Wyrok z dnia 27 stycznia 2025 r., XXIV GW 546/24

wyrok z dnia 27 stycznia 2025 r., XXIV GW 546/24

Tekst

1 Wyrok+Uzasadnienie

2 Sygn. akt XXIV GW 546/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Dnia 27 stycznia 2025 r.

4 Sąd Okręgowy w Katowicach XXIV Wydział Własności Intelektualnej

5 w składzie:

6 Przewodniczący : Sędzia Mariusz Witkowski

7 Protokolant : starszy sekretarz sądowy Edyta Zając

8 po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2025 r. w Katowicach na rozprawie

9 sprawy z powództwa [xAnon] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [xAnon]

10 przeciwko [xAnon] [xAnon], [xAnon] Spółce Jawnej z siedzibą w [xAnon]

11 o zapłatę

12 1.

13 oddala powództwo;

14 2.

15 zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.600 zł. (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku.

16 Sędzia Mariusz Witkowski

17 Sygn. akt XXIV GW 546/24

Uzasadnienie

18 wyroku z dnia 27 stycznia 2025 r.

19 Powódka [xAnon] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [xAnon] wniosła o:

20 1.

21 zasądzenie od pozwanej [xAnon] [xAnon], [xAnon] spółki jawnej z siedzibą w [xAnon] na rzecz powódki kwoty 34.337,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 27 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;

22 2.

23 zasądzenie od pozwanej [xAnon] [xAnon], [xAnon] spółki jawnej z siedzibą w [xAnon] na rzecz Stowarzyszenia [xAnon] w [xAnon] nr KRS [xAnon] kwoty 15.000,00 zł;

24 3.

25 zasądzenie od pozwanej [xAnon] [xAnon], [xAnon][xAnon] spółki jawnej z siedzibą w [xAnon] na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od złożonego dokumentu pełnomocnictwa i odsetkami za opóźnienie zgodnie z regulacją art. 98 § 11 KPC.

26 Pozwana [xAnon] [xAnon], [xAnon][xAnon] spółka jawna z siedzibą w [xAnon] wniosła o:

27 1.

28 oddaleni powództwa w całości;

29 2.

30 zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

31 Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

32 Powódka [xAnon] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [xAnon] począwszy od dnia 12 grudnia 2022 r. prowadzi działalność gospodarczą w przeważającej części w zakresie produkcji mebli biurowych i sklepowych. Powodowa spółka powstała na skutek przekształcenia w spółkę kapitałową spółki cywilnej, w ramach której działalność gospodarczą prowadzili [xAnon] i [xAnon] (dane o powódce w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 § 2 k.p.c.). W dniu 22 sierpnia 2023 r. powódka zawarła z [xAnon] umowę o pracę na okres próbny od dnia 4 września 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. [xAnon] zatrudniony został na stanowisku ,,pracownik produkcji” (umowa o pracę z dnia 22 sierpnia 2023 r. – k. 12).

33 [xAnon] jest mężem [xAnon] – jednego ze wspólników pozwanej. W ramach świadczenia pracy na rzecz powódki [xAnon] z racji, że był on stolarzem, przygotowywał deski, przycinał, oklejał i nawiercał je. Deski przygotowane przez [xAnon] były następnie wykorzystywane do wykonania poszczególnych egzemplarzy mebli. [xAnon] wykonywał on projektów mebli i półek. Wykonywaniem projektów półek i regałów, według których produkowano meble sprzedawane przez powodową spółkę, zajmował się [xAnon]. Sprzedaż półek i regałów powódka prowadzi nieprzerwanie od jej powstania (zeznania [xAnon] – k. 184-185, przesłuchanie [xAnon] w charakterze członka zarządu powódki – k. 186-187, przesłuchanie [xAnon] w charakterze członka zarządu powódki – k. 187). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej powódka wprowadza do obrotu i oferuje do sprzedaży regały i półki wiszące, w tym te o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , i . Powyższe produkty wprowadzane są do obrotu przez powódkę nie później niż od dnia 12 kwietnia 2024 r. (wydruk ofert sprzedaży powódki na prowadzonej przez nią stronie internetowej [xAnon] – k. 50-61).

