Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., II UZ 31/11

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., II UZ 31/11

Tekst

1 Sygn. akt II UZ 31/11

POSTANOWIENIE

2 Dnia 13 października 2011 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie :

4 SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

5 SSN Zbigniew Hajn

6 SSN Roman Kuczyński

7 w sprawie z wniosku P. S.

8 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

9 o zwrot nienależnie pobranej renty rodzinnej,

10 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 października 2011 r., zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 30 marca 2011 r.,

11 1. zmienia zaskarżone postanowienie w pkt. 2 i zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

12 zażaleniowego przed Sądem Apelacyjnym; oddalając zażalenie w pozostałej części,

13 2. zasądza od P. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

14 Społecznych kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem

15 Najwyższym.

Uzasadnienie

16 2

17 Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2011 r. i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 2.400 zł. Orzekając w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego, w pkt 2 postanowienia, Sąd Apelacyjny zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Pełnomocnik organu rentowego wniósł zażalenie na postanowienie w zakresie pkt 2, zarzucając mu naruszenie art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 w związku z § 12 ust. 2 pkt 2 oraz niezastosowanie § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przez przyznanie odwołującemu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości nieznajdującej uzasadnienia w stawkach dla spraw o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

18 Wniósł o dokonanie oceny zasadności postanowienia w zaskarżonym zakresie oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu i zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd Apelacyjny za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął, iż przedmiot sporu przed Sądem pierwszej instancji o zwrot nienależnie pobranej renty nie dotyczył prawa do emerytury lub renty ani też dodatków do emerytury lub renty oraz zasiłku z ubezpieczenia społecznego i rodzinnego, a zatem nie można mu przypisać cech sprawy o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego w rozumieniu § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wynagrodzenie pełnomocnika powinno być liczone od wartości przedmiotu sporu, tj. według § 6 pkt 5 wskazanego powyżej 3

19 rozporządzenia. Z tego względu zarówno w pkt 1 postanowienia (koszty postępowania przez Sądem pierwszej instancji), jak i w jego pkt 2 (koszty postępowania zażaleniowego) koszty zastępstwa procesowego zostały ustalone z uwzględnieniem właśnie wartości przedmiotu sporu. Tymczasem w ocenie organu rentowego sprawa o zwrot świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest bliższa rodzajowo sprawie o przyznanie takich świadczeń niż sprawie o zapłatę, wobec czego podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w takich sprawach powinny stanowić stawki minimalne dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego zawarte w § 11 ust. 2 rozporządzenia, tym bardziej, że z treści § 5 rozporządzenia wynika, iż wysokość stawek w sprawach w nim nieokreślonych ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.

20 W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że jest ono nieuzasadnione i stanowi jedynie polemikę z prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego.

21 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

22 W postępowaniu zażaleniowym odwołujący się był reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Te odrębne przepisy zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Rozstrzygnięcie zażalenia jest niezależne od oceny, czy Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że sprawa o zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest bliższa rodzajowo sprawom o zapłatę uzasadniającym zastosowanie stawek przewidzianych w § 6 rozporządzenia niż sprawom o przyznanie tych świadczeń, w których wynagrodzenie ustalane jest na podstawie § 11 ust. 2 (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., II UZ 11/10, LEX nr 611823). W razie 4

23 bowiem zażalenia na zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wartość przedmiotu zaskarżenia zależy od wysokości tych kosztów, nie zaś od wartości przedmiotu sporu w sprawie zasadniczej. W omawianym wypadku Sąd Apelacyjny rozpoznawał w postępowaniu zażaleniowym "sprawę w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu", nie zaś o sprawę o zwrot nienależnie pobranego świadczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2010 r., I CZ 9/10, OSNC-ZD 2011 nr 1, poz. 6 oraz z dnia 14 kwietnia 2011 r., II UZ 9/11 - niepublikowane). O ile zatem wysokość kosztów zastępstwa procesowego przez Sądem pierwszej instancji uzależniona była od wartości przedmiotu sporu w sprawie zasadniczej, o tyle w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji (zażaleniowym) tę wysokość kształtowała kwota kosztów procesu. W takiej zaś sytuacji, dla ustalenia kosztów zastępstwa procesowego, właściwy był § 6 pkt 3 z związku z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia – ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 2.220 zł (różnica między kwotą zasądzoną a żądaną).

24 Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39816

25 k.p.c. i art. 39814

26 k.p.c.

27 w związku z art. 39821

28 i art. 3941

29 § 3 k.p.c.). O kosztach postępowania

30 zażaleniowego przed Sądem Najwyższym rozstrzygnięto po myśli art. 100 k.p.c. (uznając, że organ rentowy uległ co do nieznacznej części swojego żądania) w związku § 6 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. – z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia w tym postępowaniu w kwocie 1.080 zł.