Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., IV KZ 10/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., IV KZ 10/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 5 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ryszard Witkowski

4 w sprawie R.R. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r.

5 zażalenia oskarżonego, na postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie z 16 stycznia 2026 r.

6 o odmowie o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 27 listopada 2025 r. sygn. akt VII Ka 759/25, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k. postanowił:

7 utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

8 Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. sygn. akt Ka 759/25 nie uwzględnił wniosku skazanego R.R. o przywrócenie terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt VII Ka 759/25.

9 Na to orzeczenie zażalenie datowane na 29 stycznia 2026 r. złożył skazany, zarzucając temu postanowieniu:

1. Rażącą obrazę art. 457 § 2 k.p.k. i art. 126 § 1 k.p.k. poprzez błędne uznanie, że Sąd nie miał obowiązku doręczenia wyroku II instancji z urzędu, mimo posiadanej wiedzy o moim stałym pobycie za granicą i braku adwokata na rozprawie.

2. Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu fikcji „prawidłowego zawiadomienia” o rozprawie odwoławczej (k. 524), podczas gdy jako osoba stale zamieszkująca w Londynie nie otrzymałem informacji o jej terminie.

3. Celowe wprowadzenie w błąd przez pracowników Sądu, co skutkowało udzieleniem mi nieprawdziwych informacji o trybie doręczania wyroków oraz o braku obowiązku stawiennictwa na posiedzeniu.

13 Podnosząc powyższe, skazany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

15 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

16 Sąd Okręgowy w Olsztynie słusznie uznał, iż zgodnie z treścią art. 126 § 1 k.p.k. przywrócenie terminu zawitego może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. Do przyczyn „niezależnych” od strony, a więc usprawiedliwiających dokonanie czynności procesowej po upływie terminu, można, w myśl przepisu art. 126 § 1 k.p.k., zaliczyć tylko takie przeszkody, których strona nie mogła usunąć i wymaganej przez prawo czynności dokonać we właściwym czasie, zatem bez jakiejkolwiek winy czy niedbalstwa z jej strony. Złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego obwarowane jest zawitym terminem 7 dni, licząc od daty ogłoszenia wyroku (art. 422 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k.). Skazany posiadał pełną wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym i na wcześniejszych etapach procesu został prawidłowo pouczony o obowiązkach wynikających z art. 138 k.p.k. oraz o rygorze uznania pism za doręczone w przypadku wyjazdu za granice i niewskazania reprezentanta do doręczeń w Polsce. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego wyjazd za granice (w tym do Wielkiej Brytanii, stanowiącej obecnie państwo trzecie po procedurze tzw. Brexitu) bez jednoczesnego wskazania adresata dla doręczeń w kraju lub na terenie Unii Europejskiej, stanowi rażące zaniedbanie elementarnych obowiązków procesowych. Skazany decydując się na opuszczenie terytorium Polski bez ustanowienia takiego pełnomocnika, w pełni świadomie podjął ryzyko nieotrzymania informacji o terminach publikacji orzeczeń oraz wynikających z nich skutkach procesowych. Brak fizycznej obecności w kraju spowodowany wyjazdem zarobkowym do Wielkiej Brytanii nie może być traktowany jako obiektywna, niezależna od woli skazanego przeszkoda w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. Udział w postępowaniu karnym nakłada uczestnika obowiązek dbania o własne interesy procesowe i przejawiania elementarnej zapobiegliwości. Wobec braku wskazania, iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn obiektywnych niezależnych od woli wnioskodawcy, warunki określone w art. 126 § 1 k.p.k. nie zostały spełnione.

17 Przeszkoda w terminowym działaniu była zatem skutkiem jego własnego zaniechania. Świadome zignorowanie prawidłowego pouczenia sądu i zaniechanie elementarnego aktu staranności, jakim jest wyznaczenie osoby do odbioru poczty w kraju albo obrońcy stanowi ewidentne zaniedbanie ze strony skazanego. Pobyt w Wielkiej Brytanii nie uniemożliwił ustanowienia takiego adresata. Stwierdzić więc trzeba, że stanowisko w zaskarżonym postanowieniu, iż w realiach sprawy nie wchodzi w rachubę przyjęcie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nastąpiło z przyczyn niezależnych od skazanego, jest prawidłowe. Oceny tej nie może zmienić wniesione zażalenie. Skarżący nie wykazał, aby należało przywrócić mu termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W konsekwencji sąd odwoławczy prawidłowo oceni brak przesłanek z art. 126 § 1 k.p.k. i zasadnie wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.