34 Pozwana [xAnon] [xAnon], [xAnon][xAnon] spółka jawna z siedzibą w [xAnon] począwszy od dnia 16 kwietnia 2003 r. prowadzi działalność gospodarczą m. in. w zakresie produkcji mebli kuchennych, biurowych i sklepowych oraz sprzedaży hurtowej mebli, w tym mebli biurowych, dywanów i sprzętu oświetleniowego. Wspólnikami pozwanej spółki są [xAnon] i [xAnon] (dane o pozwanej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 § 2 k.p.c.). Pozwana zajmuje się sprzedażą półek od końca roku 2023, głównym przedmiotem jej działalności jest sprzedaż farb, zaś wprowadzenie do oferty półek miało na celu zwiększenie asortymentu. [xAnon] samodzielnie projektuje sprzedawane przez pozwaną półki inspirując się produktami ukazanymi w Internecie. Nie oglądała ona półek znajdujących się w ofercie powódki ze względu na fakt pozostawania przez jej męża pracownikiem powódki (przesłuchanie [xAnon] w charakterze wspólnika pozwanej – 187-188). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej pozwana – za pośrednictwem swojej strony internetowej o domenie [xAnon] oraz profili[xAnon] i [xAnon] na portalu [xAnon] - wprowadza do obrotu i oferuje do sprzedaży regały i półki wiszące, w tym te o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,, i . Powyższe produkty wprowadzane są do obrotu przez pozwaną nie później niż od dnia 22 marca 2024 r. (akt notarialny – protokół otwarcia stron internetowych – k. 16-38, zrzuty ekranu ofert sprzedaży na portalu [xAnon] – k. 62-79). Pozwana sprzedała nie mniej niż 158 sztuk niektórych ze wskazanych powyżej produktów osiągając z tego tytułu przychód w wysokości 34.337,73 zł (raport sprzedaży – k. 80-89).

35 W obrocie dostępne są jednocześnie niepochodzące od powódki, ani od pozwanej regały i półki o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , i .

36 Podczas projektowania produktów pozwanej [xAnon] inspirowała się m. in. powyższymi produktami (zrzuty ekranu ofert sprzedaży – k. 127-160, przesłuchanie [xAnon] w charakterze wspólnika pozwanej – 187-188).

37 Pismem datowanym na dzień 21 marca 2024 r. powódka wezwała pozwaną do natychmiastowego zaprzestania działań noszących znamiona czynu nieuczciwej konkurencji tj. oferowania i sprzedaży modeli produktów meblowych – półek i regałów – tożsamych do tych, które są zaprojektowane oraz produkowane przez powódkę, a także do złożenia pisemnej deklaracji o zaprzestaniu praktyk nieuczciwej konkurencji względem powódki obecnie, jak i w przyszłości (pismo z dnia 21 marca 2024 r. – k. 13-15).

38 Dnia 2 kwietnia 2024 r. pozwana wystosowała do powódki pismo, w którym wskazała, że nie było jej intencją naśladownictwo cudzych produktów, które pomimo tego z pewnością łączą podobieństwa, ponieważ produkcję regałów i półek w znacznym stopniu determinuje forma wytwarzanych mebli narzucana przez ich funkcję, upodobania konsumenckie i powszechnie stosowane zasady konstrukcji. Pozwana wyraziła gotowość do wycofania z obrotu produktów, które przypominały produkty powódki w stopniu przekraczającym narzucony przez funkcję i zasady konstruowania mebli. Pozwana zwróciła się w związku z tym o wskazanie konkretnych produktów objętych wezwaniem oraz zestawienie ich z wyrobami powódki poprzez wyszczególnienie nazwy modelu lub wydruk zdjęcia z oferty internetowej (pismo z dnia 2 kwietnia 2024 r. – k. 161). Po otrzymaniu wezwania powódki, pozwana zaniechała sprzedaży półek i regałów dotychczas oferowanych do sprzedaży kierując się wolą uniknięcia problemów prawnych (zeznania [xAnon] – k. 184-185, przesłuchanie [xAnon] w charakterze wspólnika pozwanej – 187-188).

