Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., III KK 487/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., III KK 487/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Jacek Błaszczyk

4 w sprawie R. K., s. W. ukaranego z art. 87 § 1 k.w.

5 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 13 października 2026 r.

6 kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Łobzie z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt II W 315/25, 1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia obwinionego R. K., (s. W.) od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia;

2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

8 Wnioskiem o ukaranie z dnia 4 września 2025 r. R. K., s. W. i K.1. zd. D., ur. […] 1972 r. w m. Ś., o nr ewidencji PESEL […], zam. R.. ul. […] został obwiniony o to, że w dniu 14 czerwca 2025 r. o godz. 14:15 na drodze W.-R.. kierował samochodem, osobowym m-ki V. o nr rej. [...] znajdując się w stanie po użyciu alkoholu wyrażonym wynikiem 0,15 mg/l, tj. o wykroczenie z art. 87 § 1 k.w.

9 Oskarżyciel publiczny, wraz z wnioskiem o ukaranie złożył też - na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.s.w. - wniosek o skazanie sprawcy wykroczenia bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie mu kary 2.500 zł grzywny oraz orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy.

10 Sąd Rejonowy w Łobzie, na posiedzeniu w dniu 8 października 2025 r., wydał wyrok, o sygn. akt II W 315/25, na podstawie którego:

1. uznał obwinionego R. K. (s. W. i K. 1. z d. D., ur. [...] 1972 r. w Ś. ), za winnego tego, że w dniu 14 czerwca 2025 r. o godz. 14:15 na drodze W. - R. 1. kierował samochodem osobowym m-ki V. o nr rej. [...], znajdując się w stanie po użyciu alkoholu wyrażonym wynikiem 0,15 mg/l w wydychanym powietrzu, tj. czynu z art. 87 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 87 § 1 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 2.500 zł;

2. na podstawie art. 87 § 3 k.w. orzekł wobec obwinionego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy;

3. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.w. zwolnił obwinionego od zapłaty kosztów sądowych w całości, w tym opłaty, zaliczając je na rachunek skarbu Państwa.

14 Orzeczenie nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 16 października 2025 r.

15 Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 63 § 2 i 5 k.p.s.w. w zw. z art. art. 58 § 1 i 2 k.p.s.w., polegające na uwzględnieniu wniosku oskarżyciela publicznego o skazanie R. K. , s. W. i K. 1. z d. D., ur. [...] 1972 r. w Ś., bez przeprowadzania rozprawy – mimo, że w świetle zebranych dowodów okoliczności popełnienia przez obwinionego zarzuconego mu czynu art. 87 § 1 k.w. budziły wątpliwości. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarzący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie ww. obwinionego od popełnienia zarzuconego mu czynu.

16 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

17 Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. na posiedzeniu w składzie jednoosobowym, bez udziału stron.

18 Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.s.w. oskarżyciel publiczny może, za zgodą obwinionego, przesłuchanego uprzednio w toku czynności wyjaśniających w trybie art. 54 § 6 k.p.s.w., umieścić we wniosku o ukaranie wniosek o skazanie obwinionego za zarzucany mu czyn bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego albo odstąpienie od ich wymierzenia. Przy czym w myśl art. 58 § 2 k.p.s.w. taki wniosek o skazanie jest możliwy tylko wówczas, gdy w świetle zebranych dowodów wyjaśnienia obwinionego oraz okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy. Na sądzie rozpoznającym wniosek o skazanie bez przeprowadzania rozprawy spoczywa obowiązek jego kontroli formalnej i merytorycznej, co wynika z brzmienia art. 63 § 4 i 5 k.p.s.w. Wydanie wyroku skazującego w tym trybie jest bowiem możliwe wyłącznie wówczas, gdy sąd nie stwierdzi braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Nie budzi wątpliwości, że taka negatywna przesłanka zaistnieje m.in. wówczas, gdy uzgodniona pomiędzy obwinionym i organem procesowym kara i środki karne nie mieszczą się w ustawowych granicach reakcji za zaistniałe wykroczenie. Zatem uwzględnienie wniosku o skazanie obwinionego bez przeprowadzania rozprawy w sytuacji, gdy narusza on obowiązujące zasady wymiaru kary stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 63 § 4 i 5 k.p.s.w. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.s.w. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2006 r., IV KK 148/06, OSNwSK 2006, nr 1, poz. 1360).

19 Jak słusznie zwraca uwagę Prokurator Generalny w niniejszej sprawie wymogi determinujące dopuszczalność orzekania w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.s.w. nie zostały spełnione, ponieważ w świetle dowodów przedłożonych Sądowi wraz z wnioskiem o ukaranie wyłoniły się wątpliwości, co do tego czy osoba o personaliach podanych we wniosku, jest sprawcą czynu będącego przedmiotem osądu.

