Wyrok z dnia 21 grudnia 1994 r., III SA 640/94

wyrok z dnia 21 grudnia 1994 r., III SA 640/94

Tekst

TEZY

1 1. Uchwała Sądu Najwyższego, zawierająca nową ocenę prawa, wyraża jedynie pewien pogląd, który nie wiąże innych sądów ani organów administracji państwowej.

2 2. Odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie ma cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Uzasadnienie

3 W wyniku kontroli z dnia 25 września 1992 r. Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. stwierdził między innymi, że Spółka Handlowa "D", której wspólnikami byli Waldemar S. i Jerzy D. wadliwie naliczali podatek obrotowy za okres od 1 maja do 31 grudnia 1990 r. oraz za okres od 1 stycznia do 31 marca 1991 r. Stosowali mianowicie stawkę 1 procent od działalności handlowej, zamiast stawki 5 procent, wynikającej z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./. Stanowisko swoje Inspektor oparł na treści orzeczenia wydanego w innej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 5 grudnia 1991 r. /III SA 711/91/.

4 Spółka nie zażądała skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, w związku z czym wynik kontroli wywarł ten sam skutek co decyzja ostateczna organu podatkowego, ustalająca zobowiązanie podatkowe /art. 28 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./. Spółka zapłaciła podatek obliczony według stawki 5 procent.

5 Pismem z dnia 12 stycznia 1994 r. wspólnicy zwrócili się do Urzędu Skarbowego w O. o zwrot nadpłaconej kwoty 110.954.400 zł z tytułu podatku obrotowego i o zwrot kwoty 1.180.000 zł zapłaconej z tytułu odsetek. Niezależnie od tego zażądali odsetek od nienależnie - ich zdaniem - pobranego podatku obrotowego i odsetek. W uzasadnieniu powołali się na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1993 r. /III AZP 15/93/, według której przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1990 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych (...) /Dz.U. nr 27 poz. 156 ze zm./ miały zastosowanie do spółek prawa cywilnego. Wspólnicy wyprowadzili z niej wniosek, że powinni byli zapłacić podatek obrotowy według stawki 1 procent, a nie 5 procent, jak to stwierdził Inspektor Kontroli Skarbowej.

6 Pismem z dnia 25 stycznia 1994 r. wspólnicy poprosili o nienadawanie biegu wnioskowi z dnia 12 stycznia 1994 r. Wystąpili natomiast pismem z dnia 19 lutego 1994 r. o zwrot podatku obrotowego do Urzędu Kontroli Skarbowej w O. Wniosek ten uzasadnili identycznie jak pismo z dnia 12 stycznia 1994 r.

7 Urząd Kontroli Skarbowej przekazał pismo z dnia 19 lutego 1994 r. według właściwości do Urzędu Skarbowego w O. Ten ostatni decyzją z dnia 11 marca 1994 r. odmówił zwrotu podatku obrotowego. Swoje stanowisko uzasadnił tezą, że dopóki nie zostanie zmieniony wynik kontroli, posiadający moc decyzji ostatecznej, nie istnieje nadpłata w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

8 Wspólnicy odwołali się od tej decyzji i zarzucili, że organ podatkowy zignorował uchwałę Sądu Najwyższego.

9 Dnia 25 kwietnia 1994 r. Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając pogląd organu I instancji, pouczyła wspólników, że nadpłata może ewentualnie powstać w razie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 lub art. 155 Kpa przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, który to organ jest właściwy na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.

10 Wspólnicy spółki "D" wnieśli skargę na decyzję Izby Skarbowej, ponownie powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego i twierdząc, że organy podatkowe mają świadomość nadpłaty, lecz jej nie dokonują, obrażając w ten sposób prawo. Z ostrożności "proceduralnej" /cytat ze skargi/ wspólnicy zarzucili naruszenie art. 30 ustawy o kontroli skarbowej oraz art. 8 i art. 9 Kpa. Ostatnio przytoczone zarzuty nie zostały jednak uzasadnione.

11 Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

12 Na rozprawie pełnomocnik skarżących podniósł zarzuty naruszenia art. 65 Kpa.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga nie jest zasadna.

15 Chybiony jest przede wszystkim zarzut naruszenia art. 65 Kpa. Wspólnicy twierdzili, że powstała nadpłata w podatku obrotowym i na tym twierdzeniu oparli żądanie zwrotu podatku oraz odsetek. Tak sformułowane żądanie mogło być ocenione wyłącznie z punktu widzenia przesłanek z art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

16 Właściwymi organami do rozpoznania sprawy były więc: w pierwszej instancji urząd skarbowy, a w drugiej instancji izba skarbowa /art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy/. Skoro wniosek trafił do właściwego organu, ani urząd skarbowy, ani tym bardziej izba skarbowa nie mogły zastosować art. 65 Kpa i przekazać wniosku jakiemukolwiek innemu organowi, z organem kontroli skarbowej włącznie.

17 Niezależnie od faktu, że treść pisma wspólników, sugerująca istnienie nadpłaty podatku, nie pozwalała potraktować go jako wniosku z art. 155 Kpa w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./, to wniosek z art. 155 Kpa - nawet, gdyby w omawianym piśmie został złożony - nie podlegałby w ogóle rozpatrzeniu, wobec upływu roku od dnia doręczenia wspólnikom wyniku kontroli /art. 177 Kpa/. Wynik kontroli doręczono we wrześniu 1992 r., a pismo wspólników pochodzi z lutego 1994 r.

18 Błąd rozumowania skarżących polega na tym, że z faktu wydania w dniu 21 października 1993 r. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego /III AZP 15/93 - OSNCP 1994 nr 1 poz. 4/ wywodzą oni istnienie roszczenia o zwrot podatku. Tymczasem uchwała Sądu Najwyższego wyraża jedynie pewien pogląd, który nie wiąże innych sądów, ani organów administracji państwowej. Pogląd ten - z uwagi na autorytet Sądu Najwyższego - będzie zapewne respektowany przy rozpatrywaniu w przyszłości spraw dotychczas nie zakończonych. Niemniej jednak, uchwalenie określonej uchwały Sądu Najwyższego, nie może podważyć prawomocności decyzji wydanych w okresie wcześniejszym i nie zaskarżonych przez stronę /por. art. 16 par. 1 zdanie drugie Kpa/.

19 Skoro więc wynik kontroli z dnia 25 września 1992 r. wywarł ten sam skutek co decyzja ostateczna i nie istnieje obecnie możliwość jego wzruszenia, nie można mówić o jakimkolwiek roszczeniu po stronie wspólników spółki cywilnej "D.".

20 Bezzasadnie także zarzucają wspólnicy naruszenie art. 8 i art. 9 Kpa. Organy podatkowe nie mogły udzielić satysfakcjonujących wspólników informacji, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji /brak cechy rażącego naruszenia prawa z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/, ani też wznowienia postępowania /uchwała Sądu Najwyższego zawiera nową ocenę prawa, nie podważa natomiast faktów ustalonych w toku postępowania administracyjnego, w związku z czym nie jest okolicznością, o której mowa w art. 145 pkt 5 Kpa/.