Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1998 r., II UKN 433/97

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1998 r., II UKN 433/97

Tekst

1 Wyrok z dnia 13 stycznia 1998 r.

2 II UKN 433/97

3 Pomoc w pracach przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców świadczona podczas wakacji przez dziecko uczęszczające do szkoły ponadpodstawowej nie jest pracą w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.):

4 Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Maria Mańkowska, Maria Tyszel (sprawozdawca).

5 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 1998 r. sprawy z wniosku Józefa O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o zwrot nienależnego świadczenia; wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 8 lipca 1997 r. [...]

6 o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

7 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział l w S. decyzjami z dnia 27 czerwca i 13 lipca 1995 r. wstrzymał Józefowi O. dalszą wypłatę emerytury wypłacanej na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy... (Dz. U. Nr 4, poz. 27), a nadto zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ jak wykazała kontrola, Józef O. nie posiada wymaganego okresu 40 lat zatrudnienia, nie było więc podstaw do przyznania wcześniejszej emerytury.

8 Odwołanie od powyższych decyzji złożył wnioskodawca podnosząc, iż w la- - 2 -

9 tach 1952-55, podczas nauki w szkole, pomagał rodzicom w pracach w gospodarstwie rolnym, pracując w dni wolne od nauki. Zdaniem wnioskodawcy, skoro świadczenie było przyznane, to brak jest obecnie podstaw do jego odebrania.

10 Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 28 marca 1997 r. [...], oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że wnioskodawca, nie posiadając wymaganego okresu 40 lat zatrudnienia nie jest uprawniony do otrzymania wcześniejszej emerytury na podstawie powołanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. a dorywcza praca podczas wakacji nie może być traktowana na równi z zatrudnieniem. Apelację od tego wyroku złożył wnioskodawca. Zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania cywilnego, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku, i przyznanie prawa do emerytury, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący twierdził, że w okresie nauki w szkole ponadpodstawowej pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w czasie wakacji oraz wykonywał prace rolne w ramach praktyk, co również jego zdaniem podlega zaliczeniu do okresu zatrudnienia.

11 Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 8 lipca 1997 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy, podzielając zarówno ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jak i wskazaną podstawę prawną. W kasacji, wniesionej od tego wyroku, jako jej podstawy wskazano: "1) naruszenie prawa materialnego a w szczególności § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy przez błędną jego wykładnię w związku z nieprawidłową interpretacją użytego w powołanej normie prawnej pojęcia okresu zatrudnienia; 2) błąd w ustaleniach faktycznych Sądu II-ej instancji będący wynikiem naruszenia przepisów postępowania a w szczególności art. 224 § 1 KPC polegającego na uznaniu sprawy za dostatecznie wyjaśnioną w sytuacji, gdy nie zostało wyczerpująco przeprowadzone postępowanie dowodowe w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności a dotyczących wykonywania przez Józefa O. pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w latach od 1 stycznia 1952 do 15 stycznia 1995 r." Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 28 marca 1997 - 3 -

12 r. [...] i przekazanie sprawy Sądowi I-szej instancji do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

13 Zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4 poz. 27), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez błędną interpretację pojęcia" okresu zatrudnienia" wnoszący kasację wyraził pogląd, że na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) okres nauki w szkole ponadpodstawowej połączony z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców jest zatrudnieniem, o którym mowa w § 1 rozporządzenia. Dla uzasadnienia tego poglądu nie przytoczono żadnej argumentacji ani prawnego wywodu.

14 W myśl przepisu § 1 powołanego rozporządzenia, wskazani w nim pracownicy mogą przejść na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek, jeżeli osiągnęli do dnia rozwiązania stosunku pracy stosowny okres: "zatrudnienia łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia". Ponieważ rozporządzenie z dnia 26 stycznia 1990 r. zostało wydane w wykonaniu delegacji ustawowej przewidzianej w przepisie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin zwanej dalej ustawą o z.e.p., nie ulega wątpliwości, że zakres pojęciowy "okres zatrudnienia" jest, w obu tych aktach normatywnych, tożsamy. Wbrew twierdzeniom kasacji, żaden przepis ustawy o z.e.p. nie pozwala na uznanie okresu nauki w szkole ponadpodstawowej," łączonej z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców", za okres zatrudnienia, równorzędny lub zaliczalny do okresów zatrudnienia, ani też za "pracę w szczególnych warunkach", jak to określono w uzasadnieniu kasacji.

15 W kasacji zupełnie pominięto okoliczność, że wnioskodawca uzyskał prawo do emerytury wcześniejszej wskutek zaliczenia mu do uprawnień emerytalnych okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1952-1955, na podstawie nieprawdziwego oświadczenia, że w tym czasie nie uczęszczał do szkoły - 4 -

16 ponadpodstawowej oraz zakwestionowanych zeznań świadków.

17 Sąd Najwyższy w całej rozciągłości podziela pogląd wyrażony przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, zaakceptowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że pomoc w pracach przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego świadczona podczas wakacji przez dziecko uczęszczające do szkoły ponadpodstawowej nie była pracą w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisu art. 13

18 1

19 ustawy o z.e.p.

20 Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 224 § 1 KPC, z uwagi na swą ogólnikowość, nie nadaje się do rozpoznania. Przepis ten ustanawia generalną regułę wskazując kiedy przewodniczący składu orzekającego zamyka rozprawę oraz, że przed jej zamknięciem udziela głosu stronom. W kasacji nie wskazano, w jaki sposób Sąd Apelacyjny naruszył ten przepis oraz jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy wielokrotnie już wyjaśniał konieczność skonkretyzowania podstawy kasacyjnej wskazanej w przepisie art. 393

21 1

22 pkt 2 KPC (por. orzeczenia OSNAPiUS 1997 r. nr 10 poz. 173, nr 14 poz.

23 250, nr 17 poz. 323), a skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w tych orzeczeniach.

24 Mając powyższe na uwadze, skoro kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Sąd Najwyższy na podstawie art. 393

25 12

26 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

27 ========================================