Wyrok z dnia 18 kwietnia 1984 r., III SA 113/84

wyrok z dnia 18 kwietnia 1984 r., III SA 113/84

Tekst

TEZY

1 1. Zasada z art. 80 Kpa, w myśl której organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności w ocenach biegłych.

2 2. Jeżeli organ administracji państwowej uzasadnił przekonująco w decyzji /art. 107 par. 3 Kpa/, dlaczego uwzględnił opinię jednego biegłego i odmówił uwzględnienia opinii innego, nie można tylko z tego powodu skutecznie podważyć stanowiska organu, zarzucając mu oparcie rozstrzygnięcia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i - tym samym - błędnej ocenie tego stanu pod względem prawnym.

Sentencja

3 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Stanisława K. na decyzję Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 1983 r. w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.

Uzasadnienie

4 Stanisław K. nabył na podstawie umowy notarialnej z dnia 6 września 1982 r. nieruchomość o powierzchni 277 m2, położoną w miejscowości O.-Ś., wraz ze znajdującymi się na niej elementami wznoszonego budynku. Jako cenę nabycia podano w umowie 150.000 zł, od której notariusz pobrał tytułem opłaty skarbowej kwotę 15.000 zł.

5 Zdaniem Urzędu Miejskiego w O., podana cena nabycia odbiegła od wartości rynkowej, w związku z czym - zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/, mającym w tym zakresie zastosowanie dla ustalenia opłaty skarbowej, Urząd wezwał Stanisława K. do podania właściwej wartości. Wobec odmowy, Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego powołał - zgodnie z tą ustawą - dwóch biegłych, którzy - po dokonaniu oględzin - określili wartość rynkową nieruchomości w dniu jej nabycia na 477.000 zł. W następstwie tego Naczelnik Miasta O. decyzją z dnia 17 grudnia 1982 r. wymierzył Stanisławowi K. opłatę skarbową w wysokości 47.700 zł, a uwzględniając należność pobraną już przez notariusza oraz 840 zł jako koszty ustalenia wartości przez biegłych, ustalił zobowiązanie podatkowe przypadające do zapłaty na kwotę 33.540 zł. Decyzja nie odpowiadała formie określonej w art. 107 par. 1 i 3 Kpa. Z akt nie wynika również, aby przed jej wydaniem zachowany został warunek z art. 10 par. 1 in fine Kpa, zobowiązujący organ administracji państwowej do umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji.

6 Odwołując się od tej decyzji i kwestionując ustalenia biegłych, Stanisław K. przedstawił opinię biegłego sądowego w zakresie budownictwa - B. Ł., który wyraził pogląd, że wartość rynkowa nieruchomości, wraz z wykonanymi na niej elementami budynku, wyniosła 247.000 zł. Biegły uznał, że wartość działek budowlanych w O. wahała się w granicach 400-700 zł za 1 m2 i przyjął przy swoich obliczeniach średnią arytmetyczną - to jest 550 zł. Natomiast wartość przyjęta przez organ podatkowy grawitowała ku górnej granicy wartości działek w O. /650 zł za 1 m2/.

7 Izba Skarbowa w Warszawie, decyzją z dnia 18 listopada 1983 r. nr IS/PL-LM/RO-8/T/83, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując jako podstawę prawną art. 9 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 45 poz. 226/ oraz par. 46 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 1983 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 34 poz. 161/, organ odwoławczy stwierdził, że podstawę ustalenia wysokości opłaty skarbowej stanowi wartość rynkowa przedmiotu czynności cywilnoprawnej w dniu dokonania tej czynności. Podana przez strony w akcie notarialnym cena kupna-sprzedaży nie odpowiada wartości rynkowej. Ustosunkowując się do załączonej przez nabywcę opinii biegłego, organ odwoławczy uzasadnił, dlaczego nie uwzględnił tej opinii, lecz opinię biegłych powołanych z urzędu. Wskazał na takie okoliczności, mające wpływ na wartość rynkową działki w ramach występującej rozpiętości cen, jak odległość od stacji kolejowej, dojazdy, nawierzchnia dróg. Zdaniem Izby Skarbowej, biegły działający na zlecenie Stanisława K. przyjął wartość elementów budynku według wartości technicznej, a wartość działki zaniżył, skutkiem czego Izba nie przyjęła dokonanej przez niego wyceny, gdyż nie odpowiadała ona ówczesnym cenom rynkowym.

