Wyrok z dnia 9 października 1998 r., III SA 638/97

wyrok z dnia 9 października 1998 r., III SA 638/97

Tekst

TEZY

1 Istota szacunku, w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, polega na ustaleniu przychodu w wielkościach najbardziej zbliżonych do rzeczywistych.

2 Jest rzeczą oczywistą, że tak ustalony przychód może odbiegać od rzeczywistego, jednakże ryzyko takiej sytuacji ponosi podatnik, który prowadząc księgę przychodów i rozchodów dopuścił się nierzetelności.

Uzasadnienie

3 Zaskarżoną decyzją z dnia 18 marca 1997 r. nr Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia 6 października 1996 r. (...) określającą Stanisławowi N. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w 1993 r. W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż w myśl art. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ przychodem są kwoty należne z tytułu świadczeń dokonanych w ramach działalności gospodarczej. Zgodnie z powyższą definicją przychodem jest kwota otrzymana jako zapłata za dokonane świadczenie, w tym także otrzymana zaliczkowo, jak również kwota należna jeżeli minął już obowiązujący w danym przypadku termin zapłaty.

4 W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iż odwołujący otrzymał w 1993 r. zaliczki w kwocie 24.000,00 zł na poczet wykonywanej etapami roboty /umowa o dzieło - budowa domu mieszkalnego, której ostateczną cenę ustalono na kwotę 40.900,00 zł.

5 Z tego też względu, zdaniem Izby Skarbowej, nie można uznać, że kwota 23.000,00 zł stanowiła pobraną wpłatę lub zarachowaną należność na poczet dostaw usług, które zostaną wykonane w następnym okresie sprawozdawczym /art. 14 ust. 3 cyt. ustawy/.

6 W dalszej części uzasadnienia Izba Skarbowa podzieliła w pełni stanowisko Urzędu Skarbowego o nieuznaniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów za dowód w postępowaniu podatkowym, gdyż odwołujący nie zaksięgował w 1993 r. kwoty 23.000,00 zł.

7 Ustalając podstawę opodatkowania w drodze szacunku. tj. w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ oparto się na danych wynikających z akt sprawy. Ostatecznie podatek dochodowy od osób fizycznych za 1993 r. ustalono na kwotę 10.598,40 zł.

8 W skardze Stanisław N. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 11 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez bezzasadne przyjęcie, że kwota 23.000,00 zł winna być wykazana w księdze przychodów i rozchodów za 1993 r., gdy faktycznie na tę kwotę składały się wpłaty na poczet wykonania usługi objętej umową o dzieło oraz na poczet zakupu materiałów niezbędnych do wykonania tejże usługi, która to usługa została wykonana w następnym okresie sprawozdawczym.

9 Ponadto zarzucał obrazę art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 cyt. ustawy - przez bezzasadne pomniejszanie wykazanych kosztów uzyskania przychodów z jednoczesnym powołaniem błędnej podstawy prawnej uzasadniającej, zastosowanie tego rodzaju sankcji.

10 Zarzucał nadto obrazę art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa w zw. z art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa przez dowolne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

11 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie podnosząc argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga jest bezzasadna.

14 Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ - przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-19, art. 20 ust. 3 i art. 20a, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeniach.

15 Z treści umowy o dzieło zawartej w dniu 16 września 1993 r. pomiędzy skarżącym a zamawiającym Tadeuszem O. wynika, iż w okresie od 17.09. - do 17.12.1993 r. skarżący wybuduje budynek mieszkalny, za wykonanie którego otrzyma kwotę 40.900,00 zł płatną zaliczkowo za wykonane etapami roboty. Natomiast całkowite rozliczenie prac nastąpi po ostatecznym odbiorze roboty.

16 Z tego też względu nie można uznać, iż kwota 23.000,00 zł stanowiła wpłatę lub zarachowanie należności na poczet dostaw towarów i usług realizowanych w następnych okresach sprawozdawczych i że nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy.

17 Przychodem z działalności gospodarczej, jak już wcześniej, podnoszono, są kwoty należne, a nie kwoty otrzymane. Dla celów podatkowych istotne jest bowiem wykonanie świadczenia przez podmiot gospodarczy, a co za tym idzie, powstanie po stronie świadczeniobiorcy - zobowiązania.

18 Skoro skarżący nie zaewidencjonował powyższej kwoty do książki przychodów i rozchodów organy zasadnie nie uznały jej za dowód w postępowaniu podatkowym i prawidłowo ustaliły przychód w drodze szacunku /art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

19 Odnośnie zarzutu obrazy art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdzić należy, iż organy podatkowe ustalając szacunkowo przychód uwzględniły koszty uzyskania przychodu zeznane przez skarżącego /zużycie materiału/.

20 Z tego też względu za bezzasadny należało uznać również zarzut obrazy przepisów prawa procesowego przez dowolne ustalenie kwoty remanentu na dzień 31 grudnia 1993 r.

21 Istota szacunku polega na ustaleniu przychodu w wielkościach najbardziej zbliżonych do rzeczywistych.

22 Jest rzeczą oczywistą, że tak ustalony przychód może odbiegać od rzeczywistego, jednakże ryzyko takiej sytuacji ponosi podatnik, który prowadząc książkę przychodów i rozchodów dopuścił się nierzetelności.

23 Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.