Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2026 r., II KK 353/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2026 r., II KK 353/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 27 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Paweł Bucoń (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Małgorzata Bednarek

5 SSN Anna Dziergawka

6 w sprawie G. Ż. skazanego z art. 157 § 2 k.k. i in.

7 po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 października 2026 r.

8 na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

9 kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III K 28/25

10 uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. dotyczącej przypisanego czynu z art. 190 § 1 k.k. (punkt II części dyspozytywnej wyroku) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie do ponownego rozpoznania.

11 Małgorzata Bednarek Paweł Bucoń Anna Dziergawka

Uzasadnienie

12 G. Ż. został oskarżony o to, że:

1. w dniu 14 września 2024 r. w L. przy ul. […] wielokrotnie uderzał z otwartej ręki po twarzy i po głowie M. B. czym spowodował u niej obrażenia w postaci obrzęku tkanki podskórnej z podbiegnięciem krwawym barwy ciemnowiśniowej o wymiarach 6x8 cm w okolicy czołowej lewej, podbiegnięcia krwawego barwy sinej o wymiarach 3x4 cm w okolicy skroniowej lewej, podbiegnięcia krwawego barwy sinej o wymiarach 8x1 cm w zakresie policzka lewego oraz wylewu krwawego barwy bordowej o wymiarach 0,5 cm x 0,5 cm w zakresie powierzchni wewnętrznej wargi górnej, co skutkowało naruszeniem czynności narządu ciała pokrzywdzonej lub rozstrojem zdrowia trwającym nie dłużej niż 7 dni, tj. o czyn z art. 157 § 2 k.k.;

2. w listopadzie 2023 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L. przy ul. […] przykładając nóż do szyi pokrzywdzonej wypowiadał groźby pozbawienia życia do M. B. wzbudzając w niej uzasadnioną obawę, że groźba zostanie spełniona, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k.;

3. w dniu 14 września 2024 r. w L. przy ul. […] wypowiadał groźby pozbawienia życia do M. B. wzbudzając w niej uzasadnioną obawę, że groźba zostanie spełniona, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k.

16 Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III K 28/25:

1. uznał G. Ż. za winnego pierwszego z zarzucanych mu czynów, wyczerpującego dyspozycję art. 157 § 2 k.k. i za to na powołanej podstawie skazał go i wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;

2. uznał G. Ż. za winnego drugiego z zarzucanych mu czynów, wyczerpującego dyspozycję art. 190 § 1 k.k. i za to na powołanej podstawie skazał go i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

3. uznał G. Ż. za winnego trzeciego z zarzucanych mu czynów, wyczerpującego dyspozycję art. 190 § 1 k.k. i za to na powołanej podstawie skazał go i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

4. na podstawie art. 85 § 1 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzył G. Ż. karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

21 Wyrok zawierał również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu (pkt V). Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 19 marca 2025 r.

22 Kasację od tego orzeczenia wniósł, na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go w części tj. w zakresie uznania G. Ż. za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia, na jego korzyść. Skarżący zarzucił w kasacji: „rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., poprzez dokonanie dowolnej oraz nieopartej o całość ujawnionego materiału dowodowego sprawy, oceny tegoż materiału, w szczególności dokumentacji medycznej Szpitala w L., z której wynikało, że w okresie od 12 października 2023 r. do 28 grudnia 2023 r. G. Ż. przebywał na leczeniu w/w placówce medycznej, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem skutkowało uznaniem winy w zakresie zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia.”.

23 W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie w tej części sprawy Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie do ponownego rozpoznania.

24 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

25 Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co pozwalało na jej rozpoznanie i uwzględnienie w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

26 Trafnie bowiem podniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, że wyrok w zaskarżonej części został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego wskazanych w zarzucie skargi.