8 Stanisław K. zaskarżył w dniu 23 grudnia 1983 r. decyzję Izby Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł on, że umowę nabycia nieruchomości zawarł faktycznie w dniu 15 sierpnia 1979 r. i w tym dniu wypłacił sprzedawcy całą należność w wysokości 150.000 zł, wymienioną w umowie notarialnej zawartej dopiero w dniu 6 września 1982 r. Wyraził również pogląd, że opinia biegłych powołanych przez organ dodatkowy jest nieobiektywna i należało za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjąć opinię biegłego, któremu zlecił opracowanie ekspertyzy.

9 W piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 1984 r. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia w trybie art. 200 par. 2 zdanie 2 Kpa.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zaskarżona decyzja Izby Skarbowej nie narusza prawa, co nie daje Sądowi podstaw do jej uchylenia. Artykuł 9 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłaci skarbowej /Dz.U. nr 45 poz. 226/ stanowi, że podstawę wymiaru opłat skarbowych od czynności cywilnoprawnych oraz od dokumentów stwierdzających tę czynność stanowi wartość rynkowa przedmiotu czynności cywilnoprawnej w dniu dokonania tej czynności. Izba Skarbowa trafnie podnosi w piśmie procesowym, że zgodnie z art. 158 Kc umowa przeniesienia własności nieruchomości wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego. Treść umowy notarialnej z dnia 5 września 1982 r., w której stwierdza się, że wydanie nieruchomości nabywcy już nastąpiło /par. 4/, a całą wartość nieruchomości w wysokości 150.000 zł nabywca otrzymał w 1979 r. /par. 3/, może istotnie wskazywać, że pomiędzy stronami została wówczas zawarta wyłącznie umowa zobowiązująca do przeniesienia własności. Umowa taka jednak nie wywołuje bezpośrednio skutków prawnych.

12 Wartość nabywanej nieruchomości /przedmiotu czynności cywilnoprawnej/ dla wymierzenia opłaty skarbowej ustala się według wartości rynkowej obowiązującej w dniu zawarcia przewidzianej prawem umowy notarialnej. Odstępstwem od tej zasady jest wypadek, gdy - w myśl par. 46 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 1983 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 34 poz. 161/ - opłatę taką pobrano od sporządzonego wcześniej pisma zobowiązującego do przeniesienia własności tej nieruchomości. Wypadek taki w sprawie nie zachodził. Zasadne więc było ustalenie wartości nieruchomości według cen obowiązujących w dniu zawarcia umowy notarialnej. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej, organ podatkowy, mając podstawy do uznania, że zgłoszona wartość przedmiotu umowy w 1982 r. znacznie odbiegała od wartości rynkowej, był uprawniony do jej ustalenia w myśl art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/, powołując biegłych. W sprawie jednak wystąpiła rozbieżność pomiędzy opinią biegłych powołanych przez organ podatkowy a opinią biegłego, któremu skarżący zlecił opracowanie opinii. Do rozbieżności tej, jak wspomniano, Izba Skarbowa ustosunkowała się w uzasadnieniu decyzji oraz w piśmie procesowym. Zasada z art. 80 Kpa, w myśl której organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności w ocenach biegłych. Jeżeli organ administracji państwowej, zgodnie z art. 107 par. 3 Kpa, uzasadnił przekonująco w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uwzględnił opinię jednego biegłego, odmówił natomiast uwzględnienia opinii innego, to nie można tylko z tego powodu skutecznie podważyć stanowiska organu, zarzucając mu oparcie rozstrzygnięcia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i - tym samym - błędnej ocenie tego stanu pod względem prawnym.

13 Uzasadnienie Izby Skarbowej należy uznać za przekonujące i nie naruszające granicy swobodnej oceny dowodów. Nawet biegły powołany przez skarżącego przyjął, że ceny działek budowlanych kształtowały się w granicach 400-700 zł za 1 m2, przyjęcie więc przez organ ceny 650 zł za 1 m2, przy uwzględnieniu położenia działki, nie narusza tych granic. Organ uzasadnił także stanowisko co do przyjętych kryteriów ocennych wartości wzniesionych elementów budynku /cena według wartości techniczno-kosztorysowej, a według wartości rynkowej/.

14 Skoro skarżący nie kwestionuje prawidłowości wyliczenia wysokości należności w stosunku do przyjętej przez organ podatkowy podstawy wartości przedmiotu umowy cywilnoprawnej, a Sąd również nie stwierdził w tym zakresie naruszeń prawa materialnego, skargę należało oddalić zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.

15 Stwierdzone w części wstępnej uzasadnienia wyroku uchybienia przepisom procedury, które Sąd wytknął organowi pierwszej instancji, nie miały wpływu na wynik sprawy i zostały konwalidowane w postępowaniu odwoławczym.