39 Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd oparł się na dokumentach szczegółowo wskazanych przy każdej z okoliczności. Dokumentom tym należało przypisać walor wiarygodności, ponieważ ich autentyczność, prawdziwość i treść nie zostały podważone, zaś na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału Sąd nie uznał, aby ujawniły się jakiekolwiek okoliczności mogące z urzędu budzić co do nich wątpliwości.

40 Sąd oparł się także na dowodzie z zeznać [xAnon] oraz dowodach z przesłuchania [xAnon], [xAnon] oraz [xAnon] w charakterze stron, albowiem okazały się one zgodne i spójne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, wobec czego brak było podstaw do kwestionowania jego wiarygodności.

41 Należało mieć też na uwadze, że Sąd, dokonując oceny zgromadzonego materiału zgodnie z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, określanej dalej jako: ,,k.p.c.”), ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w tym wyjaśnień informacyjnych stron, oświadczeń, zarzutów przez nie zgłaszanych, jak i ich zachowania się w trakcie procesu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1999 r., sygn. akt I PKN 632/98, LEX nr 39960). Ponadto, sąd nie jest zobligowany do wskazania w uzasadnieniu orzeczenia przyczyn niewzięcia pod uwagę dowodów, które nie dotyczyły faktów istotnych dla rozstrzygnięcia i z tego względu nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 109/00, LEX nr 532102).

42 Sąd zważył, co następuje.

43 Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

44 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 1233, zwanej dalej „u.z.n.k.”), ustawa ta reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej – w interesie publicznym, przedsiębiorstw oraz klientów, nie może jednak być traktowana jako instrument służący wyeliminowaniu konkurencji w ogóle, w celu zachowania przez przedsiębiorcę dominującej pozycji rynkowej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 września 1998 r., sygn. akt I ACa 281/98, LEX nr 35787). W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2002 r. (sygn. akt I CKN 1319/00, OSNC 2003/5/73) Sąd Najwyższy stwierdził m.in., że założeniem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona atrakcyjnej siły przedsiębiorcy oraz jej oddziaływanie na krąg odbiorców. Chodzi o rozgraniczenie między działaniem uczciwym i zgodnym z prawem, a wykraczającym poza ustanowione reguły, nie zaś o ochronę konkretnego osiągnięcia. Ustawa ma zatem na celu zapewnienie prawidłowości zachowania się i działania podmiotów gospodarczych w warunkach wolnej konkurencji i dostępu do rynku na równych prawach. Realizacja konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej uzasadnia poszukiwanie równowagi między wolnością rynku i swobodą obrotu a celami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, określonymi w art. 1 u.z.n.k. Stosownie do art. 3 ust. 1 u.z.n.k., czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie lub zaniechanie, podjęte w związku z działalnością gospodarczą, będące szkodliwym, ponieważ zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy (względnie przedsiębiorców) lub klienta (względnie klientów), jeżeli jednocześnie jest bezprawne, jako sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami.

