Wyrok z dnia 8 maja 2002 r., II SA/Gd 1457/00

wyrok z dnia 8 maja 2002 r., II SA/Gd 1457/00

Tekst

TEZY

1 Nawet najmniejszy stopień uszkodzenia słuchu, który mieści się w pojęciu choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./ i spowodowany jest przez występujące w środowisku pracy warunki, spełnia wszystkie kryteria do uznania zachorowania na chorobę zawodową. Jedynie dające się wykazać wyższe prawdopodobieństwo zachorowania na taką chorobę w innym niż zakład pracy środowisku może uzasadnić odmowę stwierdzenie zachorowania jako choroby zawodowej.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Zygmunta R. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 5 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie choroby zawodowej - uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

3 Kolejowy Inspektora Sanitarny w G., decyzja z dnia 13 kwietnia 2000 r. odmówił stwierdzenia u skarżącego Zygmunta R. choroby zawodowej wymienionej w pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. /Dz.U. nr 65 poz. 293 ze zm./. Stwierdzono, że skarżący przez trzydzieści lat pracował na stanowiskach, na których narażony był na hałas. Nie uznano jednak choroby niedosłuchu jako choroby zawodowej, ponieważ z orzeczeń właściwych komisji lekarskich wynika, że uszkodzenie słuchu u skarżącego jako typu mieszanego nie pozwala na rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu.

4 Odwołanie skarżącego nie zostało uwzględnione, gdyż zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2000 r. (...) Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Również organ odwoławczy przyjął, że rozpoznany u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego z komponentną przewodzeniową ucha prawego i niedosłuch typu mieszanego ucha lewego nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Ten wniosek potwierdziło orzeczenie Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. przyjmując u skarżącego upośledzenie słuchu typu odbiorczego w uchu prawym oraz przewodzeniowo-odbiorczego w uchu lewym. W konkluzji organ odwoławczy stwierdza, iż schorzenia występujące u skarżącego nie mają żadnego związku przyczynowego z wykonywaniem pracy zawodowej a przyczyną rozpoznania schorzenia jest zapalenie uszu, które było powodem zabiegu operacyjnego. Organ przyznaje, że skarżący ponad trzydzieści lat pracował w warunkach narażających na hałas.

5 W nazwanej odwołaniem skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnosi o zmianę zaskarżonych decyzji, gdyż nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż schorzenie nie ma związku w przebytym zatrudnieniem. Skarżący podaje przebieg pracy zawodowej cały czas pracując w narażeniu na chorobę z powodu hałasu. Nadto wskazuje, iż od lat wiadomo było, iż traci słuch ale chcąc dopracować do wcześniejszej emerytury prace tę kontynuował.

6 Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosi o jej oddalenie.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem. Zasadniczym elementem postępowania jest ustalenie czy w środowisku pracy były warunki, jakie mogły prowadzić do zachorowania i czy stwierdzona choroba mieści się w wykazie chorób zawodowych. Stosownie, bowiem do par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./ za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Pojęcie choroby zawodowej jest zatem pojęciem prawnym, ponieważ jej definicja wynika z normy prawa. Nie każde, więc zachorowanie pozostające nawet w związku przyczynowym z warunkami, jakie wystąpiły w czasie zatrudnienia prowadzi do uznania za chorobę zawodową.

9 Organy administracyjne ograniczyły się do stwierdzenia, iż brak pozytywnego orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej nie pozwala na uznanie choroby zawodowej. Takie stwierdzenie może być akceptowane jedynie wówczas, gdy organ administracyjny prawidłowo przeprowadzi postępowanie /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/ i dokona oceny materiału w ten sposób zebranego stosownie do art. 80 Kpa. Tak jednak w tej sprawie nie jest. Poza sporem jest, że skarżący pracował długie lata w narażeniu na hałas. Natomiast budzi poważne wątpliwości rozpoznanie choroby u skarżącego. To prawda, że diagnoza choroby należy do zakładu medycznego uprawnionego do stwierdzania chorób zawodowych i w tej sprawie właśnie taki zakład diagnozę wydał /par. 7 ust. 1 rozporządzenia/. Jednakże nie może organ zaakceptować niejasności czy nasuwających się wątpliwości w postawionym przez zakład służby zdrowia rozpoznaniem. To na organie administracyjnym ciąży obowiązek stosowania zasad kodeksu postępowania administracyjnego i z tego obowiązku nie zwalnia go lakoniczne uzasadnienie orzeczenia jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej. Konieczne jest by organ doprowadził do sytuacji jasnej i dającej się ocenić oraz czynił wszystko by także strona zrozumiała /art. 8 Kpa/ dlaczego nie można uznać choroby jakiej nabawiła się - jak mniema - w czasie zatrudnienia jako choroby zawodowej.

