Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II UZ 59/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II UZ 59/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Renata Żywicka

4 w sprawie z odwołania A.B. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 października 2026 r., zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt V Uz 21/24, oddala zażalenie.

Uzasadnienie

5 Sąd Okręgowy w Kielcach, postanowieniem z 23 października 2025 r., odrzucił skargę kasacyjną A.B. na postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z 12 czerwca 2025 r. oraz 24 lipca 2025 r.

6 Sąd Okręgowy w Kielcach, odrzucając skargę kasacyjną, ustalił, że wyrokiem z 23 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Kielcach oddalił odwołanie A.B. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z […] 2021 r., w przedmiocie odmowy prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia stanu zdrowia w związku z rolniczą chorobą zawodową - boreliozą. Wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V Ua 8/23 Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił apelację ubezpieczonego.

7 W dniu 14 marca 2024 r. ubezpieczony złożył skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt V Ua 8/23.

8 Postanowieniem z 17 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Kielcach odrzucił skargę ubezpieczonego.

9 Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., Sąd Okręgowy w Kielcach, oddalił zażalenie ubezpieczonego na postanowienie z 17 października 2024 r. Wskazał, że skarga nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienia postępowania - art. 403 § 2 k.p.c., a także art. 401 k.p.c. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 17 czerwca 2025 r.

10 Ubezpieczony 10 lipca 2025 r. wniósł o uzupełnienie postanowienia z 12 czerwca 2025 r. Postanowieniem z 24 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Kielcach odrzucił wniosek o uzupełnienie postanowienia z 12 czerwca 2025 r. jako spóźniony. W dniu 29 września 2025 r. ubezpieczony złożył skargę kasacyjną od postanowień Sądu Okręgowego w Kielcach z 12 czerwca 2025 r. i 24 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Kielcach postanowieniem z 23 października 2025 r. odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego, wskazując na art. 398¹ § 1 k.p.c. Wyjaśnił, że zaskarżone skargą kasacyjną postanowienia Sądu Okręgowego nie dotyczyły odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania.

11 Ubezpieczony zaskarżył postanowienie z 23 października 2025 r. w całości. Zarzucił, że zaskarżone postanowienie „nie rozpoznaje istoty sprawy o czym mówi art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., bowiem znowu pomija, że ubezpieczony wnosił środki procesowe celem uzyskania ustalenia procentowego ogólnego uszczerbku na zdrowiu” oraz że pomija wniosek o przywrócenie terminu.

12 Ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej, a także zasądzenie na jego rzecz od organu rentowego kosztów postępowania.

13 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

14 Analiza zarzutów skarżącego prowadzi do wniosku, że na wstępie konieczne jest wskazanie na zakres uprawnień Sąd Najwyższego w postępowaniu zainicjonowanym zażaleniem na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.

15 Istota zażalenia wnoszonego do Sądu Najwyższego na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 394¹ § 1 k.p.c.) sprowadza się do formalnej kontroli zaskarżonego postanowienia Sądu drugiej instancji, to jest ustalenia, czy rzeczywiście występują przeszkody uniemożliwiające skuteczne zainicjowanie postępowania kasacyjnego przez wniesienie skargi kasacyjnej. W ramach tego postępowania Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ingerowania w kompetencje merytoryczne Sądu drugiej instancji ani do badania prawidłowości materialnoprawnej podstawy wydanego orzeczenia czy też korygowania ewentualnych uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na treść orzeczenia. Działania te realizowane są przez Sąd Najwyższy wyłącznie w postępowaniu kasacyjnym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 marca 2022 r., II UZ 32/21, LEX nr 3417274; z 13 stycznia 2022 r., II UZ 66/21, LEX nr 3369769; z 22 lutego 2023 r., III CZ 332/22, LEX nr 3509918; z 29 stycznia 2026 r., III CZ 235/25, LEX nr 4019213). Oznacza to, że zakres kontroli Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu zażaleniowym dotyczy wyłącznie oceny prawidłowości decyzji procesowej Sądu Okręgowego w Kielcach o odrzuceniu skargi kasacyjnej ubezpieczonego na podstawie art. 398⁶ § 2 k.p.c. Tym samym rozpoznanie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu nierozpoznania istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.) leży poza zakresem kontroli Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy w Kielcach w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że skarga kasacyjna ubezpieczonego jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona od postanowień Sądu drugiej instancji innych niż postanowienie o odrzuceniu pozwu lub umorzeniu postępowania. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 398¹ § 1 k.p.c., zgodnie z którym od wydanego przez Sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyjaśniono, że powyższy katalog orzeczeń, co do których skarga kasacyjna jest dopuszczalna, jest katalogiem o charakter zamkniętym i nie podlega wykładni rozszerzającej (por. m.in.

16 postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 sierpnia 2016 r., I CZ 43/16, LEX nr 2103706; z 13 listopada 2019 r., II UZ 44/19, LEX nr 3216968 i z 29 kwietnia 2021 r., I PSK 110/21, LEX nr 3270070; z 29 stycznia 2026 r., III CZ 235/25, LEX nr 4019213). Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wyraźnie wynika, że skarga kasacyjna może być wniesiona tylko na dwa rodzaje postanowień: w przedmiocie odrzucenia pozwu oraz umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Warunek, aby orzeczenie kończyło postępowanie w sprawie dotyczy zatem wyłącznie prawomocnych wyroków Sądu drugiej instancji oraz postanowień Sądu drugiej instancji - ale tylko wydanych w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, jednocześnie przypadki te muszą być wykładane ściśle (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 marca 2024 r., II UZ 50/23, LEX nr 3695242). A contrario skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna na postanowienie sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania oraz postanowienie odrzucające wniosek o uzupełnienie postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na skargę o wznowienie postępowania.

17 Uwzględniając powyższe, Sąd Okręgowy w Kielcach prawidłowo przyjął, że skarga kasacyjna ubezpieczonego była niedopuszczalna.

18 Odnosząc się do zarzutu pominięcia wniosku o przywrócenie terminu, zarzut ten jest niezrozumiały. Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd Okręgowy w Kielcach była niedopuszczalność tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia ze względu na rodzaj postanowień, wobec których ją skierowano, a nie okoliczność, że skarga kasacyjna zostało wniesiona po terminie.

19 Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.

20 Renata Żywicka