Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2026 r., II S 41/26

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2026 r., II S 41/26

Tekst

1 Sygnatura akt II S 41/26

POSTANOWIENIE

2 Wrocław 15 czerwca 2026 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący Sędzia SA Cezariusz Baćkowski

5 Sędziowie Sędzia SA Andrzej Kot

6 Sędzia SA Artur Tomaszewski

7 po rozpoznaniu 15 czerwca 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron

8 skargi pokrzywdzonego C. C. (1)

9 na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Prokuraturą (...)

10 w O.pod sygn. (...)

11 na podstawie art. 12 ust. 2, 4, 5 pkt 2 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

12 i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725)

13 p o s t a n o w i ł :

14 I. stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym toczącym się przed Prokuraturą (...) pod sygn. akt (...) nastąpiła przewlekłość postępowania, co naruszyło prawo pokrzywdzonego C. C. (1) do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki;

15 II. przyznać od Skarbu Państwa - Prokuratury (...) na rzecz skarżącego C. C. (1) sumę pieniężną w kwocie 5.000 zł ( pięciu tysięcy złotych ) ;

16 III. zwrócić skarżącemu wniesioną opłatę w kwocie 200 zł ( dwustu złotych );

17 IV. odmówić przyznania C. C. (1) zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania .

Uzasadnienie

18 Pismem z dnia 5 maja 2026 r. pełnomocnik pokrzywdzonego C. C. (1), adw. B. G., wniósł o:

19 ˗

20 stwierdzenie przewlekłości postępowania przygotowawczego, toczącego się obecnie w Prokuraturze (...) w formie śledztwa o sygn. akt (...) ;

21 ˗

22 przekazanie zażalenia pokrzywdzonych C. C. (1) i C. C. (2) na postanowienie Prokuratury (...) z dnia 31 grudnia 2025 r. na zawieszenie postępowania do Sądu Rejonowego w Oleśnicy (sygn. akt (...)) w terminie 7 dni od daty zwrotu akt po rozpoznaniu niniejszej skargi;

23 ˗

24 objęcie nadzorem przez Prokuraturę (...) postępowania przygotowawczego, obecnie toczącego się w Prokuraturze (...) w formie śledztwa o sygn. akt (...);

25 ˗

26 zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pokrzywdzonego C. C. (1) sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł.;

27 ˗

28 zwrot skarżącemu kwoty 200 zł tytułem uiszczonej opłaty sądowej od wniesionej skargi;

29 ˗

30 zasądzenie na rzecz pokrzywdzonego kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

31 Wnioskodawca argumentował, że postępowanie przygotowawcze nie jest prowadzone z należytą sprawnością. Szczególnie istotne znaczenie ma wielomiesięczny brak widocznych czynności procesowych po przesłuchaniu osób podejrzanych w dniu 30 kwietnia 2025 r., opóźnienie w umożliwieniu pokrzywdzonemu zapoznania się z aktami sprawy, a następnie nieprzekazanie przez prokuraturę zażalenia na postanowienie o zawieszeniu śledztwa do właściwego sądu przez okres przekraczający trzy miesiące od dnia jego doręczenia. Wnioskodawca zaznaczył, że zwłoka jest tym bardziej dotkliwa, że jedną z pokrzywdzonych jest 85-letnia G. C., która już w zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa podkreślała, że zależy jej na wyjaśnieniu sprawy jeszcze za życia.

32 Pismem z dnia 3 czerwca 2026 r. Prokurator (...) wniosła

33 o oddalenie skargi. W ocenie prokuratora charakter postępowania wymaga zgromadzenia rozbudowanego materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego stanu zdrowia pokrzywdzonych w okresie zawierania czynności notarialnej przeniesienia własności nieruchomości. Prokurator ponadto wskazuje, że w trakcie śledztwa podejmowano działania zmierzające do ustalenia podmiotów leczniczych posiadających dokumentację medyczną pokrzywdzonych, a następnie do uzyskania tej dokumentacji. Prokurator podkreśliła zarazem, że czynności te były niezbędne dla pozyskania pełnego materiału dowodowego umożliwiającego dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo-lekarskiej. Opinia ta ma charakter podstawowy i kluczowy dla oceny, czy stan zdrowia pokrzywdzonych pozwalał im na świadomy i prawidłowy udział w czynności przeniesienia własności nieruchomości przed notariuszem, a tym samym dla ustalenia, czy zachowanie osób objętych postępowaniem wyczerpuje znamiona czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Ponadto uważa ona, że czas niezbędny do uzyskania dokumentacji medycznej pozostawał w znacznej mierze niezależny od organu prowadzącego postępowanie i wynikał z konieczności kierowania zapytań do różnych podmiotów leczniczych oraz oczekiwania na realizację wystąpień procesowych a także obciążenia biegłego.

