Wyrok z dnia 23 listopada 1993 r., SA/Kr 1312/93

wyrok z dnia 23 listopada 1993 r., SA/Kr 1312/93

Tekst

TEZY

1 Gmina nie dysponuje pozaustawowym "władztwem podatkowym" upoważniającym do generalnego uchylania ustawowego obowiązku podatkowego lub wprowadzania opłat lokalnych nie przewidzianych w ustawie.

2 Wprowadzenie nowej opłaty lokalnej nie przewidzianej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, jest pozbawione podstawy prawnej.

Sentencja

3 stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy w sprawie podatku od posiadania psów i opłaty lokalnej.

Uzasadnienie

4 Rada Miejska w N. wydała dnia 19 lutego 1993 r. uchwałę w sprawie podatku od posiadania psów i opłaty lokalnej. Wydano ją na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1992 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 94 poz. 467/.

5 W par. 1 uchwały postanowiono "nie uchwalać podatku od psów w 1993 r.". W par. 2 postanowiono, że "Wychodząc naprzeciw postulatom mieszkańców odnośnie zagęszczenia sieci kontenerów i odbudowy istniejącego sprzętu - Rada Miejska wprowadza opłatę lokalną. Stawkę określa się w wysokości 10.000 złotych kwartalnie od każdego domu w Mieście i Gminie N."

6 par. 3 uchwały stanowi, że "uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i ma zastosowanie do podatku od posiadania psów oraz do opłaty lokalnej należnej po tym dniu oraz poczynając od roku podatkowego 1993 do należnych podatków".

7 W dniu 21 kwietnia 1993 r. Wojewoda złożył na ww. uchwałę skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu swej skargi Wojewoda stwierdza, że powołany w uchwale przepis nie zawiera upoważnienia do nie uchwalania podatku od posiadania psów ani nie wprowadza opłaty lokalnej od każdego domu.

8 Kwestii podatku od posiadania psów dotyczy natomiast art. 13 cyt. ustawy, a także art. 14, nakładający na radę określone obowiązki.

9 Par. 1 uchwały jest sprzeczny z art. 13 ust. 1 ustawy i oznacza jednocześnie nie wykonywanie przez radę obowiązku określonego w art. 14. Ustawa nie przewiduje także wprowadzania przez rady gmin innych opłat lokalnych niż przewidziane w art. 15-19. Wprowadzenie takiej opłaty w par. 2 uchwały jest zatem, zdaniem Wojewody, pozbawione podstawy prawnej. Wprowadzenie takiej opłaty mogłoby nastąpić wyłącznie w trybie art. 12 ustawy o samorządzie terytorialnym, w drodze referendum gminnego.

10 W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi. W uzasadnieniu tego pisma stwierdzono, że budżet gminy na 1993 r. został uchwalony m.in. w oparciu o źródła dochodu wynikające z zaskarżonej uchwały. Wyjaśniono także, że gmina postanowiła nie wprowadzać podatku od posiadania psów "korzystając z władztwa podatkowego". Podatek ten już w poprzednich latach okazał się fikcją. Natomiast wprowadzenie opłaty lokalnej wynika z ustawowego obowiązku gminy zapewnienia warunków niezbędnych do ochrony środowiska przed odpadami. Gmina zakupiła kontenery na śmieci i spełniają one dobrze swoją rolę, natomiast brakuje środków na ich dalsze funkcjonowanie. Opłata za ich utrzymanie jest symboliczna. Rada zdaje sobie sprawę z tego, że wszelkie formy samoopodatkowania mieszkańców wymagają referendum, jednak nie zdecydowano się na tę formę gdyż jest zbyt kosztowna.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 NSA uprawniony jest do kontroli zaskarżonych do niego aktów na podstawie kryterium legalności. Nie mogą być zatem przedmiotem badania sądu aspekty celowościowe, motywy ekonomiczne, czy też słuszność analizowanych aktów. Badając w tym kontekście zaskarżoną uchwałę należało stwierdzić, że cyt. ustawa o podatkach i opłatach lokalnych stanowi w art. 13 ust. 1, że obowiązek podatkowy dotyczący podatku od posiadania psów ciąży na osobach fizycznych posiadających psy. Jest to zatem obowiązek powszechny, wynikający z samej ustawy, a zwolnienia od tego obowiązku mogą następować wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez ustawę /art. 13 ust. 2 i art. 14 pkt 4/. Ustawa nie upoważnia żadnego organu, w tym organów samorządowych do generalnego uchylania tego obowiązku na jakikolwiek okres a - wbrew twierdzeniu zawartemu w odpowiedzi na skargę - gmina nie dysponuje jakimś ogólnym, pozaustawowym "władztwem podatkowym". Dlatego też par. 1 zaskarżonej uchwały został wprowadzony bez podstawy prawnej.

13 Podobnie ocenić należy par. 2 zaskarżonej uchwały. W rozdziale 5 cyt. ustawy zawarto kompletną regulację kompetencji organów gminy do wprowadzania opłat lokalnych. Opłaty te mają różne nazwy, a ich katalog jest zamknięty. Wprowadzenie zatem nowej opłaty, nieprzewidzianej w rozdziale 5, jest pozbawione podstawy prawnej.

14 Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że zaskarżona uchwała zredagowana została niezgodnie z wymogami techniki legislacyjnej i języka prawnego. W tekście obu paragrafów znalazły się zwroty nie należące do języka prawnego /"Po analizie wpływów do budżetu gminy (...)", "Wychodząc naprzeciw postulatom mieszkańców odnośnie (...)"/, mogące się ewentualnie znaleźć w preambule lub w uzasadnieniu uchwały. W tekście przepisu powinny znajdować się wyłącznie wyrazy należące do treści normy prawnej, która będzie z tego przepisu wyłaniana. Przepisy powinny być także redagowane w sposób jasny. Zwrot: "odnośnie zagęszczenia sieci kontenerów i odbudowy istniejącego sprzętu - rada (...) wprowadza opłatę lokalną", jest niejasny i można się tylko domyślać, że chodzi o kontenery i sprzęt do zbierania śmieci i odpadów.

15 Wymienione uchybienia nie miały oczywiście wpływu na ocenę zgodności z prawem uchwały, która jak wskazano wyżej - wydana została bez podstawy prawnej. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i art. 216a par. 1 Kpa stwierdził jej nieważność.