Wyrok z dnia 16 stycznia 2003 r., II SA/Ka 640/01

wyrok z dnia 16 stycznia 2003 r., II SA/Ka 640/01

Tekst

TEZY

1 Przez następców prawnych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm./ należy rozumieć osoby, o jakich mowa w art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Elżbiety H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia 10 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - oddala skargę.

Uzasadnienie

3 We wniosku z dnia 26 maja 2000 r. Aleksandra H. działając jako opiekun jej matki Elżbiety H. domagała się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej nr działki pgr 3060/12 o pow. 1.530 m2 położonej w W. objętej Księgą wieczystą nr 62444. Na rozprawie administracyjnej w dniu 1 sierpnia 2000 r. sprecyzowała wniosek w ten sposób, że domagała się tego przekształcenia nieodpłatnie, a to z tego względu, że przy ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania na rzecz poprzedników Elżbiety H. na poczet należnych z tego tytułu opłat zaliczona została wartość mienia pozostawionego przez tych poprzedników poza granicami Państwa Polskiego.

4 Po rozpoznaniu tego wniosku Burmistrz Miasta W. decyzją z dnia 7 sierpnia 2000 r. (...) odmówił jego uwzględnienia powołując się na treść art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm. - zwanej dalej ustawą lub ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności/ oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że prawo użytkowania wieczystego objętej postępowaniem nieruchomości ustanowiono aktem notarialnym (...) PBN w C. z dnia 3 października 1958 r. o umowie sprzedaży na własność czasową na rzecz Franciszka i Józefy małżonków K. Zgodnie z tym aktem na poczet ceny nabycia własności czasowej gruntu i własności znajdującego się na nim budynku zaliczona została wartość mienia pozostawionego przez nabywców poza granicami Państwa Polskiego przewyższająca ustaloną cenę nabycia tych praw. Dalej organ I instancji podał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Za następców prawnych w brzmieniu tego przepisu należy rozumieć przy tym następstwo pod tytułem ogólnym tj. z tytułu dziedziczenia. Wnioskodawczyni Elżbieta H. do tego kręgu następców nie należy, gdyż prawo użytkowania wieczystego objętej wnioskiem działki nabyła od małżonków K. w drodze umowy kupna-sprzedaży aktem notarialnym Rep. (...) z dnia 20 maja 1981 r.

5 W następstwie wniesionego od tej decyzji odwołania została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia 20 września 2000 r. (...). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO stanęło na stanowisku, iż sprawa nie została rozpoznana pod kątem treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

6 Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wnioskodawczyni powoływała się na okoliczność, że cała należność z tytułu ustanowienia na rzecz małżonków K. wieczystego użytkowania została przez nich jednorazowo w całości uiszczona przez zaliczenie na jej poczet wartości pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego mienia.

7 Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz Miasta W. decyzją z dnia 16 listopada 2000 r. (...) ponownie odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że wskazany przez wnioskodawczynię jako podstawa żądania art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy utracił moc, gdyż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. został uznany za sprzeczny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

8 W odwołaniu od tej decyzji Aleksandra H. jako opiekun prawny Elżbiety H. zarzuciła, że w sprawie istnieją określone w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, przesłanki do nieodpłatnego przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego objętej postępowaniem działki. Przyjętą przez organ I instancji interpretację "następców prawnych" w rozumieniu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy uznała za sprzeczną z prawem. Zwróciła uwagę, iż nie można "przemilczać" też faktu uiszczenia w całości opłaty za ustanowienie wieczystego użytkowania.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2001 r. (...) utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się m.in. na treść art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tej decyzji SKO stwierdziło, że żądanie nieodpłatnego przekształcenia oparte na treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy nie mogło zostać uwzględnione, gdyż przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją powołanym w decyzji organu I instancji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. W związku z opublikowaniem tego wyroku w Dzienniku Ustaw nr 28 z dnia 14 kwietnia 2000 r. przepis ten utracił moc i dlatego też na podstawie tego przepisu wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa nie mógł zostać uwzględniony.