34 Przystępując do rozpoznania skargi, Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

35 10 października 2024 r. G. C. złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa i 19 października 2024 r. została przesłuchana w charakterze świadka na tę okoliczność.

36 Postanowieniem z 10 grudnia 2024 r. Prokuratura (...) wszczęła śledztwo pod sygn. akt (...) o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., prowadzone przez prokuratora Prokuratury (...) Agatę Szumską. Zarządzeniem z tego samego dnia, prokurator Prokuratury (...) powierzył prowadzenie śledztwa w całości z wyłączeniem czynności zastrzeżonych ustawowo dla prokuratora Komendzie (...) Policji w K..

37 24 stycznia 2025 r. przesłuchano w charakterze świadka C. C. (1) oraz wydano notatkę urzędową, w której treści znalazła się informacja o stałym miejscu zamieszkania w Holandii C. C. (2), będącego bratem pokrzywdzonego C. C. (1).

38 Pismem z 3 lutego 2025 r. pełnomocnik pokrzywdzonego adw. B. G. wniósł o udzielenie informacji o podejmowanych czynnościach oraz wniósł o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu.

39 W dalszej kolejności, Komenda (...) Policji w K. pismem z 15 marca 2025 r. złożyła wniosek o przedłużenie trwania śledztwa.

40 Pismem z 1 kwietnia 2025 r. Komenda (...) Policji w K. wezwała do osobistego stawiennictwa 14 kwietnia 2025 r. D. C. oraz H. N. w celu przesłuchania ich w charakterze świadków.

41 Pismem z 9 kwietnia 2025 r. pełnomocnik pokrzywdzonego złożył wniosek o zastosowanie zabezpieczenia przez zakazanie Grupie (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zbywania i obciążania nieruchomości położonej w K. przy (...), nieruchomości położonej w K. przy (...) – stanowiącej lokal niemieszkalny w postaci garażu oraz prawa użytkowania wieczystego.

42 Następnie 30 kwietnia 2025 r. Policja przesłuchała D. C. oraz H. N..

43 W następnej kolejności, organy ścigania nie podejmowały czynności w sprawie aż do dnia 18 grudnia 2025 r., kiedy to pokrzywdzony na własny wniosek zapoznał się z materiałami sprawy.

44 W notatce urzędowej z 31 grudnia 2025 r. prokurator Prokuratury (...) opisał dokonane z biegłym z zakresu medycyny sądowej lek. C. Z., ustalenia dotyczące wydania opinii w niniejszej sprawie. Biegły sądowy wyraził zgodę oraz poinformował prokuratora nadzorującego, że przystąpi do wydania opinii najwcześniej pod koniec kwietnia 2026 r.

45 W tym samym dniu, prokurator nadzorująca wydała: postanowienie o powołaniu biegłego z zakresu medycyny sądowej lek. C. Z. (celem ustalenia czy stan zdrowia pokrzywdzonych pozwalał im na prawidłowy udział w czynności przeniesienia własności nieruchomości przed notariuszem w październiku 2023 roku), postanowienie o przedłużeniu śledztwa (z powodu niewykonania wszystkich niezbędnych czynności) oraz postanowienie o zawieszeniu śledztwa (z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenia postepowania – uzyskania opinii z zakresu medycyny sądowej).

46 Pismem z 13 stycznia 2026 r. pełnomocnik pokrzywdzonego wniósł zażalenie na postanowienie prokuratora o zawieszeniu śledztwa z 31 grudnia 2025 r.

47 W notatce urzędowej z 30 kwietnia 2026 r. prokurator nadzorująca przeprowadziła rozmowę telefoniczną z biegłym z zakresu medycyny sądowej lek. C. Z., w której biegły sądowy poinformował prokuratora, iż konieczne będzie uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie niezbędnego do wydania opinii, poprzez uzyskanie dokumentacji medycznej pokrzywdzonych – G. C. oraz Ł. C.. Biegły wskazał, że dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego będzie mógł sporządzić opinię.

48 Pełnomocnik pokrzywdzonego pismem z 5 maja 2026 r. złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

49 Postanowienie z 7 maja 2026 r. prokurator nadzorująca zażądała wydania od: Dyrektora (...)Zespołu Publicznych Zakładów (...) w K. Przychodnie (...) Ośrodki (...) ul. (...), (...)-(...) K., Dyrektora (...) S.A. Przychodni (...) K., ul. (...), (...)-(...) K. oraz Dyrektora (...)Zespołu Szpitali w K. i J. z siedzibą przy ul. (...), (...)-(...) K. uwierzytelnionej kopii pełnej dokumentacji medycznej Ł. C.

