Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r., II PK 8/08

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r., II PK 8/08

Tekst

1 Wyrok uzupełniający z dnia 9 lipca 2008 r.

2 II PK 8/08

3 Przepis art. 415 w związku z art. 39819

4 zdanie drugie k.p.c. nie ma zasto-

5 sowania w razie przekazania sprawy właściwemu organowi na podstawie art. 464 k.p.c.

6 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca).

7 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy z powództwa Romana Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w P. o zapłatę, na skutek wniosku Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008r., II PK 8/08

8 u z u p e ł n i ł wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 8/08 przez dodanie punktu III o treści: „oddala wniosek strony pozwanej o nakazanie powodowi zwrotu spełnionego na jego rzecz świadczenia".

Uzasadnienie

9 W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 5 października 2007 r., w sprawie Romana Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w P. o odsetki, strona pozwana zawarła wniosek o nakazanie powodowi zwrotu spełnionego na jego rzecz świadczenia w wysokości 17.396,92 zł, dołączając kopię zestawienia należności.

10 W wyroku z dnia 2 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do rozpoznania organowi wojskowemu, nie zamieścił orzeczenia w przedmiocie wniosku. Strona pozwana złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego, powołując się na treść art. 39819

11 k.p.c. i wywodząc, że przekazanie sprawy innemu

12 2

13 organowi stosownie do art. 464 § 1 k.p.c. jest odpowiednikiem odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

15 Stosownie do art. 39819

16 k.p.c., jeżeli pozew ulegał odrzuceniu albo istniała

17 podstawa do umorzenia postępowania, Sąd Najwyższy uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Przepis art. 415 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 415 k.p.c., uchylając lub zmieniając wyrok, sąd na wniosek skarżącego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie orzeka o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu stanu poprzedniego. Nie wyłącza to możliwości dochodzenia w osobnym procesie, także od Skarbu Państwa, naprawienia szkody poniesionej wskutek wydania lub wykonania wyroku. Wniosek o orzeczenie zwrotu spełnionego na rzecz powoda świadczenia nie mógł zostać uwzględniony już tylko dlatego, że skarżący nie wykazał, iż należność wynikająca z dołączonego do skargi kasacyjnej zestawienia rzeczywiście została powodowi wypłacona i to we wskazanej wysokości. Okoliczność ta nie została przez stronę pozwaną wykazana w niebudzący wątpliwości sposób, a Sąd Najwyższy jest ograniczony w możliwości przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i dokonywania stosownych ustaleń.

18 Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że przepis art. 39819 k.p.c.

19 jednoznacznie odnosi się do sytuacji odrzucenia przez Sąd Najwyższy pozwu z uwagi na brak przesłanek procesowych merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie odsyła on w jakimkolwiek zakresie do przypadku przekazania przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania właściwemu organowi z mocy art. 464 § 1 k.p.c., stosowanemu odpowiednio poprzez art. 39821

20 i w dalszej kolejności - art. 391 § 1 zdanie

21 pierwsze k.p.c. Ta odmienność ma istotne uzasadnienie z następujących względów. W rozpatrywanych przez sądy pracy sprawach z zakresu prawa pracy do odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej dochodzi jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, sformułowane żądanie oraz zastosowana przez powoda konstrukcja jurydyczna pozwalają na przypisanie sprawie cech sprawy cywilnej w rozumieniu art. 1 k.p.c., należącej do trybu odrębnego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (por. w tym zakresie uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 227, w którym przyjęto, że sprawa roszczeń funkcjonariusza służby 3

22 mundurowej - w przypadku braku przepisu przekazującego ją na drogę postępowania administracyjnego - podlega z merytorycznych względów rozpoznaniu przez sąd pracy), w której jednak droga sądowa jest niedopuszczalna, a zarazem nie ma organu właściwego do jej rozpoznania (art. 2 § 3 k.p.c.). W przypadku, gdy droga przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna, gdyż do rozpoznania sprawy cywilnej z zakresu prawa pracy właściwy jest inny organ, odrzucenie pozwu jest niemożliwe, na sądzie ciąży obowiązek przekazania sprawy temu organowi, a - z mocy art. 464 § 2 k.p.c. - wniesiony do sądu pozew, przekazany następnie stosownie do § 1 przytoczonego artykułu, wywołuje skutki, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Wynika z tego, że aczkolwiek przekazanie sprawy innemu organowi na podstawie art. 464 k.p.c. jest na płaszczyźnie procesowej zrównane z odrzuceniem pozwu, to wywołuje skutki na płaszczyźnie materialnoprawnej, w odróżnieniu od odrzucenia pozwu z powodu braku dopuszczalności drogi sądowej decydującej o bezwzględnym braku skuteczności wniesienia pozwu i wynikającej z niego niemożności wywołania związanych z tą czynnością skutków materialnoprawnych.

23 Skoro zatem podstawy orzeczenia Sądu Najwyższego nie stanowił art. 39819 zdanie pierwsze k.p.c. wprost, ale w powiązaniu z art. 464, stosowanym poprzez art. 39821

24 i art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., przeto nie może znajdować w sprawie zastosowania art. 39819

25 zdanie drugie k.p.c. Oznacza to również, że - skoro Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji do orzekania w sprawie cywilnej o roszczenie żołnierza zawodowego, przekazanej do właściwości organu wojskowego oraz sądu administracyjnego - nie należy do jego kompetencji orzekanie o zasadności lub bezpodstawności zgłoszonych przez powoda żądań.

26 Z powyższych względów orzeczono jak wyżej, na podstawie art. 39811 § 1

27 k.p.c. oraz art. 351 § 3 k.p.c. stosowanego poprzez art. 39821 w związku z art. 391 §

28 1 zdanie pierwsze k.p.c.

29 ========================================