Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., II PK 131/04

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., II PK 131/04

Tekst

1 Wyrok z dnia 18 stycznia 2005 r.

2 II PK 131/04

3 Statut zakładu opieki zdrowotnej określa przedmiot działania zakładu, jego organy a także gospodarkę finansową (art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), co wyklucza zamieszczenie w nim postanowień dotyczących nawiązania stosunku pracy z dyrektorem publicznego zakładu opieki zdrowotnej, a także świadczeń przysługujących mu w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Statut zakładu opieki zdrowotnej w części zawierającej takie regulacje nie może być traktowany jako źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p. i stanowić podstawy roszczenia o odszkodowanie.

4 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner.

5 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r.

6 sprawy z powództwa Józefa S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w K. o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2003 r. [...] o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

7 Wyrokiem z dnia 30 października 2003 r. [...] Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację powoda Józefa S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu w sprawie przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w K. o odszkodowanie, uznając że mimo uchybień procesowych, a także niedostatecznego uzasadnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia, wyrok Sądu pierwszej instancji, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, odpowiada prawu.

8 2

9 Sąd Apelacyjny uznał w szczególności, iż z art. 11 i 39 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 48 ze zm.) nie wynika, aby w statucie ZOZ mogły być umieszczone postanowienia dotyczące zasad wynagradzania kierownika ZOZ, a także przyznawania mu innych świadczeń. Dlatego ów statut nie mógł być traktowany jako źródło prawa pracy i w związku z tym nie mógł uzasadnić roszczenia powoda o odszkodowanie z tytułu odwołania go ze stanowiska przed upływem okresu, na który został powołany. Niezależnie od tego Sąd stwierdził, że odwołanie powoda z zajmowanego stanowiska było uzasadnione w związku z powstaniem ujemnego wyniku finansowego za rok 1998, a w takiej sytuacji nie było podstaw do skutecznego żądania odszkodowania.

10 W kasacji od tego wyroku powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 217 i 381 k.p.c., naruszenie prawa materialnego - art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w statucie ZOZ nie mogły być umieszczone postanowienia dotyczące bezpośrednio zasad wynagradzania kierownika ZOZ, przyznawania mu innych świadczeń związanych z pracą, w tym korzystniejszych od kodeksowych uprawnień z tytułu rozwiązania stosunku pracy i stwierdzenie w związku z tym, że statut ZOZ nie mógł być traktowany jako źródło prawa w rozumieniu art. 9 k.p. oraz roszczenia o zasądzenie odszkodowania. Opierając się na tych podstawach, powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy działa w granicach zaskarżenia kasacją i w ramach jej podstaw (art. 39311

13 § 1 i 2 k.p.c.). Przedstawione w kasacji naruszenie

14 przepisów postępowania (art. 217 § 2 oraz art. 381 k.p.c.), w ocenie Sądu Najwyższego, nie znajduje uzasadnienia. Pierwszy z przepisów wskazanych jako podstawa kasacji upoważnia stronę do przytaczania okoliczności faktycznych i dowodów do zamknięcia rozprawy, natomiast drugi uprawniający sąd apelacyjny do pominięcia nowych faktów i dowodów, może być usprawiedliwiony jako podstawa kasacji tylko wówczas, gdy strona wykaże, że sąd drugiej instancji bezpodstawnie nie uzupełnił postępowania dowodowego, mimo iż potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła w postępowaniu przed tym sądem i gdy nadto uchybienia te mogły mieć 3

15 wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z tych okoliczności. Zasadą postępowania apelacyjnego jest kontynuacja i ewentualne uzupełnienie postępowania dowodowego oraz ustaleń dokonanych przed sądem pierwszej instancji. Reguła ta nie może być jednak rozumiana jako zobowiązująca sąd apelacyjny do prowadzenia postępowania dowodowego w każdym przypadku.

16 Oceniając zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, należy zauważyć, że zgodnie z tym przepisem „ustrój zakładu opieki zdrowotnej oraz inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania, nie uregulowane w ustawie, określa statut” (ust. 1), natomiast w statucie zakładu opieki zdrowotnej określa się w szczególności: 1) nazwę zakładu odpowiadającą zakresowi udzielanych świadczeń, 2) cele i zadania zakładu, 3) siedzibę i obszar działania, 4) rodzaje i zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych, 5) organy zakładu i strukturę organizacyjną, 6) formę gospodarki finansowej (ust. 2). Według tego przepisu statut zakładu opieki zdrowotnej jest więc podstawowym dokumentem określającym przedmiot działania zakładu, jego organy a także gospodarkę finansową, w części, w której ustawa o zakładach opieki zdrowotnej nie zawiera regulacji. Taki charakter statutu wyklucza więc zamieszczanie w nim regulacji dotyczącej nawiązania stosunku pracy z dyrektorem publicznego zakładu opieki zdrowotnej, a także świadczeń przysługujących mu w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.

17 W sygnalizowanym stanie prawnym - w ocenie Sądu Najwyższego - stanowisko Sądu Apelacyjnego, według którego z art. 11 nie wynika, by w statucie mogły się znaleźć postanowienia dotyczące bezpośrednio zasad wynagradzania kierownika ZOZ, w tym przyznawania mu innych świadczeń związanych z pracą, także korzystniejszych od kodeksowych z tytułu rozwiązania stosunku pracy, zasługuje na to by je podzielić. Tak więc statut ZOZ, w tym również - co oczywiste - postanowienia § 10, nie może być traktowany jako źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p., nie stanowi więc „sam z siebie” podstawy roszczenia o odszkodowanie. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2001 r., I PKN 404/00, (OSNP 2003 nr 6, poz. 146).

18 W rozpoznawanej sprawie powód wywodził swoje roszczenie z § 10 pkt 6 statutu ZOZ, w którym przewidziano, że „Dyrektorowi Naczelnemu przysługuje odszkodowanie w wysokości równej 6-cio krotnej jego średniego wynagrodzenia liczonego jak dla ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy” o ile odwołanie nie nastąpiło między innymi w związku z „uzyskaniem ujemnego wyniku finansowe- 4

19 go”. W takim bowiem przypadku dyrektor naczelny mógł być odwołany przed upływem okresu, na który został powołany.

20 Na marginesie wypada zauważyć, że według statutu dyrektora zakładu „powołuje” Wojewoda J. Wojewoda „zawiera umowę o pracę, określając w niej wynagrodzenie zgodnie z zakładowym systemem wynagrodzenia”. Sam fakt jednak, że regulacja statutowa w tej części przekracza upoważnienie ustawowe nie oznacza jednak, że uprawnienie powoda do takiego odszkodowania nie mogło być wprowadzone do treści stosunku pracy łączącego strony. Przyjmując, że tak było w okolicznościach sprawy, należy jednak stwierdzić, że doprowadzenie w 1998 r. do ujemnego wyniku finansowego w ZOZ, którym kierował powód, pozwalało na „odwołanie go z funkcji dyrektora”, a właściwie rozwiązanie z nim umowy o pracę przed upływem okresu, na który umowę zawarto, w takim natomiast przypadku odszkodowanie mu nie przysługiwało.

21 Skoro uzupełnione przez Sąd drugiej instancji postępowanie dowodowe potwierdziło, iż przyczyną odwołania powoda z zajmowanego stanowiska było stwierdzenie ujemnego wyniku finansowego za rok 1998, tym samym należało uznać trafność decyzji o pozbawieniu go prawa do odszkodowania, podzielając również w tej części stanowisko Sądu Apelacyjnego.

22 Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, po myśli art. 39312

23 k.p.c.

24 ========================================