałem był nienależycie obsadzony. Zaistniała więc konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż przy jego wydaniu wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., które podlega uwzględnieniu z urzędu.

15 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.