Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2026 r., IV KO 141/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2026 r., IV KO 141/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 20 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Waldemar Płóciennik

4 w sprawie zażalenia S. B. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 256 § 1 i 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

5 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 października 2026 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 2 października 2026 r., III Kp 2560/26, w przedmiocie przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

6 postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olecku.

Uzasadnienie

7 Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 2 października 2026 r. w sprawie III Kp 2560/26, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy z zażalenia S. B. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Olecku z dnia 15 września 2026 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 256 § 1 i 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. wobec stwierdzenia, że nie zawiera on znamion czynu zabronionego, innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

8 Sprawa ta została zainicjowana zawiadomieniem S.B. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przekroczenie uprawnień i poświadczenie nieprawdy przez sędziego Sądu Rejonowego w Białymstoku w wyroku i jego uzasadnieniu w sprawie III K 896/25. Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa wywiódł zawiadamiający, zarzucając obrazę prawa procesowego oraz prawa materialnego i wniósł m.in. o uchylenie orzeczenie i przekazanie sprawy Prokuraturze Rejonowej w Olecku „do ponownego rozpoznania”.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

10 Zastosowanie instytucji przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k., ze względu na jej wyjątkowy charakter, może nastąpić tylko wtedy, gdy występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Warunkiem przekazania sprawy w tym trybie będzie więc tylko taka okoliczność, która u postronnego i niezainteresowanego sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy obserwatora procesu może zrodzić podejrzenie braku obiektywizmu w jej rozpoznaniu przez właściwy sąd.

11 W ocenie Sądu Najwyższego okoliczność taka zaistniała w rozważanej sprawie. Sprawa dotyczy rzekomego popełnienia przestępstwa przez sędziego Sądu właściwego do rozpoznania zażalenia i to w związku z działalnością orzeczniczą tego sędziego. Wprawdzie nie ma żadnych podstaw aby twierdzić, że wszyscy sędziowie Sądu Rejonowego w Białymstoku utracili kwalifikacje do obiektywnego rozpoznania zażalenia, jednak zaistniała sytuacja procesowa może stwarzać w opinii publicznej przekonanie o braku warunków do właściwego rozstrzygnięcia sprawy oraz braku zdolności wszystkich sędziów tego Sądu do zachowania bezstronności. Regulacja art. 37 § 1 k.p.k. ma służyć wyeliminowaniu rzeczywistych zagrożeń dla orzekania w sytuacjach, w których – ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości – wszyscy sędziowie danego sądu nie gwarantują bezstronności, albo gdy w opinii publicznej może zrodzić się, nawet nietrafne, przekonanie o braku warunków do bezstronnego i niezawisłego orzekania.

12 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, podobnie jak wcześniej w sprawie IV KO 4/26, że w realiach sprawy może zrodzić się obawa, iż rozpoznanie zażalenia przez Sąd właściwy może zostać uznane za orzekanie niejako we własnej sprawie, co przesądziło o potrzebie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.