Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2026 r., II KO 116/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2026 r., II KO 116/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 15 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ryszard Witkowski

4 w sprawie z zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonego P.P. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Radzyniu Podlaskim z 16 czerwca 2026 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie […], po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 września 2026 r., wniosku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim zawartego w postanowieniu z 18 sierpnia 2026 r. sygn. akt II Kp 281/26 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k.

5 postanowił:

6 przekazać sprawę II Kp 281/26 do rozpoznania Sądowi

7 Rejonowemu w Siedlcach.

Uzasadnienie

8 Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim postanowieniem z 18 sierpnia 2026 r. sygn. akt II Kp 281/26, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem przekazania sprawy z zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonego P.P. - adw. I.P. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Radzyniu Podlaskim z 16 czerwca 2026 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie […], innemu sądowi równorzędnemu.

9 Wnioskujący Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie postanowienie wydane przez prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny z art. 231 § 1 k.k. i in. dotyczy ustalonych kuratorów zawodowych pełniących swoje obowiązki w Zespołach Kuratorskiej Służby Sądowej Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim, a do ich popełnienie w formie przekroczenia uprawnień miało dojść w dniu 6 marca 2024 r. w G. w związku z prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlasiom postępowaniem III Nsm 550/23; w dniu 29 maja 2025 r. w Radzyniu Podlaskim w związku z prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlasiom postępowaniem II Ko 913/25; 19 września 2025 r. w Radzyniu Podlaskim w związku z prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlasiom postępowaniem II Ko 913/25 oraz 30 czerwca 2025 r. w Radzyniu Podlaskim w związku z prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlasiom postępowaniem III Nsm 438/25, zaś zażalenie na to postanowienie wniesione przez pełnomocnika pokrzywdzonego P.P. - adw. I.P., wpłynęło do tego Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

10 Wniosek Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim zasługuje na uwzględnienie. Określona w art. 37 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd właściwy miejscowo wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2021 r. sygn. akt IV KO 4/21).

11 Analiza przedstawionych przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim argumentów i okoliczności prowadzi do wniosku, że w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie procesowym Sąd właściwy miejscowo rozpoznawałby zażalenie na postanowienie w sprawie o czyny z art. 231 § 1 k.k. i in., których zdaniem skarżącego mieli się dopuścić kuratorzy zawodowi pełniący swoje obowiązki w Zespołach Kuratorskiej Służby Sądowej Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim, co w odbiorze społecznym – niezależnie od rzeczywistego stanu rzeczy – mogłoby rodzić wątpliwości co do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez tenże Sąd Rejonowy w postępowaniu zażaleniowym. Sędzia referent orzekałby zatem w sprawie odpowiedzialności karnej osób, z którymi utrzymuje nie tylko relacje służbowe, ale także koleżeńskie i towarzyskie, co dotyczyłoby także każdego innego sędziego wylosowanego do rozpoznania przedmiotowej sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie (postanowienie SN z 28 listopada 2024 r. sygn. akt IV KO 123/24).

12 Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała podstawa określona w art. 37 k.p.k. do przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu tj. Sądowi Rejonowemu w Siedlcach, położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od Sądu miejscowo właściwego.

13 Sąd Najwyższy mając na uwadze powyższe orzekł jak w postanowieniu