Wyrok z dnia 16 czerwca 1999 r., I SA/Po 2405/98

wyrok z dnia 16 czerwca 1999 r., I SA/Po 2405/98

Tekst

TEZY

1 O tym, czy sytuacja materialna podatników uzasadnia zastosowania art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, rozstrzyga organ podatkowy.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu sprawy ze skargi na decyzję Mariana i Anny Sz. Izby Skarbowej w P. z dnia 27 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - oddala skargę.

Uzasadnienie

3 Rozpatrując sprawę zobowiązań podatkowych Anny i Mariana małżonków Sz. po raz drugi, Urząd Skarbowy w Sz. decyzją z dnia 20 lutego 1998 r. określił podatek dochodowy wspólnie rozliczających się małżonków Sz. za rok 1994 na kwotę 38.090,40 PLN.

4 Wniesione przez podatników odwołanie nie zostało uwzględnione i Izba Skarbowa w P. decyzją z dnia 27.08.1998 r. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji wyrażając następujący pogląd prawny. Podatniczka Anna Sz. prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na handlu artykułami przemysłowymi. Ustalenie prawidłowej wysokości przychodu nastąpiło w oparciu o dane stwierdzone w toku kontroli dotyczące faktycznie stosowanych przez podatniczkę marż wpisywanych do dokumentów źródłowych podatniczki i wynikających z porównania ceny zakupu z ceną sprzedaży towarów. Nadto na stronie 4 protokołu pokontrolnego zamieszczona została adnotacja dotycząca marż nie odbiegających od przeciętnych wobec czego rzekome rozbieżności w wysokości marż nie potwierdzają zarzutu o znacznym zaniżeniu przychodu.

5 Rzecz w tym, że wskaźnik zysku brutto, czy też oświadczona przez stronę wysokość marży nie była zgodna z zapisami w dowodach księgowych.

6 Słusznie organ I instancji oparł swe ustalenia na podstawie rachunków, a nie na oświadczeniach podatniczki i sporządzonego przez nią zestawienia.

7 Dokonane przez Urząd Skarbowy zestawienie obejmuje 390 pozycji towarów handlowych z całego roku. Załączone do odwołania zestawienie własne skarżącej, w jej ocenie odmiennie kształtujące marże zarobkowe dotyczą tych towarów, dla których w wyniku kontroli ustalono najniższą marżę.

8 Z tej przyczyny powoływanie się skarżącej na wysokość marż od 30 procent do 100 procent o podważanie na tej podstawie racjonalności postępowania organów podatkowych, nie może być uznane za zasadne. W toku kontroli stwierdzono, że w wielu rachunkach data sprzedaży towaru była wcześniejsza od daty jego zakupu i tych rachunków w ogóle nie brano pod uwagę. Wprawdzie Urząd Skarbowy dokonał analizy porównawczej z inną jednostką, co dodatkowo potwierdziło zasadność ustaleń, lecz metoda porównawcza nie była podstawą do obliczenia przychodu bowiem Urząd nie dokonał ustalenia w drodze oszacowania, lecz na podstawie dokumentów źródłowych i przyjął, jako średnią co do asortymentów towarowych z podwyższoną oraz obniżoną marżą.

9 Powyższą decyzję zaskarżyli podatnicy do NSA skargą opartą na zarzucie "milczącego" uznania księgi podatkowej za dowód z jednoczesnym przeprowadzeniem porównania cen zakupu i sprzedaży 390 pozycji towarów i określeniu średniej marży na 33 procent. Zdaniem skarżących organy podatkowe powinny oprzeć się na fakturach sprzedaży towarów, obejmujących 70,2 procent uzyskanych obrotów. Skarżący zarzucili brak podstaw do naliczania marż od towarów według ksiąg podatkowych, sprzedanych po cenie zakupu. Zastosowanie do tych towarów wskaźnika zysku 33 procent powiększyło przychód o kwotę 1.258.408.372.- zł. Zdaniem skarżących poglądy Izby Skarbowej świadczą o swoiście pojmowanym fiskalizmu i wykorzystywaniu w tym celu art. 23 par. 3 Ordynacji podatkowej.