27 Zgodnie z art. 410 k.p.k., podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Stosownie zaś do treści art. 7 k.p.k., organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zgodzić się ze skarżącym, że wszystkie przeprowadzone i ujawnione w toku przewodu sądowego dowody, oceniane swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, nie dają podstaw do ustalenia, że G. Ż. w listopadzie 2023 r., daty dziennej bliżej nieustalonej w L. przy ul. […] przykładając nóż do szyi pokrzywdzonej M. B. wypowiadał groźby pozbawienia życia wzbudzając w niej uzasadnioną obawę, że groźba zostanie spełniona, czym wypełnił znamiona czynu z art. 190 § 1 k.k. Ustalenie to pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią zaliczonej do materiału dowodowego dokumentacji medycznej Szpitala w L. (k. 52-172, t. I) dotyczącej skazanego, z której wynika, że G. Ż. był hospitalizowany w tej placówce nieprzerwanie od 12 października 2023 r. do 28 grudnia 2023 r. Karta informacyjna Oddziału Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych z dnia 28 listopada 2023 r. wskazuje, że od 12 października 2023 r. do 28 listopada 2023 r. przebywał on na tym oddziale, przy czym dokumentacja nie zawiera wzmianki o udzieleniu mu przepustki (k. 135–142). Następnie, w dniu 28 listopada 2023 r., został przeniesiony na Oddział Psychiatryczny, gdzie pozostawał do 28 grudnia 2023 r. Również w dokumentacji dotyczącej tego etapu leczenia nie odnotowano udzielenia mu przepustki (k. 124–134). Zapisy odnotowane w tym nieosobowym źródle dowodowym wskazują zatem, że okres hospitalizacji G. Ż. obejmował cały miesiąc, w którym, według ustaleń Sądu Rejonowego, miał on dopuścić się ww. przypisanego mu czynu. Była to okoliczność o istotnym znaczeniu dla oceny możliwości jego obecności w miejscu zdarzenia. Wprawdzie, brak wpisów dotyczących udzielenia przepustek nie uprawniał do kategorycznego stwierdzenia, że skazany nie opuszczał szpitala, jednakże tym bardziej nie pozwalał na pominięcie tej kwestii przy ustalaniu jego sprawstwa. Przyjęcie, że w listopadzie 2023 r. skazany przebywał w mieszkaniu pokrzywdzonej i dopuścił się tam zarzuconego występku, wymagało wyjaśnienia, czy w okresie leczenia rzeczywiście nieprzerwanie pozostawał w tej placówce medycznej. Potrzeba taka uwidaczniała się tym bardziej w świetle zeznań pokrzywdzonej, której depozycje nie cechowały się dostateczną precyzją w zakresie określenia daty tego zdarzenia. Podczas pierwszego przesłuchania, mającego miejsce w dniu 15 września 2024 r., M. B. opisując zdarzenie polegające na przyłożeniu jej noża do szyi i wypowiedzeniu groźby pozbawienia życia, zeznała bowiem: „[n]a pewno 4 miesiące temu, tego roku, nie potrafię dokładnie sprecyzować daty” (k. 3v., t. I). Natomiast podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 4 marca 2025 r., oznajmiła „[t]o było w tamtym roku najpierw przyłożył mi nóż do szyi, a drugi raz pobił mnie jak był pijany.” (k. 202v, t. II).

28 Wypowiedzi te nie potwierdzały zatem umiejscowienia czynu w listopadzie 2023 r., lecz odnosiły go do innego okresu, przypadającego już na rok 2024. Chociaż pokrzywdzona, dwukrotnie składając jeszcze zeznania w toku postępowania przygotowawczego, odwoływała się również do okresu wskazanego w zarzucie, a po odczytaniu wcześniejszych depozycji na rozprawie potwierdziła ich zgodność z prawdą, to ww. okoliczność, zwłaszcza w zestawieniu z dokumentacją medyczną skazanego, wymagała szczególnie wnikliwego rozważenia. Tymczasem z materiału aktowego sprawy nie wynika, aby przed wydaniem wyroku Sąd Rejonowy mimo dysponowania dokumentacją medyczną i zaliczenia jej w poczet materiału dowodowego, zwrócił się do Szpitala w L. celem ustalenia, czy skazany przez cały okres hospitalizacji faktycznie przebywał na oddziałach, czy korzystał z przepustek nieodnotowanych w przekazanej dokumentacji albo czy samowolnie opuszczał placówkę. Nie uzyskano zatem informacji pozwalających usunąć zasadniczą rozbieżność między przyjętym czasem popełnienia czynu a udokumentowanym pobytem skazanego w szpitalu. Oceny tej nie podważa okoliczność, że w sprawie nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie wyroku. Wprawdzie jego brak ogranicza możliwość odtworzenia toku rozumowania Sądu meriti, lecz nie uniemożliwia kontroli zgodności rozstrzygnięcia z ujawnionym materiałem dowodowym. Wniosek o wadliwości postępowania tego Sądu wynika bowiem z zestawienia czasookresu przypisanego czynu z dokumentacją medyczną i zeznaniami pokrzywdzonej a także z niewyjaśnienia i nieskonfrontowania wskazanych wyżej rozbieżności.

29 Ponieważ ustalenie Sądu Rejonowego stanowiło rezultat dowolnej oceny dowodów, dokonanej z naruszeniem zasad logiki, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, to tym samym Sąd ten rażąco uchybił zarówno regulacji z art. 7 k.p.k., jak i art. 410 k.p.k., skoro przeprowadził w ten sposób ocenę zebranych w sprawie dowodów, wbrew zawartych w nich regułom. Istotność wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego wyroku jest też niewątpliwa, skoro determinowało ono treść tego orzeczenia w postaci rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej za tak przypisany czyn.

30 Z tych względów, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej przypisanego G. Ż. czynu z art. 190 § 1 k.k., tj. rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II części dyspozytywnej wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten uniknie uchybień będących podstawą uwzględnienia kasacji i rozpozna sprawę zgodnie z obowiązującym prawem procesowym, uwzględniając całokształt materiału dowodowego, dokonując jego gruntownej analizy.

31 Dodatkowo nadmienić należy, iż uchylenie wyroku w zaskarżonej części, skutkuje ex lege rozwiązaniem węzła kary łącznej orzeczonej w punkcie IV zaskarżonego wyroku, zatem zbędne było uchylanie rozstrzygnięcia zawartego w tym punkcie (zob. m.in. wyrok SN z 23 lutego 2011 r.; postanowienia SN: z 11 maja 2017 r., akt II KK 127/17; z 11 grudnia 2019 r., V KK 617/19).

32 Z uwagi na powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.

33 Małgorzata Bednarek Paweł Bucoń Anna Dziergawka