50 Pismem z 29 maja 2026 r. prokurator nadzorująca złożyła odpowiedź na wniosek pełnomocnika pokrzywdzonego z 9 kwietnia 2026 r. o zastosowanie zabezpieczenia majątkowego, w którym stwierdziła, że w sprawie brak jest ustawowych przesłanek do zastosowania zabezpieczenia majątkowego określonych w art. 291 § 1 k.p.k., co czyni wniosek przedwczesnym, ewentualnie do wykonania na drodze postępowania cywilnego, poza jurysdykcją prokuratora.

51 Pismem z 3 czerwca 2026 r. prokurator nadzorująca przekazała akta postępowania wraz z wniesionym w ustawowym terminie zażaleniem pełnomocnika pokrzywdzonego z 13 stycznia 2026 na postanowienie prokuratora o zawieszeniu śledztwa z 31 grudnia 2025 r. do Sądu Okręgowego we Wrocławiu, w którym prokurator nadzorująca wniosła o jego nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

52 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

53 Przedmiotowa skarga okazała się uzasadniona.

54 Odnotowania wymaga, że w toku oceny, czy doszło do naruszenia prawa strony

55 do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

56 w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki należy mieć

57 w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie

58 od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona. Należy uwzględnić również, w toku orzekania, charakter ocenianej sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony (która wniosła skargę) rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

59 Co ważne, przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, ale tylko zwłoka nieuzasadniona. Ustalenie jej istnienia wymaga rozważenia nie tylko czasokresu zaniechania jej dokonania, ale także konkretnych realiów sprawy i jej kontekst sytuacyjny. Duże znaczenie ma zagadnienie skomplikowania danej sprawy, zwłaszcza pod względem faktycznym. Podstawowym zadaniem prowadzącego postępowanie jest kierowanie jego przebiegiem, m.in. sprawnością i czuwanie nad tempem wykonywanych czynności. W orzecznictwie wskazuje się, że „przez przewlekłość postępowania rozumie się w praktyce brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia zachodzący dłużej niż jest to konieczne do rozważenia sprawy bądź zgromadzenia dowodów. Chodzi o to, by czynności zmierzające do wydania orzeczenia kończącego zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały się bez zbędnej zwłoki (…). Taką zbędną zwłoką nie jest każdy upływ czasu, ale dopiero nadmierne odstępstwo od czasu zwykle koniecznego dla wykonania określonych czynności. Przewlekłość postępowania zachodzi wtedy tylko, gdy zwłoka w

60 czynnościach jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia

61 23 listopada 2010 r., sygn. akt II S 28/10, KZS 2016 nr 11, poz. 63; por. również postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt

62 II S 5/05, (...) 2005, z. 7-8, poz. 155; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II S 4/09, LEX nr (...); postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt WSP 13/10, LEX nr 612870). Przewlekłość postępowania uzasadniają bowiem nie tylko długotrwałe

63 i nieuzasadnione zaniechania organu prowadzącego postepowanie, ale również nieefektywność podejmowanych czynności lub też działania, które podejmowane czynności w sprawie jedynie pozorują (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego

64 w Krakowie z 4 września 2012 r., sygn. akt I S 83/12, LEX nr 1217714).

65 Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że szczegółowa analiza czynności podejmowanych w toku postępowania przed Prokuraturą (...) pod sygn. akt (...) wskazuje na wystąpienie nieuzasadnionej zwłoki w jej realiach. Wszak czynności w sprawie nie były prowadzone wpierw w okresie od początku maja 2025 r. do połowy grudnia 2025 r., kiedy to na rozpoznanie oczekiwał wniosek pełnomocnika pokrzywdzonego o zastosowanie zabezpieczenia na czas trwania postępowania z 9 kwietnia 2025 r. Ponadto analogiczna sytuacja wystąpiła od początku stycznia 2025 r. do końca kwietnia 2025 r. w kontekście konieczności rozpoznania zażalenia na postanowienie o zawieszeniu śledztwa, które nie zostało przekazane do sądu celem rozpoznania na podstawie art. 22 § 2 k.p.k. Łączny czas tych okresów oscyluje w granicach roku kalendarzowego.

66 Przywołane wyżej zaniechania nie znajdowały usprawiedliwienia, w szczególności kontekście tego, z czym się one wiązały (m.in. samo przekazanie akt do sądu celem rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora). Nie sposób też usprawiedliwiać nieterminowego prowadzenia postępowania samą koniecznością zgromadzenia rozbudowanego materiału dowodowego (w szczególności opinii sądowo-lekarskiej), skoro takie gromadzenie dowodów nie były dotychczas terminowo prowadzone, co zresztą prokurator przyznała na str. 3 odpowiedzi na skargę.