20 Nie ma wprawdzie podstaw do kwestionowania, że sprawca wykroczenia objętego wnioskiem nazywa się R. K. oraz że chodzi o osobę, która urodziła się w dniu [...] 1972 r. i mieszka w R. 1. przy ul. […], uwadze Sądu Rejonowego w Łobzie uszło jednak to, że w świetle dowodów, które w toku posiedzenia w dniu 8 października 2025 r. uznał za ujawnione w trybie art. 63 § 1 k.p.s.w., wyłoniły się zasadnicze wątpliwości co do numeru PESEL obwinionego oraz danych personalnych jego ojca.

21 Sąd nie dostrzegł bowiem, że w notatce urzędowej z dnia 14 czerwca 2025 r. dokumentującej przebieg interwencji policyjnej podjętej w związku z informacją o możliwości popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. (na drodze relacji W. – R.1.), w odniesieniu do sprawcy tego czynu - R. K., podano nr PESEL „[...]”, natomiast w protokole badania stanu trzeźwości z dnia 14 czerwca 2025 r., jako dane osoby badanej podano: R. K. nr PESEL „[...]” (k. 3 i 4).

22 W toku przesłuchania w trybie art. 54 § 6 k.p.s.w. w dniu 31 sierpnia 2025 r., w trakcie którego R. K. przyznał się do popełnienia przedmiotowego czynu, jako PESEL sprawcy widnieje nr „...”, natomiast w rubryce dotyczącej imienia ojca wpisano „M.”. Jako miejsce urodzenia przesłuchiwanego wskazano S. (k. 8-9).

23 We wniosku o ukaranie jako obwiniony wskazany został: R. K., s.

24 W. i K. 1. zd. D., ur. […].1972 r. w m. Ś., o nr PESEL [...] (k. 12). Osoba o takich personaliach została następnie uznana przez Sąd Rejonowy w Łobzie wyrokiem z dnia 8 października 2025 r. o sygn. akt II W 315/25, za winną popełnienia przedmiotowego wykroczenia.

25 Orzeczenie to zapadło z obrazą przepisów art. 63 § 2 i 5 k.p.s.w. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.s.w. ponieważ przed jego wydaniem Sąd nie wyjaśnił rozbieżności dotyczących nr PESEL oraz imienia ojca obwinionego, wynikających z dowodów znajdujących się w aktach sprawy na kartach: 4 oraz 8-9.

26 Sąd Rejonowy w Łobzie nie powinien był zatem procedować w trybie wskazanych przepisów, ponieważ nie miał podstaw do przyjęcia, że spełniony został określony w art. 58 § 2 k.p.s.w. wymóg, aby w świetle zebranych dowodów okoliczności popełnienia wykroczenia nie budziły wątpliwości.

27 Wątpliwości co do tożsamości sprawcy przypisanego wykroczenia Sąd powziął dopiero w toku postępowania wykonawczego, w związku z ujawnieniem się informacji, w świetle których zachodzą podstawy do przyjęcia, że sprawcą wykroczenia objętego osądem w niniejszej sprawie, tj. „R. K., ur. [...] 1972 r.”, posiada nr PESEL „[...]”, urodził się w „S.” i jest synem „M. i A. zd. S.”, natomiast wskazany w wyroku PESEL nr „...”, jak i dane dotyczące rodziców oraz miejsca urodzenia obwinionego („W. i K. zd. D. ”, „Ś.,), należą do innej osoby również o personaliach: „R. K. ur. [...] 1972 r.” (k. 38-47).

28 W omawianej sprawie zbieżność imienia i nazwiska oraz daty urodzenia sprawcy wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. doprowadziła na etapie formułowania wniosku o ukaranie do wadliwego ustalenia tożsamości sprawcy czynu. Błąd ten został następnie powielony przez Sąd Rejonowy w Łobzie, który nie dostrzegł i nie wyjaśnił nasuwających się wątpliwości co do danych personalnych osoby objętej wnioskiem o ukaranie, wskutek czego wydał wyrok w stosunku do osoby, która nie była sprawcą czynu objętego przedmiotem postępowania.

29 Powyższe ustalenia potwierdza także pisemne oświadczenie sporządzone M. dniu 17 lutego 2026 roku i złożone do akt sprawy przez R. K. , s. M. (k. 48).

30 W tej sytuacji koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie R. K., s. W. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

31 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, rozstrzygając także o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego stosownie do treści art. 638 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.s.w. Obecnie uprawniony podmiot winien podjąć stosowne czynności procesowe wobec rzeczywistego sprawcy opisanego czynu zabronionego -popełnionego w dniu 14 czerwca 2025 roku.