Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2026 r., II KO 90/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2026 r., II KO 90/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 26 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Mirek

4 w sprawie X. Y. oskarżonego z art. 197 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II K 545/25, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.

5 postanowił uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania

6 Sądowi Rejonowemu w Zamościu.

Uzasadnienie

7 Do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim wypłynął akt oskarżenia przeciwko X. Y., któremu zarzucono popełnienie czterech przestępstw, kwalifikowanych odpowiednio z art. 197 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 245 k.k. i oraz z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

8 Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim zwrócił się do Sądu Najwyższego o podjęcie decyzji w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. Sąd wnioskujący wywodził, że w przedmiotowej sprawie oskarżonym jest syn X.1 Y.1, która wykonuje zawód radcy prawnego na obszarze właściwości Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim. Jest ona również współwłaścicielką nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z budynkiem sądu. Z uwagi na niewystarczającą liczbę miejsc parkingowych na terenie sądu sędziowie oraz pracownicy sądu od wielu lat korzystają – za zgodą właścicielki – z jej działki jako miejsca parkingowego dla swoich pojazdów. Sąd wnioskujący uznał, że z uwagi na te powiązania – wynikające zarówno z wieloletniego wykonywania przez matkę oskarżonego zawodu radcy prawnego i związanego z tym występowania przed tym sądem, jak i z faktu udostępniania przez nią działki na potrzeby parkowania pojazdów sędziów i pracowników – przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi będzie korzystnie odebrane społecznie, jako działanie eliminujące wątpliwości co do bezstronności postępowania.

9 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

10 Wniosek Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim uznać należało za zasadny.

11 Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, dobro wymiaru sprawiedliwości – jako wartość nadrzędna – może samodzielnie stanowić wystarczającą i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstąpienia od ogólnych zasad określających właściwość miejscową sądu. Przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” z art. 37 k.p.k. dotyczy sytuacji, które mogą realnie wpływać na swobodę wydawania orzeczeń albo wywoływać w opinii publicznej – nawet obiektywnie błędne – przekonanie, że sąd miejscowo właściwy nie jest w stanie rozpoznać sprawy bezstronnie. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Istotne są przy tym dwie okoliczności.

12 Po pierwsze, sprawa zawisła przed Sądem w Tomaszowie Lubelskim dotyczy między innymi przestępstwa zgwałcenia, a więc przestępstwa cechującego się zarówno wysoką szkodliwością, jak i budzącego poruszenie w społeczności. W takiej sytuacji zapewnienie najwyższych standardów bezstronności, także w ujęciu subiektywnym, jest niezbędne dla zapewnienie zaufania do Sądu.

13 Po drugie, matka oskarżonego jest radcą prawnym, prowadzącym swoją praktykę, w kancelarii znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie Sądu Rejonowego, co w oczach opinii publicznej stanowić może zagrożenie dla bezstronności Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie. Wrażenie to potencjalnie potęguje fakt, że będąca jej własnością nieruchomość od lat jest wykorzystywana przez sędziów Sądu do parkowania samochodów. Choć utrzymywanie takiego stanu rzeczy nie powinno mieć miejsca, to stanowi to okoliczność, którą w realiach sprawy trudno byłoby go zignorować. Powyższe okoliczności zyskują dodatkowo na znaczeniu, jeśli wziąć pod uwagę, że T. jest stosunkowo małą miejscowością, w której praktykę prowadzi relatywie niewielu radców prawnych i adwokatów. W odbiorze społecznym może prowadzić do postrzegania osób zaangażowanych w sprawę jako przedstawicieli tego samego środowiska, powiązanego siecią wzajemnych relacji zawodowych i prywatnych.

14 We wniosku nie zawarto sugestii dotyczącej Sądu, do którego przedmiotowa sprawa winna zostać przekazana. Biorąc jednak po uwagę, że najbliższym geograficznie Sądem równorzędnym jest Sąd Rejonowy w Zamościu, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, jak w sentencji.