Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2019 r., III KK 699/18

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2019 r., III KK 699/18

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 8 stycznia 2019 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Piotr Mirek

5 SSN Andrzej Siuchniński

6 w sprawi D. B. skazanego z art. 178 a § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 8 stycznia 2019 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II K […]

7 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w L.

Uzasadnienie

8 Sąd Rejonowy w L. wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II K […], uznał D. B. za winnego tego, że „w dniu 11 listopada 2016 r. w m - ści S. gm. S. woj. […] po drodze publicznej w ruchu lądowym kierował samochodem A. nr rej. […] będąc w stanie nietrzeźwości nie mniej niż 0,5 promila we krwi z tym ustaleniem, że czynu tego dopuścił się będąc uprzednio karanym za kierowanie w stanie nietrzeźwości wyrokiem Sądu Rejonowego w L. sygn. akt II K […] z dnia 29.05.2014 r.”, tj. popełnienia występku określonego w art. 178 a § 4 k.k. i za to skazał go na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto, orzeczono wobec oskarżonego: na podstawie art. 42 § 3 k.k. środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz na podstawie art. 43 a § 2 k.k. świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

9 Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 24 marca 2017 r. Orzeczenie powyższe zaskarżył w całości wniesioną na korzyść skazanego D. B. kasacją Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny. Zarzucił w niej „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 178 a § 4 k.k. i art. 76 § 1 k.k., poprzez uznanie, że D. B. był wcześniej skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości prawomocnym z dniem 6 czerwca 2014 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II K […], pomimo iż przywołany wyżej wyrok w dacie orzekania przez Sąd meriti uległ już zatarciu z mocy prawa, co nastąpiło w dniu 6 grudnia 2016 r., co z kolei implikowało konieczność skazania wymienionego za czyn z art. 178 a § 1 k.k.”, wnosząc w konkluzji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w L..

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

11 Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, tak w zakresie podniesionego zarzutu, jak i wniosku końcowego, jest oczywiście zasadna, co implikowało jej uwzględnieniem w całości na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.

12 Brzmienie przepisu art. 178 a § 4 k.k. nie pozostawia wątpliwości, że jeżeli sprawca czynu z art. 178 a § 1 k.k. był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości podlega surowszej, niż przewidziana w art. 178 a § 1 k.k. odpowiedzialności. Dokonując analizy czynu stypizowanego w art. 178 a § 4 k.k. w orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowany został jednolity pogląd, że przesłanką owej surowszej kwalifikacji czynu jest stwierdzenie, że prawomocne skazanie sprawcy za opisane przestępstwo nie uległo zatarciu w dacie wyrokowania (zob. postanowienie z dnia 21 sierpnia 2012 r., IV KK 59/12, OSNKW 2013, z. 1, poz. 3 oraz wyroki: z dnia 4 grudnia 2014 r., III KK 381/14, LEX nr 1621350, z dnia 1 kwietnia 2016 r., III KK 427/15, LEX nr 2015138, z dnia 29 czerwca 2017 r., IV KK 3221/17, LEX nr 2312033 i z dnia 20 lutego 2018 r., V KK 517/17, LEX nr 2455748). Tak więc, przeszkodą do przyjęcia wobec sprawcy, któremu zarzucono prowadzenie w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym surowszej odpowiedzialności karnej z art. 178 a § 4 k.k., jest fakt zatarcia z mocy prawa wcześniejszego skazania za przestępstwo określone w art. 178 a § 1 k.k. lub wymienione w art. 178 a§ 4 k.k., zaistniały w dacie wyrokowania co do popełnienia czynu określonego w art. 178 a § 1 k.k., również wtedy, gdy do popełnienia tego czynu doszło przed upływem okresu niezbędnego do zatarcia wcześniejszego skazania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2018 r., III KK 36/18, LEX nr 2473767).

