Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r., IV CZ 154/11

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r., IV CZ 154/11

Tekst

1 Sygn. akt IV CZ 154/11

POSTANOWIENIE

2 Dnia 19 kwietnia 2012 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie :

4 SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

5 SSN Anna Kozłowska

6 SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

7 w sprawie z powództwa J. J.

8 przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu 1, Sądowi Rejonowemu 2 i S. G.

9 o zapłatę,

10 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 kwietnia 2012 r.,

11 zażalenia powoda

12 na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Apelacyjnego

13 z dnia 25 lutego 2011 r.,

14 uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

15 2

16 Powód zaskarżył zażaleniem postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego zawarte w pkt 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2011 r., w którym zasądzono od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kwotę 2700 zł tytułem postępowania apelacyjnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie zachodzą także w postępowaniu apelacyjnym przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c, ponieważ okoliczności uzasadniające zwolnienie powoda od kosztów sądowych nie wyczerpują przesłanek określonych w wymienionym przepisie, a mianowicie szczególnych okoliczności uzasadniających nieobciążanie powoda kosztami procesu.

17 W uzasadnieniu zażalenia powód kwestionuje brak przesłanek do zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, w której zostaje obciążony kosztami postępowania na rzecz strony procesu, która nie jest w stanie zapewnić mu - jako osadzonemu w zakładzie karnym - zdobycia środków pieniężnych na pokrycie tych kosztów.

18 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

19 Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

20 Przesłanki zastosowania lub odmowy zastosowania art. 102 k.p.c. podlegają swobodnej ocenie Sądu w konkretnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, ale uzasadnienie tej oceny musi zostać wyartykułowane w sposób, pozwalający Sądowi Najwyższemu na jej weryfikację w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

21 Takiej oceny brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawartym na s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny ogólnikowo odwołał się tylko do okoliczności uzasadniających zwolnienie powoda od kosztów sądowych i stwierdził, że okoliczności te nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 102 k.p.c., a mianowicie szczególnych okoliczności uzasadniających nieobciążenie powoda kosztami procesu. 3

22 Tymczasem ocena wystąpienia lub braku w stanie faktycznym sprawy przesłanek do zastosowania art. 102 k.p.c. nie może poprzestawać na odniesieniu jej wyłącznie do okoliczności uzasadniających zwolnienie strony od kosztów sądowych, ponieważ skorzystanie z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 102 k.p.c. dotyczącego kosztów procesu może nastąpić zarówno w odniesieniu do strony zwolnionej od kosztów sądowych, jak i tej, która zwolnienia takiego nie uzyskała.

23 Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wystarczającej oceny ani wskazania argumentów mających przemawiać za brakiem w stanie faktycznym tej sprawy podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., w sytuacji, w której strona powodowa wcześniej wskazywała na ich istnienie.

24 W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815

25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941

26 § 3 k.p.c.