Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2020 r., II DO 85/20

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2020 r., II DO 85/20

Sentencja

UCHWAŁA

1 Dnia 29 października 2020 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący)

4 SSN Jarosław Sobutka (sprawozdawca)

5 SSN Konrad Wytrykowski

6 przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla (…) okręgu regionalnego Marka Suchockiego oraz prokuratora delegowanego do Prokuratury Krajowej Iwony Potrykus, w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. W. M., po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 29 października 2020r.

7 zażalenia prokuratora W. M. na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 7 lipca 2020r., sygn. akt I SD (…), zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 740 ze zm.)

1. zaskarżoną uchwałę utrzymuje w mocy,

2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

10 Uchwałą z dnia 7 lipca 2020r. w sprawie o sygn. akt PK I SD (…) Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym zezwolił na pociągnięcie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. W. M. do odpowiedzialności karnej za przestępstwo polegające na tym, że w dniu 16 grudnia 2018 r. na drodze publicznej relacji C. – P. w ograniczeniu miejscowości G., gmina C., powiatu w., województwa (…), nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w szczególności określone w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1987r. Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, iż nie dostosował prędkości kierowanego przez siebie pojazdu marki T. o nr rej. (…) do panujących warunków atmosferycznych oraz stanu drogi, wpadł w poślizg, zjechał na przeciwny pas ruchu i zderzył się z prawidłowo jadącym z przeciwnego kierunku samochodem osobowym marki F. o nr rej. (…) kierowanym przez W. M., wskutek czego pasażerka samochodu osobowego marki T., E. M. doznała obrażeń ciała w postaci masywnego urazu wielomiejscowego i wielonarządowego oraz będącego jego następstwem wstrząsu urazowego i krwotocznego, skutkujących jej zgonem, natomiast druga pasażerka powyższego pojazdu N. O. doznała obrażeń ciała w postaci złamania dalszej nasady kości promieniowej prawej z przemieszczeniem, złamania dalszej nasady kości promieniowej lewej, wstrząśnienia mózgu, stłuczenia klatki piersiowej, otarcia naskórka w okolicach biodrowych, które to obrażenia spowodowały naruszenie narządów ciała na czas powyżej siedmiu dni – to jest o czyn z art. 177 § 1 i § 2 k.k. Pismem z dnia 20 lipca 2020 r. W. M. złożył zażalenie na uchwałę z dnia 7 lipca 2020 r., zaskarżając ją w całości na korzyść, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, że zgromadzony i przedstawiony sądowi materiał dowodowy jest wystarczający do przyjęcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa w rozumieniu art. 135 § 1 i § 5 ustawy prawo o prokuraturze w związku z art. 313 § 1 k.p.k. – podczas gdy bezstronna i obiektywna analiza dotychczasowych dowodów prowadzą do wniosku, że istnieją istotne wątpliwości, czy zachowanie W. M. istotnie w pełni wyczerpało znamiona wskazanego wyżej przestępstwa, czy też do zdarzenia doszło wskutek splotu niekorzystnych, niczym niezawinionych okoliczności, zwłaszcza w zakresie poruszania się w ówczesnych warunkach atmosferycznych i drogowych. Podnosząc powyższe W. M. wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały w całości i odmowę zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, ewentualnie o uchylenie uchwały w całości i przekazanie sprawy Sądowi Dyscyplinarnemu I instancji do ponownego rozpoznania.

11 Sąd Najwyższy zważył co następuje.

12 Zażalenie W. M. należy uznać za oczywiście bezzasadne.

13 Sąd Najwyższy w całości podziela stanowisko przedstawione przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym zawarte w zaskarżonej uchwale (PK I SD (…)) i w całości przyjmuje za swoje poczynione przez Sąd Dyscyplinarny ustalenia faktyczne.

14 Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, zawarty w aktach sprawy prowadzonych przez Prokuraturę Krajową Wydział Spraw Wewnętrznych (PK XIV Ds. (…)), daje podstawy do uznania, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez W. M. przestępstwa stypizowanego w art. 177 § 1 i 2 k.p.k.. Tym samym zaistniały podstawy do wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. W. M.

15 W. M. zażaleniem z dnia 20 lipca 2020 r. zarzucił uchwale Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 3 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez przyjęcie, że zgromadzony i przedstawiony sądowi materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że doszło do uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.p.k., podczas gdy bezstronna i obiektywna analiza dotychczasowych dowodów prowadzą do wniosku, że istnieją istotne wątpliwości, czy zachowanie W. M. w pełni wyczerpało znamiona wyżej przywołanego przestępstwa, czy też do zdarzenia doszło wskutek splotu niekorzystnych i niczym niezawinionych okoliczności.

