Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 118/99

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 118/99

Tekst

TEZY

1 Art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa stanowi, że jeżeli organ administracyjny wyda w wyniku wznowienia postępowania decyzję uchylająca poprzednią decyzję z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 Kpa, to jest on obowiązany wydać równocześnie "nową decyzję rozstrzygająca o istocie sprawy".

Sentencja

2 Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2000 r. sprawy ze skargi Marka R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 15 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 1998 r. I SA/Po 1974/97 - oddala rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

3 Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniem z dnia 22 sierpnia 1997 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej uprzednio decyzją Oddziału Celnego w Ś. z dnia 28 kwietnia 1996 r., mocą której dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszone do odprawy celnej przez Marka R. części samochodowe, a mianowicie silnik niskoprężny, skrzynię biegów, zawieszenie przednie i tylne oraz układ kierowniczy samochodu osobowego "Nissan Micra", ponieważ w wyniku weryfikacji dokumentów celnych stwierdził, że stanowiły one części rozmontowanego samochodu osobowego marki "Nissan Micra", którego nadwozie zostało sprowadzone i zgłoszone do odprawy celnej przez firmę Usługi Transportowo-Handlowej Tomasza Ł. z siedzibą w W., a dopuszczono je do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Urzędu Celnego w W. z dnia 6 maja 1996 r. Następnie, w wyniku wznowionego postępowania celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 30 września 1997 r. uchylił swoją decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 28 kwietnia 1996 r. oraz na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. - powoływanej nadal jako: Prawo celne/ orzekł o przekazaniu sprawy do merytorycznego rozpoznania przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono w szczególności, że w danym wypadku wznowienie postępowania nastąpiło, wobec stwierdzenia, że zamiarem importerów było obejście polskich przepisów celnych, poprzez sprowadzenie do Polski samochodu w częściach, w celu opłaty niższego cła. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 listopada 1997 r. W wyniku skargi Marka R. na powyższą decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998 r. /I SA/Po 1974/97/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 30 września 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa organ, który w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego uchyla dotychczasową decyzję, obowiązany jest jednocześnie wydać nową decyzję administracyjną rozstrzygającą sprawę co do istoty, natomiast nie może przekazać sprawy do rozstrzygnięcia innemu organowi.

4 Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 22 lipca 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 1998 r. /I SA/Po 1974/97/, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, a w konsekwencji - na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że wprawdzie w art. 149 par. 2 Kpa mowa jest o tym, że w wyniku wznowienia postępowania właściwy organ podejmuje także rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, jednak w opinii rewizji nadzwyczajnej: "Rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, w świetle tego przepisu, nie musi zatem polegać na wydaniu decyzji merytorycznej", tym bardziej że: "Nowa decyzja nie może jednak pomijać przepisów o właściwości i dlatego należy uznać, że merytorycznym sposobem załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 151 par. 1 pkt. 2 Kpa, jest także wydanie decyzji o przekazaniu sprawy według właściwości". Dlatego, w opinii rewizji nadzwyczajnej, w rozpoznawanej sprawie prawidłowa była decyzja organu celnego, który wznowił postępowanie, o przekazaniu sprawy w trybie art. 45 ust. 5 Prawa celnego do rozstrzygnięcia przez Dyrektora Urzędu Celnego w W., jako organ właściwy.

5 Sad Najwyższy zważył, co następuje:

6 Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.

7 Art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa stanowi, że jeżeli organ administracyjny wyda w wyniku wznowienia postępowania decyzję uchylająca poprzednią decyzję z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 Kpa, to jest on obowiązany wydać równocześnie "nową decyzję rozstrzygająca o istocie sprawy". Przy czym logika tego rozwiązania legislacyjnego polega na tym, że ten sam organ, w ocenie którego zaistniały okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej /co stanowi wyjątek od zasady trwałości - art. 16 par. 1 Kpa/, powinien wydać nową decyzję w celu wskazania, jakie rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie jest w danej sytuacji prawidłowe. Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej na to, że użytego w art. 151 par. 1 pkt 2 /in fine/ Kpa zwrotu prawnego "wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy" nie można interpretować w oderwaniu od zasady legalizmu. Oznacza to jednak, że zwrot ten powinien być interpretowany w sposób zgodny z dyspozycją art. 104 par. 2 Kpa, który stanowi, że: "Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji". Wynika stąd, że w danym wypadku nie jest dopuszczalne wydanie przez organ celny decyzji kończącej o przekazaniu sprawy w trybie art. 45 ust. 5 Prawa celnego do rozpoznania innemu właściwemu organowi, stanowi to bowiem załatwienie sprawy "w inny sposób", a tym samym jest niezgodne z wyraźną dyspozycją art. 151 par. 1 pkt. 2 /in fine/ Kpa, co też trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.

8 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[2] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.