67 Trzeba też wskazać, że sama kwestia wyjaśnienia świadomości G. C. i jej męża, ich rozeznania co do znaczenia czynności podejmowanych przed notariuszem 14 października 2021 r. jawiła się jako oczywista od początku tego postępowania jeśli zważyć na treść zawiadomienia o możliwości popełniania przestępstwa z 10 października 2024 r. (k. 1-5) i protokołu przesłuchania pokrzywdzonej z 29 października 2024 r. (k. 13-15). .

68 Wszystkie wyżej przywołane okoliczności świadczą o tym, że przedmiotowe postępowanie przygotowawcze jest dotknięte wadą opieszałości, nie nabrało właściwej dynamiki i absolutnie nie jawi się – jak twierdziła prokurator w odpowiedzi na skargę – jako niezasadne.

69 W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, skarga o stwierdzenie przewlekłości postępowania podlegała uwzględnieniu.

70 Kwota odszkodowania wnioskowana przez skarżącego, wynosząca 20.000 zł, jest nieadekwatna, chociaż mieści się w granicach wskazanych w art. 12 ust. 4 ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę ilość zaniechań popełnionych przez Prokuraturę (...), czas trwania przewlekłości, znaczenie postępowania dla pokrzywdzonego, charakter sumy pieniężnej przyznawanej w postępowaniu skargowym jako wstępnego zadośćuczynienia (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 maja 2011 r., sygn. akt III SPP 5/11, Lex nr 848148 ) adekwatną kwotą będzie 5.000 zł. Należy podkreślić, że przyznanie skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia nie zamyka mu drogi do dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie krzywdzie w pozostałym zakresie przed sądami cywilnymi, na co zresztą wskazuje art. 15 ustawy o skardze.

71 Ponadto Sąd Apelacyjny - działając na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - zwrócił skarżącemu wniesioną opłatę w kwocie 200 zł.

72 Na marginesie Sąd Apelacyjny zauważa, że brak było podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie objęcia nadzorem przez Prokuraturę (...) postępowania przygotowawczego, mając na uwadze, że stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. odpis orzeczenia uwzględniającego skargę dotyczącą przewlekłości postępowania przygotowawczego sąd doręcza prokuratorowi przełożonemu nad prokuratorem prowadzącym lub nadzorującym postępowanie przygotowawcze, zaś ów prokurator jest obowiązany do podjęcia czynności nadzoru – a więc zdarzenie to następuje ex lege, bez konieczności wydawania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia sądu stwierdzającego przewlekłość postępowania.

73 Z kolei przekazanie zażalenia pokrzywdzonych C. C. (1) i C. C. (2) na postanowienie Prokuratury (...) z dnia 31 grudnia 2025 r. nastąpiło po złożeniu przedmiotowej skargi, zaś przed jej rozpoznaniem.

74 Wniosek o przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym nie mógł zostać uwzględniony.

75 Postępowanie w przedmiocie skargi na przewlekłość ma charakter wpadkowy (incydentalny), prowadzone jest w ramach postępowania co do istoty sprawy i nie stanowi nowej, samodzielnej sprawy, natomiast jest postępowaniem sądowym o charakterze nadzorczym służącym badaniu sprawności postępowania i nadaniu mu właściwego tempa (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2015 r., SK 28/14, OTK-A 2015, nr 9, poz. 149 i cyt. tam orzecznictwo).

76 Zważywszy na wskazany charakter, przedmiot i cel postępowania w przedmiocie przewlekłości odpowiednie stosowania przepisów k.p.k. o postępowaniu zażaleniowym w zakresie kosztów procesu (art. 8 ust. 2 ustawy o skardze…) oznacza, że w wypadku uwzględnienia skargi stronie nie przysługuje zwrot wydatków poniesionych z tytułu udziału w tym postępowaniu incydentalnym pełnomocnika jeśli został on ustanowiony do reprezentowania strony także w postępowaniu głównym, co do istoty sprawy. W takiej sytuacji zwrot kosztów zastępstwa prawnego obejmującego m.in. udział pełnomocnika w postępowaniach wpadkowych będzie zależny od ostatecznego wyniku postępowania w jego głównym nurcie (art. 626 i n. k.p.k., § 15 w zw. z § 11 ust. 7, a contrario § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U.2026.215 t.j.)

77 Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.

78 Andrzej Kot Cezariusz Baćkowski Artur Tomaszewski