16 Zgodnie z treścią art. 438 pkt 3 k.p.k. orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł mieć wpływ na treść tego orzeczenia. W komentowanym przepisie chodzi nie o jakikolwiek błąd w ustaleniach faktycznych, ale tylko o taki, który dotyczy ustaleń „przyjętych za podstawę orzeczenia”. Uchybienie to odnosi się więc tylko do tych ustaleń faktycznych, na podstawie których sąd wydaje orzeczenie. Ustalenia faktyczne w przedmiocie sprawstwa są dokonywane na podstawie dowodów przeprowadzonych w sposób zgodny z przepisami prawa w tym zakresie (art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k.). Następnie podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.). Ostatnim etapem procedury budowy podstawy faktycznej orzeczenia jest dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie przyjętych dowodów. Błąd w ustaleniach faktycznych co do sprawstwa ma miejsce wówczas, gdy na podstawie prawidłowo przeprowadzonych i prawidłowo ocenionych dowodów sąd błędnie ustalił fakty. Wówczas ten błąd ma wpływ na treść orzeczenia. Z błędem w ustaleniach faktycznych mamy więc do czynienia w sytuacji, kiedy sąd w toku postępowania, na podstawie ujawnionych i przeprowadzonych dowodów, ustalając stan faktyczny na ich podstawie, pominął wynikające z nich fakty (okoliczności) istotne w sprawie albo ustalił fakty, które wcale z danego dowodu nie wynikają lub wynikają, ale zostały zniekształcone (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX 2020, art. 438). Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, ustalenia poczynione przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym w niniejszej sprawie należy uznać za ustalenia prawidłowe, dokonane na podstawie całokształtu zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, ocenionego w swobodny sposób, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania i ze wskazaniem wiedzy i doświadczenia życiowego - co skutkuje uznaniem dostatecznego uprawdopodobnienia popełnienia przez W. M. przestępstwa stypizowanego w art. 177 § 1 i 2 k.k.

17 Przechodząc na grunt analizy przepisu art. 177 k.k. należy wskazać, że przedmiotem przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k. jest bezpieczeństwo w komunikacji, natomiast przedmiotem ochrony wskazanym w art. 177 § 2 k.k. są życie i zdrowie. „Zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym to ujęte w odpowiednich przepisach zasady określające sposób korzystania z ruchu; są to zarówno reguły zawarte w przepisach określających porządek poruszania się na szlakach komunikacyjnych i zachowanie się w typowych dla ruchu sytuacjach lub wyrażone przez przyjęte oznakowanie, oświetlenie i sygnalizację, jak i reguły nieskodyfikowane w sposób szczegółowy, a wynikające z wyżej wymienionych przepisów oraz istoty bezpieczeństwa w ruchu, (…).” (zob. M. Budyn-Kulik [w:] P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, M. Budyn-Kulik, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2020, art. 177 k.k. i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwo). Aktualność zachowuje również wyrok Sądu Najwyższego, wydany na gruncie Kodeksu karnego z 1969 r., w którym Sąd stwierdził, że: „Kierowca ma obowiązek nie tylko prowadzić pojazd zgodnie z obowiązującymi nakazami i zakazami, lecz winien on także prowadzić pojazd w sposób rozważny i ostrożny. Oznacza to, że kierujący pojazdem winien zachować bezpieczną szybkość, czyli dostosować ją do konkretnych warunków drogowych, m.in. do natężenia ruchu, warunków atmosferycznych, widoczności, nawierzchni i predyspozycji kierowcy (…).” (wyrok SN z 17 czerwca 1983 r., IV KR 113/83). Sąd Najwyższy w jednym z judykatów trafnie również wskazał, że w każdej sprawie, dotyczącej przestępstwa określonego w art. 177 k.k., sąd powinien za każdym razem rozważyć, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym naruszeniem przepisów a zaistniałą kolizją. Związek ten nie może być rozumiany tylko jako czasowe lub miejscowe następstwo wydarzeń, ale jako powiązanie wypadku drogowego z poprzedzającym go naruszeniem przez daną osobę przepisów o ruchu drogowym (wyrok SN z 16 czerwca 2000 r., III KKN 123/98).

18 Na podstawie art. 135 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 740) prokurator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani tymczasowo aresztowany bez zezwolenia sądu dyscyplinarnego, a zatrzymany – bez zgody przełożonego dyscyplinarnego. Sąd Dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienie przez prokuratora przestępstwa (art. 135 § 5 prawa o prokuraturze). Do wydania uchwały zgodnej z wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie danej osoby do odpowiedzialności karnej są zatem niezbędne dowody (ocenione obiektywnie), na podstawie których można podejrzewać, że doszło do popełnienia przestępstwa. Z powołanego wyżej przepisu wynika również, że nie każde uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa daje podstawę do uchylenia immunitetu, bowiem należy jednocześnie wykazać, że podejrzenie to jest dostatecznie uzasadnione (uchwała SN z 8 maja 2007 r., SNO 21/07).

19 Należy także zaznaczyć, że postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej nie przesądza o winie i sprawstwie, a jedynie rozstrzyga kwestie związane z dostatecznie uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa (uchwała SN z 9 października 2009 r., SNO 68/09).

20 Podsumowując, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób dostateczny wskazuje poprawność poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, jednocześnie uzasadniając podejrzenie popełnienie przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. W. M. przestępstwa, które wyczerpuje znamiona czynu stypizowanego w art. 177 § 1 i 2 k.k.

21 W związku z powyższym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji niniejszej uchwały.

22 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 166 ustawy Prawo o prokuraturze.