Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2026 r., II ZIZ 34/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2026 r., II ZIZ 34/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 22 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Zbigniew Korzeniowski

4 na posiedzeniu 22 września 2026 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w przedmiocie zażalenia wniesionego przez wnioskodawcę – M.S. z 30 czerwca 2026 r. na zarządzenie Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2026 r., w sprawie o sygn. akt I ZI 16/26 dotyczącej odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 oraz art. 133 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 334 ze zm. – dalej powoływana jako: „usp”)

5 postanowił:

1. utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie;

2. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania.

Uzasadnienie

8 Pismem z 27 lutego 2025 r. M.S. wniósł o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., za czyn z art. 271 § 1 k.k. (k. 2-3).

9 Zarządzeniem z 11 marca 2026 r., Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej, stwierdził, iż wniosek nie został sporządzony i podpisany przez adwokata będącego pełnomocnikiem, a nadto nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w art. 119 § 1 k.p.k.

10 Przewodniczący wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku. Wezwanie to zostało odebrane przez wnioskodawcę (k. 49).

11 Pismem z 27 kwietnia 2026 r., które do Sądu Najwyższego wpłynęło 4 maja 2026 r., M.S. zwrócił się o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku. W kolejnych pismach wnioskodawca poinformował, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wobec trudnej sytuacji majątkowej i osobistej.

12 Zarządzeniem z 11 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 80 § 2b usp, odmówił przyjęcia wniosku M.S. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. – wobec jego oczywistej bezzasadności.

13 Sąd Najwyższy uznał, że M.S. podjął czynności w związku z wykazaniem podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jednak rozstrzygnięcie tej kwestii okazało się bezprzedmiotowe, gdyż w sprawie zaistniała dalej idąca negatywna przesłanka postępowania immunitetowego, która zarazem była wystarczająca do uznania oczywistej bezzasadności wniosku już na tym jego etapie.

14 M.S. składając wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. nie wykazał bowiem, że posiada status strony, tj. oskarżyciela prywatnego lub oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, w sprawie przeciwko sędzi X. Y. posiadającej immunitet formalny. Tylko taki status uprawniałby M.S. do złożenia wniosku o wydanie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

15 Sąd Najwyższy wskazał, że dopiero uzyskanie statusu strony w postępowaniu karnym toczącym się o ten sam czyn, przeciwko tej samej osobie, daje wnioskodawcy legitymację do wniesienia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Inna kolejność czynności procesowych stoi w sprzeczności z istotą postępowania, o którym mowa w art. 80 usp. Zważywszy zatem na fakt, że wniosek o uchylenie immunitetu może być złożony jedynie przez oskarżyciela, złożenie takiego przez osobę nie posiadającą takiego statusu obliguje do uznania wniosku za oczywiście bezzasadny, co z kolei prowadzi do odmowy jego przyjęcia (k. 145-146).

16 Zażalenie na to zarządzenie, pismem z 30 czerwca 2026 r., wniósł M.S., zaskarżając je w całości.

17 W swoim środku odwoławczym podniósł, że Izba Odpowiedzialności Zawodowej przesłała do Prokuratury Krajowej jego pismo, któremu w Prokuraturze Krajowej została nadana sygn. […], w sprawie sfałszowania protokołów rozpraw sprawy […] SO [...] przez SSO X. Y.. Podkreślił, że Sąd Najwyższy nie wyznaczył mu obrońcy z urzędu, pozbawiając go przy tym prawa do obrony mimo faktu, iż wykazał, że taki obrońca powinien mu zostać przyznany. Z uwagi na popełnienie na sali sądowej przestępstwa z art. 271 k.k. przez SSO X. Y. oraz podniesione w zażaleniu argumenty, skarżący wskazał, że zasługuje ono na uwzględnienie i prosił o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu oraz uchylenie immunitetu SSO X. Y. (k. 166-166v).

18 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

19 Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

20 Sąd Najwyższy na podstawie art. 27a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym dokonuje wstępnej kontroli wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie sędziego oraz prokuratora do odpowiedzialności karnej. Jeżeli wniosek ten nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w Kodeksie postępowania karnego, przewodniczący (prezes) sądu dyscyplinarnego odmawia jego przyjęcia w drodze zarządzenia (art. 80 § 2b usp).

21 Zgodnie z wykładnią art. 13 k.p.k., podmiot, który dąży do uzyskania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby, co do której ustawa wymaga takiego zezwolenia, musi posiadać status oskarżyciela. Status taki przysługuje z mocy ustawy prokuratorowi, co wynika z treści art. 45 § 1 k.p.k., zaś w zakresie innych podmiotów, warunkiem jego uzyskania jest dokonanie czynności procesowej, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skutkiem wniesienia aktu oskarżenia jest zawisłość sprawy karnej przed określonym sądem powszechnym, z powodu oskarżenia przez określony podmiot – oskarżyciela prywatnego lub subsydiarnego.

22 Wniosek o uchylenie immunitetu może być złożony jedynie przez oskarżyciela, a wnioskodawca takiego statusu nie posiada. W tym stanie rzeczy zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku w sprawie o sygn. akt I ZI 16/26, było całkowicie zasadne.

23 Mając na względzie powyższe, postanowiono jak w sentencji.