10 Skarżący zarzucili nieuwzględnienie przez organy podatkowe zróżnicowanych marż zarobkowych stosowanych elastycznie między innymi przez tzw. upusty cenowe oraz pominięcie faktu 70 procent towarów sprzedanych w formie udokumentowanej w postaci 4.450 rachunków uproszczonych i faktur, co powinno wykluczyć dokonywane "urealnienia" o obliczony wskaźnik 33 procent całego "kosztu własnego sprzedanych towarów". Wątpliwości mogły dotyczyć tylko wysokości zysku brutto na części tj. 30 procent towaru.

11 Żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej przez podatników decyzji jest konieczne bowiem małżonkowie Sz. stanowią 4-osobową rodzinę. przy czym Marian Sz. pobiera rentę w wysokości 600.- zł PLN miesięcznie i podstawowym źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez Annę Sz. działalność gospodarcza.

12 Wymierzony podatek w kwocie 38.090,40 zł plus odsetki na dzień 20.01.1998 r. wyniosły 51.482,70 zł, co przerasta ich możliwości finansowe.

13 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w P. nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Bezspornym jest, że w zeznaniu rocznym obojga małżonków Sz. podatek za rok 1994 zeznany został w wysokości 745,30 zł i taką kwotę małżonkowie Sz. uiścili.

16 W wyniku przeprowadzonej kontroli i na podstawie uzupełniającego postępowania podatkowego organy podatkowe obu instancji określiły wysokość podatku na kwotę 38.090,40 zł i po zaliczeniu już uiszczonego w wysokości 745,30 zł przypisały do zapłaty różnicę w wysokości 37.345,10 PLN. Nie można podzielić stanowiska skarżących jakoby bezpodstawnie zakwestionowano zapisy w księdze podatkowej a następnie zapisy te przyjęte zostały do obliczenia marż i upustów cenowych. Zgodnie z brzmieniem art. 23 par 3 Ordynacji podatkowej odstąpienie od oszacowania podstawy opodatkowania, jeśli dane wynikające z ksiąg zostaną uzupełnione innymi dowodami pozwalającymi na ustalenie podstawy opodatkowania.

17 W tym przypadku wartość przychodu oparta została na wysokości faktycznie stosowanej marży, którą przyjęto z dowodów zakupu i sprzedaży towarów handlowych. Podane przez skarżących wskaźniki zysku brutto stosowanych marż nie były zgodne z zapisami w księdze podatkowej. Faktycznie pobraną marżę ustaliły organy podatkowe na podstawie rachunków zakupu i sprzedaży dla reprezentowanej grupy towarów tj. 1/3 całego asortymentu towarów. Uwzględniono także warunki niestabilnego rynku i zróżnicowania marż poprzez upusty cenowe mimo, że skarżący nie posiadali dowodów stosowania upustów.

18 Nawiązując do zarzutu przewlekłości postępowania podatkowego skarżący pominęli treść art. 54 par. 1 Ordynacji podatkowej w którym opisano w sposób szczegółowy obliczania okresów trwania postępowania, w których naliczanie odsetek nie biegnie, a zatem skarżący nie mogą skutecznie podnosić zarzutu przewlekłości postępowania po stronie organów podatkowych.

19 Jeśli, jak twierdzą skarżący, ich stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie ustalonej przez organy podatkowe kwoty, to winni złożyć odpowiedni wniosek w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej żądając umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych. Umorzenie podatku pociąga za sobą umorzenie odsetek. Możliwe jest także złożenie wniosku o umorzenie samych odsetek.

20 O tym, czy sytuacja materialna podatników uzasadnia zastosowania art. 67 Ordynacji podatkowej, rozstrzyga organ podatkowy.

21 W tym stanie faktycznym i wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.