Wyrok z dnia 3 października 1997 r., III SA 1360/97

wyrok z dnia 3 października 1997 r., III SA 1360/97

Tekst

TEZY

1 Działanie strony podjęte w zaufaniu do prawa i organów państwa zasługuje na ochronę prawną.

Sentencja

2 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie

3 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4 Skarga jest w pełni zasadna. Zdaniem Sądu również wspierająca ją argumentacja musi być uznana za trafną i oddającą istotę naruszenia prawa, którego dopuściły się organy podatkowe obu instancji. Wbrew temu, co zostało wyeksponowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, każda z decyzji Urzędu Skarbowego posiadała umocowanie w postaci przepisu art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, który uregulował kwestię zwrotu nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków.

5 Mimo więc, iż przepisu tego nie powołano w charakterze podstawy prawnej decyzji, tworzył on rzeczywistą podstawę zapadłych w sprawach zwrotu podatku obrotowego rozstrzygnięć.

6 Jest przy tym rzeczą oczywistą, że skutki uchybienia organu podatkowego sprowadzającego się do błędnego wskazania podstawy prawnej decyzji administracyjnej nie mogą obciążać jej adresata. Godzi się zarazem podkreślić, iż w zaskarżonej decyzji dokonano zmiany kwalifikacji naruszenia prawa przypisywanego Urzędowi Skarbowemu.

7 Stwierdzenie nieważności jego decyzji Izba Skarbowa w K. umotywowała bowiem "rażącym naruszeniem prawa", czyli wystąpieniem przesłanki określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 in fine

8 Kpa.

9 W sytuacji trudności wyłaniających się w zakresie interpretacji sformułowań zawartych w załącznikach nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/ i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 68 poz. 290/ /ustalenia znaczenia określenia "obuwie"/ nie sposób mówić o "oczywistości" ewentualnego naruszenia prawa.

10 Względy podniesione przez skarżącą spółkę /fakt, iż załączniki do rozporządzeń kreują wyjątek od zasady zwolnienia od podatku/ nakazywałyby daleko idącą ostrożność w ocenie tego, czy wydając poszczególne decyzje Urząd Skarbowy dopuścił się w ogóle naruszenia prawa. Pewne jest, że nawet gdyby przyjąć wersję mniej korzystną dla skarżącej Spółki, naruszenie prawa przez organ podatkowy - tak z uwagi na swe konsekwencje, jak i skalę odstępstwa od obowiązującego uregulowania prawnego - nie może być traktowane jako "rażące" w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 in fine Kpa.

11 Trzeba również pamiętać i o tym, iż w rozpatrywanym przypadku stwierdzenie nieważności decyzji podjętych przez Urząd Skarbowy w sposób ewidentny godzi w zasadę ochrony zaufania, będącą składnikiem wyrażonej w art. 1 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. Konkretyzacją tej zasady jest unormowanie wprowadzone przez art. 8 Kpa, do którego słusznie odwołano się w skardze do sądu administracyjnego.

12 Jak wynika z akt sprawy, skarżąca Spółka uzyskała potwierdzenie ze strony właściwego organu zwolnienia sprowadzanych przez nią towarów od podatku obrotowego. Istniało zatem coś - by sięgnąć do ustaleń wypracowanych w ramach europejskiego case-law - w czym działanie strony w zaufaniu znajdowało konkretne umocowanie. Elementem tym była jednoznaczna w swej treści wypowiedź kompetentnego /w sensie właściwości do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku/ organu państwa.

13 Sposób, w jaki zostały udokumentowane poczynania strony, jak też przedstawione przez nią w trakcie postępowania administracyjnego i w skardze do NSA wyjaśnienia, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, iż rzeczywiście działała ona w zaufaniu do prawa i organów państwa, zaufanie to zaś zasługuje na ochronę prawną. Wypada dodać, iż zaufania do państwa na pewno nie umocnił fakt przetrzymywania przez 5 lat przez organ administracji wysokiego przecież szczebla, którego decyzję zaskarżono, skargi na tę decyzję.

14 Uchybienia popełnione przez organy podatkowe, łączące się z naruszeniem przede wszystkim art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 1, 107 par. 3 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych uzasadniają uchylenie - na mocy art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

15 O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 208 Kpa w związku z powołanym przepisem ustawy o NSA.