Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., II PUB 9/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., II PUB 9/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Leszek Bielecki

4 w sprawie z wniosku pozwanego T. Z. o zbadanie wniosku o stwierdzenie niespełnienia przez SSN Agnieszkę Żywicką wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II PSKP 51/23

5 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 października 2026 r.

6 wniosku SSN Grzegorza Żmija o wyłączenie od orzekania w sprawie oddala wniosek.

Uzasadnienie

7 W dniu 21 lipca 2026 r. sędzia Sądu Najwyższego Grzegorz Żmij na podstawie art. 51 k.p.c. w związku z art. 49 k.p.c. złożył żądanie (błędnie zatytułowane przez niego jako wniosek) o wyłączenie go od rozpoznawania w sprawie II PUB 9/26. W uzasadnieniu żądania Sędzia podniósł, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

8 Na istnienie okoliczności tego rodzaju wskazał stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24, C-112/24. Podniósł, że Trybunał wyjaśnił, iż okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów. Chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów w podobnej sytuacji.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Wniosek należało oddalić.

11 Weryfikacja okoliczności wskazanych we wniosku sędziego Grzegorza Żmija prowadzi do wniosku, iż nie pozwalają one na stwierdzenie zaistnienia przesłanek uzasadniających wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II PUB 9/26. Sędzia nie przedstawił bowiem jakichkolwiek realnych okoliczności mogących skutkować obawą co do jego bezstronności.

12 Zgodnie z art. 49 k.p.c. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

13 W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że żądanie przez sędziego wyłączenia od rozpoznania sprawy (art. 49 § 1 k.p.c.), zawarte w zawiadomieniu o przyczynie wyłączenia (art. 51 k.p.c.), nie jest wiążące dla sądu. Podnosi się także, iż autorytet i znaczenie stanowiska sędziego co do podstaw jego wyłączenia, które powodują, że dostrzeżenie przez sędziego składającego zawiadomienie możności powstania uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności należy traktować jako argument przemawiający na rzecz wyłączenia - z zastrzeżeniem sytuacji, w których okoliczności wskazywałyby, że zawiadomienie może wynikać z niechęci do orzekania w konkretnej sprawie lub podane fakty jasno wybiegałyby poza krąg okoliczności mogących usprawiedliwiać obiektywną obawę braku bezstronności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 1 lutego 2024 r., I CSK 286/23, LEX nr 3669652).

14 Wymóg bezstronności sędziego należy rozumieć zarówno w aspekcie „braku przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub jego osobistych uprzedzeń”, jak i „konieczności obiektywnej bezstronności sądu, który winien dawać wystarczające gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r., III KK 244/17, LEX nr 2433068). Koniecznym jest przy tym zróżnicowanie obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym „co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, poprawnie logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu”, wykluczając „wszystkie te sytuacje, w których wątpliwości wobec bezstronności byłyby pochopne lub nieprawdziwe i łatwo można byłoby tego dowieść” (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400).

15 W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione w oświadczeniu sędziego SN Grzegorza Żmija nie zawierają w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby jego wyłączenie od rozpoznania sprawy II PUB 9/26.

16 Dla możliwości udziału w rozstrzyganiu sprawy II PUB 9/26 przez sędziego SN Grzegorza Żmija nie ma znaczenia treść orzeczeń TSUE z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24, C-112/24. Powołane orzeczenia nie są źródłem prawa powszechnego i dlatego nie zastępują ustawy, w tym szczególnej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego z mocy prawa (art. 8, art. 87 Konstytucji RP, art. 48 k.p.c.).

17 Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb, dnia 3 grudnia 2025 r. (I NZP 7/25, LEX nr 3980023), podjął uchwałę: 1. Żaden sąd lub inny organ władzy publicznej nie jest uprawniony do uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe i pominięcia jego skutków, nawet jeśli miałoby to nastąpić z odwołaniem się do prawa Unii Europejskiej. 2. Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP.

18 Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.

19 Leszek Bielecki