Wyrok z dnia 24 czerwca 1988 r., SA/Wr 115/88

wyrok z dnia 24 czerwca 1988 r., SA/Wr 115/88

Tekst

TEZY

1 Jakkolwiek imię nadawane dziecku może być symbolem wartości kultywowanych w rodzinie, wybór tych wartości i sposób ich afirmacji /jeśli tylko nie narusza obowiązującego prawa/ należy do rodziców dziecka.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Hanny B. na decyzję Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1987 r. w przedmiocie odmowy wpisania do aktu urodzenia dziecka płci żeńskiej imienia "Mercedes" i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego kwotę złotych cztery tysiące dziewięćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Uzasadnienie

3 Przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika Hanny B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1987 r. nr SA.III.6234/6/87, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. z dnia 28 listopada 1987 r. nr USC/U/6234/87/1 o odmowie wpisania do aktu urodzenia dziecka płci żeńskiej imienia Mercedes. Według uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego /Dz.U. nr 36 poz. 180/, kierownik urzędu stanu cywilnego ma obowiązek odmówić wpisania imienia nie pozwalającego odróżnić płci dziecka, a słowo Mercedes nie spełnia właśnie tego warunku.

4 Skarga zarzuca temu stanowisku naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Proponowane imię jest pochodzenia hiszpańskiego, a o możności odróżnienia płci na podstawie imienia decydują nie tylko kategorie gramatyczne, ale także tradycja imiennicza. Ponieważ w tym zakresie niezbędne są wiadomości specjalne, przeto wnioskuje się o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego filologa w celu ustalenia, że imię Mercedes w naszej kulturze imienniczej i według zasad języka polskiego pozwala na odróżnienie płci.

5 W pisemnej odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumenty przemawiające za słusznością decyzji, podkreślając, że imię - wiążące się z tożsamością narodową - nie może być uważane tylko za prywatną sprawę rodziców; ma ono "określone znaczenie patriotyczne i społeczne".

6 Naczelny Sąd Administracyjny zażył, co następuje:

7 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został już kilkakrotnie wypowiedziany i szerzej uzasadniony pogląd, idący zresztą za wcześniejszym stanowiskiem doktryny, że nadanie imienia dziecku jest atrybutem władzy rodzicielskiej; przypadki zaś dopuszczalnej odmowy wpisania do aktu urodzenia imion zgłoszonych przez rodziców albo też wpisania imienia z urzędu są wyczerpująco wskazane w przepisach prawa, które nie podlegają rozszerzającej wykładni, umożliwiającej ograniczenie władzy rodzicielskiej w zakresie swobody wyboru imienia dziecka /patrz wyrok z dnia 17 listopada 1982 r. II SA 1474/82 w sprawie "Aramis", OSPiKA 1983 nr 7-8 poz. 142 z glosą Z. Janku, OSPiKA 1984 nr 6 poz. 138; wyrok z dnia 28 grudnia 1983 r. SA/Wr 674/83 w sprawie "Astrid"; wyrok z dnia 19 lutego 1987 r. SA/Wr 309/86 w sprawie "Solidariusz"/.

8 Powyższe zapatrywanie nie utraciło swej doniosłości także pod rządami nowego prawa o aktach stanu cywilnego, wprowadzonego ustawą z dnia 29 września 1986 r. /Dz.U. nr 36 poz. 180/. Przepisy obowiązującego wcześniej dekretu z dnia 8 czerwca 1955 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego /Dz.U. nr 25 poz. 151 ze zm./ zawierały zakaz wpisania do aktu urodzenia dziecka imienia ośmieszającego lub nieprzyzwoitego, a także więcej niż dwóch imion. Natomiast art. 50 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego /Dz.U. nr 36 poz. 180/ rozszerza ten katalog przyczyn odmowy, stanowiąc o niedopuszczalności nadawania imion w formie zdrobniałej lub nie pozwalających odróżnić płci dziecka. Tę ostatnią właśnie przyczynę wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zakładając zapewne, że odróżnienie płci żeńskiej umożliwiają jedynie imiona zakończone głoską "a". Wypada zgodzić się z wywodami skargi, iż tak kategorycznie sformułowane kryterium zróżnicowania imion żeńskich i męskich nie znajduje podstaw w treści obowiązującego prawa.

9 Organ II instancji w odpowiedzi na skargę formułuje ogólniejszą tezę, według której imię - wiążąc się z tożsamością narodową - jest nie tylko sprawą rodziców, albowiem ma znaczenie patriotyczne i społeczne. Takie stanowisko organu administracji państwowej jest nie tylko anachroniczne, ale również głęboko niesłuszne. Przede wszystkim obowiązujące przepisy nie ograniczają prawa rodziców, nawet narodowości polskiej, do nadawania dziecku imienia obcego /glosa Henryka Doleckiego do wyroku NSA z dnia 14 stycznia 1986 r. SA/Wr 33/85 - OSPiKA 1988 nr 1 poz. 22/. Nie ma więc przeszkód w nadaniu powszechnie znanego hiszpańskiego imienia "Mercedes". Dalej wypada zauważyć, że posługiwanie się pojęciem "tożsamości narodowej" może rodzić nieoczekiwane implikacje w społeczeństwie, które nie jest przecież całkowicie jednorodne narodowościowo. Obok dominującej narodowości polskiej nasz kraj zamieszkują obywatele polscy innych narodowości. Nie można także tracić z pola widzenia rozszerzającego się zjawiska zawierania małżeństw z cudzoziemcami. W konsekwencji więc patriotyzm polski doby współczesnej to bardziej więź z państwowością niż narodowością. Niezależnie od tego należy podkreślić, że nie jest rzeczą urzędnika stanu cywilnego pilnowanie "patriotyzmu" rodziców i strzeżenie "tożsamości narodowej" ich nowo narodzonego dziecka. Takie dążenia administracji państwowej nie znajdują podstaw w prawie, oderwane są całkowicie od realiów życia współczesnego społeczeństwa oraz podrywają zaufanie do działania organów państwowych jako przejaw ingerowania w sferę swobód jednostki. To prawda, że - obok funkcji indywidualizacyjnej - imię może być także zewnętrznym znakiem, symbolem wartości kultywowanych w rodzinie dziecka. Jednakże wybór samych tych wartości, jak i sposobu ich afirmacji, należy do rodziców dziecka, jeśli tylko nie narusza obowiązującego prawa.

10 To, co dotychczas powiedziano, prowadzi do wniosku, że odmowa nadania córce skarżącej imienia Mercedes nie znajduje podstawy w art. 50 ust. 1 powołanej ustawy. W ten sposób doszło do naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie.

11 Decyzje dotknięte taką wadliwością podlegają uchyleniu na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa, a uwzględniając skargę Sąd zasądza zwrot kosztów na rzecz skarżącej w myśl art. 208 Kpa.