10 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbieta H. wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji SKO względnie o jej zmianę przez orzeczenie o nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zarzuciła, iż w zaskarżonej decyzji SKO nie ustosunkowało się do zarzutów jej odwołania, w którym jako podstawę nieodpłatnego przekształcenia wskazywała ona art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, przesłanki którego to przepisu zostały spełnione.

11 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja pomimo niedostatecznego uzasadnienia odpowiada co do meritum obowiązującemu prawu. Wobec utraty mocy przez art. 6 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy, a to w związku z powołanym przez organy obu instancji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. K 8/98 /OTK 2000 nr 3 poz. 87/, bezpłatne przekształcenie w oparciu o ten przepis prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie było możliwe. Pod tym kątem orzeczenia organów obu instancji nie budzą zatem wątpliwości i w zasadzie nie były w skardze kwestionowane.

14 Zgodzić się trzeba natomiast z zarzutem skargi, iż SKO podejmując zaskarżoną decyzję nie ustosunkowało się w ogóle do odwołania w tej jego części gdy odwołująca się wnosiła o uwzględnienie wniosku na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organy orzekające miały bowiem obowiązek rozstrzygnąć żądanie przekształcenia zgodnie z obowiązującymi przepisami, stosownie do ustaleń stanu faktycznego. Uchylenie się przez SKO w tym zakresie od zajęcia stanowiska /również w odpowiedzi na skargę/ nastąpiło zatem z naruszeniem treści art. 107 par. 3 Kpa. Nie można bowiem przyjąć, iż w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta już wcześniej, a to w sytuacji gdy również w swojej wcześniejszej wydanej w tej sprawie decyzji tj. ww. decyzji z dnia 20 września 2000 r. SKO nie wypowiedziało się co do takiej podstawy przekształcenia.

15 Zdaniem Sądu to niewątpliwe i oczywiste uchybienie procesowe organu odwoławczego nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Ze zgromadzonego w sprawie i nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca swój udział /wynoszących 1/2/ w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości o powierzchni 0,3040 ha, składającej się z parcel gruntowych nr 3043/9, 3060/4 i 3060/5 i prawie własności położonego na tej nieruchomości budynku mieszkalne nabyła od Franciszka K. umową przeniesienia własności z dnia 20 maja 1981 r. PBN w C. Rep. (...). Prawo użytkowania wieczystego objętej wnioskiem działki gruntu nr 3060/12 o pow. 1.530 m2 nabyła ona w następstwie częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 sierpnia 1991 r. (...). Rozstrzygnięcie wniosku o nieodpłatne przekształcenie, a w konsekwencji i skargi sprowadzało się zatem do odpowiedzi na pytanie czy skarżąca jest następcą prawnym małżonków K. w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu I instancji zawarte w ww. decyzji z dnia 7 sierpnia 2000 r., że Elżbieta H. do takich następców nie należy. W literaturze przedmiotu /zobacz m.in. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - Komentarz do ustawy Remigiusz Kuźnicki, Kuźnicki i Krupa s.c. Wrocław 1998 str. 78 i Marian Wolanin Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność. ZCO Zielona Góra 2001 - str. 98/ zwraca się bowiem uwagę na powiązanie treści tego przepisu z art. 212 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, z którego to powiązania wyprowadza się zasługujący również zdaniem Sądu na akceptację wniosek, że przez następców prawnych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy należy rozumieć osoby o jakich mowa w art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. tylko spadkobierców. Skoro niewątpliwie skarżąca do takich następców prawnych nie należy /zobacz także wyrok NSA z dnia 11 września 2001 r. I SA 741/00 - nie publ./ to prawo do nieodpłatnego przekształcenia jej nie przysługiwało. Dlatego też Sąd nie podziela w tym względzie poglądu zajętego w piśmie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 31.10.2000 r. (...).

16 W świetle powyższych wywodów należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.