10 W obu orzeczeniach mamy zaś inne rozpoznanie. Kolejowe Zakłady Medycyny Pracy w G. /dalej jako KZMP/ stwierdzają w lewym uchu niedosłuch typu mieszanego /co potwierdza też Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej - dalej CNMK/, natomiast co do prawego ucha, to KZMP stwierdzają "niedosłuch typu odbiorczego z komponentą przewodzeniową, a CNMK stwierdza "upośledzenie słuchu typu odbiorczego w uchu prawym (...)." Organy administracyjne miały obowiązek wyjaśnić tę rozbieżność /o ile istnieje, a nie jest jedynie wynikiem innego, ale równorzędnego nazewnictwa, co by także wymagało wyjaśnienia/. Chorobę zawodową stwierdza, bowiem organ, a nie zakład medycyny i nie mogą być żadne wątpliwości, co do tego czy dane schorzenie mieści się czy nie mieści w wykazie chorób zawodowych. Skoro natomiast decyzja administracyjna powinna zawierać w uzasadnieniu zarówno motywację stanu prawnego jak i faktycznego /art. 107 par. 3 Kpa/, przeto organ wszelkie niejasności powinien w uzasadnieniu wyjaśnić.

11 W niniejszej sprawie natomiast ta sprzeczność istnieje i nie podjęto nawet starań o jej wyjaśnienie. W poz. 15 wykazu chorób zawodowych wymienia się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Nie ma w tym przepisie żadnego ograniczenia, co do tego, czy uszkodzenie ma dotyczyć jednego czy obu uszów. Przyjąć, więc trzeba, iż zarówno uszkodzenie słuchu spowodowane w jednym uchu jak i spowodowane w obu, o ile wynika ze związku przyczynowego z zatrudnieniem, /praca w warunkach narażających na chorobę wymieniona w wykazie/ stanowi o zachorowaniu na chorobę zawodową. Nie stoi temu na przeszkodzie par. 10 ust. 1 rozporządzenia, bowiem nie daje on podstaw do pomijania przepisów Kpa w zakresie prawidłowego ustalania stanu sprawy. Ograniczenia dowodowe przewidziane rozporządzeniem odnoszą się jedynie do obowiązku korzystania z orzeczeń jednostek organizacyjnych służby zdrowia /par. 8/ wymienionych w par. 7 ust. 1-3, ale nie wpływają na obowiązek zachowania zasad postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7, art. 77, art. 75 i art. 80 Kpa.

12 Z orzeczenia CNMK. zdaje się wynikać, iż odmowa uznania uszkodzenia u skarżącego słuchu wynika z tego, że typowy dla choroby zawodowej niedosłuch odbiorczy określono jako upośledzenie słuchu. Może to sugerować, iż nie występuje z tego tytułu dość wysoki stopień uszkodzenia słuchu, by zakwalifikować niedosłuch jako chorobę zawodową. Trzeba, więc stanowczo stwierdzić, że stopień uszkodzenia słuchu nie znajduje się w dyspozycji par. 1 ani w żadnym innym przepisie rozporządzenia. Nie ma, więc znaczenia jaki jest stopień utraty słuchu dla stwierdzenia czy występuje choroba zawodowa. Nawet najmniejszy stopień uszkodzenia słuchu, który mieści się w pojęciu choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i spowodowany jest przez występujące w środowisku pracy warunki spełnia wszystkie kryteria do uznania zachorowania za chorobę zawodowa. Jedynie dające się wykazać wyższe prawdopodobieństwo zachorowania na taka chorobę w innym niż zakład pracy środowisku może uzasadnić odmowę stwierdzenia zachorowania jako choroby zawodowej.

13 Stwierdzenie choroby jako zawodowej musi opierać się na stopniu prawdopodobieństwa zachorowania na daną chorobę w związku przyczynowym z warunkami, jakie panowały w środowisku pracy. Przepis par. 1 rozporządzenia nie wymaga bowiem, by związek przyczynowy był wykazany i wystarczy jedynie tzw. dowód prima facie, co do panowania warunków szkodliwych w środowisku pracy, aby stwierdzić, iż wymieniona w wykazie chorób zawodowych choroba powstała z tych szkodliwych warunków.

14 Kwestie istnienia szkodliwych warunków w środowisku pracy w przedmiotowej sprawie nie są sporne. Nie będzie też sporu, co do tego, że warunki w jakich zatrudniony był przez ponad trzydzieści lat skarżący mogły doprowadzić do zachorowania na chorobę wymienioną w załączniku do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. pod poz. 15. Stąd też wymagane jest, by organ odwoławczy ponownie dokładnie ustalił czy rozpoznanie u skarżącego niedosłuchu typu odbiorczego w uchu prawym należy uznać za chorobę zawodową a jeżeli nie, to jakie są ku temu konkretne powody.

15 Z tych, więc przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym, Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.