13 W tym stanie rzeczy koniecznym warunkiem oceny odpowiedzialności sprawcy na podstawie art. 178 a § 4 k.k. jest dokonanie poprawnej analizy uprzedniej jego karalności w zakresie typów wskazanych w tym przepisie. W niniejszej sprawie, co słusznie wytknięte zostało w kasacji, Sąd Rejonowy w L. zadaniu temu nie sprostał, a skutkowało to rażącym naruszeniem prawa materialnego przez jego wadliwe zastosowanie wobec D.B.

14 Zasadnie wskazuje przy tym skarżący, że sąd meriti dysponował wszelkimi danymi dotyczącymi uprzedniego skazania D. B. za przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k. ponieważ, jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie o sygn. II K […], przeprowadzono wówczas m.in. dowód z akt sprawy tego Sądu o sygn. akt II K […] (k. 53 verte). Z akt tych wynika natomiast, że D. B. wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 29 maja 2014 r. skazany został za przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k., popełnione w dniu 4 kwietnia 2014 r., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 2 lat, orzekając jednocześnie środki karne w postaci: zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. „B” na okres 2 lat z zaliczeniem okresu rzeczywistego zatrzymania prawa jazdy od dnia 4 kwietnia 2014 r. oraz świadczenia pieniężnego w kwocie 300 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 6 czerwca 2014 r. (k. 53 akt II K […]). Ponieważ ani w okresie próby, ani też kolejnych 6 miesięcy od zakończenia tego okresu, nie zarządzono wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, a jednocześnie wykonane zostały wcześniej środki karne (zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z dniem 4 kwietnia 2016 r. – Karta karna na k. 21 akt II K […] oraz świadczenie pieniężne z dniem 7 października 2014 r. – k. 74 akt II K […]), stosownie do treści art. 76 § 1 k.k. w zw. z art. 76 § 4 k.k. skazanie powyższe uległo zatarciu z mocy prawa z dniem 6 grudnia 2016 r. Nie wchodziło przy tym w grę zastosowanie art. 108 k.k. ponieważ jak wynika z powołanej wyżej karty karnej D. B. wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 29 maja 2014 r., sygn. II K […], był jego jedynym skazaniem. Zbędne były w związku z tym te wszystkie zawarte w uzasadnieniu kasacji wywody dotyczące nowelizacji art. 76 k.k., który zresztą zarówno w dacie czynu, jak i w dacie wyrokowania w tej sprawie, obowiązywał od dnia 15 kwietnia 2016 r. w tym samym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016, poz. 437) – art. 7 pkt 9 ustawy nowelizacyjnej. Trafna w tym kontekście jest jedynie ta uwaga, że przepis art. 108 k.k. nie mógł mieć in concreto zastosowania i z tego względu, że ponowne popełnienie przestępstwa – przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazanie – wymaga stwierdzenia powyższego prawomocnym wyrokiem, ten natomiast co do czynu z dnia 11 listopada 2016 r. objętego nota bene niniejszą kasacją, uprawomocnił się w dniu 24 marca 2017 r., a więc już po dniu 6 grudnia 2016 r., kiedy to nastąpiło zatarcie skazania w sprawie Sądu Rejonowego w L. z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II K […] i nie mógł w związku z tym mieć znaczenie dla samego faktu wcześniejszego zatarcia skazania.

15 Reasumując, oczywistym jest – przy uwzględnieniu powołanych wyżej zaszłości – że przypisanie D. B. przestępstwa z art. 178 a § 4 k.k. stanowiło rażące naruszenie zarówno tego przepisu, jak i przepisu art. 76 § 1 k.k. ponieważ nie uwzględniało wcześniejszego, przed datą wyrokowania, zatarcia skazania za czyn z art. 178 a § 1 k.k.

16 Poza sporem należy pozostawić stwierdzenie, że opisane uchybienie miało istotny, niekorzystny dla skazanego, wpływ na treść zaskarżonego kasacja wyroku w związku ze skazaniem go za typ kwalifikowany, skutkujący surowszą odpowiedzialnością karną.

17 Powyższe względy implikowały uchylenie poddanego kontroli kasacyjnej orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w celu wyeliminowania stwierdzonego uchybienia w powtórnym postępowaniu.