45 Sąd podziela powszechnie przyjęty pogląd, iż przepis art. 3 w ust. 1 u.z.n.k. w sposób ogólny określa czyn nieuczciwej konkurencji, podczas gdy w ust. 2 tego artykułu wymienia przykładowo niektóre czyny, typizowane dodatkowo w art. 5-17 u.z.n.k., które należy wykładać tak, że ogólne określenie i przepisy uszczegóławiające czyn nieuczciwej konkurencji pozostają w następujących relacjach: wymienione w ustawie czyny nie tworzą zamkniętego katalogu, za nieuczciwie konkurencyjne można uznać także działanie niewymienione w art. 5-17 u.z.n.k., jeżeli tylko spełnia ono przesłanki zdefiniowane w art. 3 ust. 1 u.z.n.k., wymagania określone w definicji art. 3 ust. 1 u.z.n.k. odnoszą się do czynów wymienionych w art. 5-17 u.z.n.k., a klauzula generalna pełni funkcję korygującą w stosunku do przepisów szczególnych. Gdy dany stan faktyczny, formalnie, spełnia przesłanki z art. 5-17 u.z.n.k., w rzeczywistości jednak działanie nie wykazuje któregoś ze znamion art. 3 ust. 1 u.z.n.k. (np. bezprawności, sprzeczności z dobrymi obyczajami), uznanie go za czyn nieuczciwej konkurencji nie jest możliwe. Naruszenie prawa odnosi się do bezwzględnie obowiązujących przepisów, w szczególności u.z.n.k., przepisów o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, o ochronie dóbr osobistych, prawa własności przemysłowej, praw autorskich, ochrony konsumentów czy też kodeksu karnego.

46 Pojęcie dobrych obyczajów odczytuje się najczęściej w ujęciu ekonomiczno-funkcjonalnym, przywiązującym wagę nie do przestrzegania dobrych obyczajów w ogóle lecz do zachowania przedsiębiorców w działalności gospodarczej, odchodząc od dokonywania oceny z punktu widzenia ogólnych zasad etyczno-moralnych, gdzie istotne kryterium stanowiło poczucie godności ogółu ludzi myślących sprawiedliwie i słusznie. Obecnie, dobre obyczaje to normy moralne i zwyczajowe stosowane w działalności gospodarczej. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2002 r., sygn. akt III CKN 213/01, OSNC 2003/12/169) Sprzeczność z dobrymi obyczajami, jako klauzula generalna, podlega ocenie sądu z punktu widzenia treści, motywów i celu działania konkurencyjnego. Obiektywnie niezgodne z dobrymi obyczajami są działania (lub zaniechania) sprzeczne ze zwyczajami uznanymi przez daną społeczność, obowiązującymi w określonym środowisku. Jak stwierdza Sąd Najwyższy, dobre obyczaje kupieckie wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi powinni kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 stycznia 2007 r., sygn. akt V CSK 311/06). Pojęcie dobrych obyczajów konkretyzuje się w określonym stanie faktycznym. Zastosowanie art. 3 ust. 1 u.z.n.k. wymaga wskazania, jaki konkretnie dobry obyczaj doznał naruszenia wskutek działań przedsiębiorcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 337/08, LEX nr 488738). W orzecznictwie przyjmuje się szeroką interpretację przesłanki naruszenia lub zagrożenia interesu w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.z.n.k. Zdaniem Sądu Najwyższego, interes przedsiębiorcy uzasadniający domaganie się ochrony na gruncie art. 3 ust. 1 u.z.n.k. nie ma jednolitego charakteru. Jest on stopniowalny w zależności od podstawy i drogi ochrony, którą obierze uprawniony do ochrony przedsiębiorca. Jeżeli dochodzi on roszczeń wyrównawczych musi zawsze wykazać konkretne zmiany w sytuacji majątkowej spowodowane czynem lub czynami nieuczciwej konkurencji. Jeżeli natomiast dochodzi jedynie zaniechania niedozwolonych zachowań, w konkretnym stanie faktycznym sam sposób naruszenia dobrych obyczajów może wystarczyć do uznania, że zachowania te co najmniej zagrażają interesom przedsiębiorcy domagającego się ochrony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt V CSK 102/09, LEX nr 558623).

47 Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. W doktrynie wyróżnia się 2 rodzaje naśladownictwa, tj. naśladownictwo pasożytnicze i niewolnicze. To pierwsze charakteryzuje się przejęciem przez przedsiębiorcę jakiegoś rozwiązania innego przedsiębiorcy lub rezultatu takiego działania w celu zarobkowym. To drugie polega na przejęciu cudzych rozwiązań, w szczególności cech zewnętrznych, w tak szerokim zakresie, że u klientów powstaje lub może powstać mylne wrażenie, że produkty kopiowane są tak naprawdę innymi produktami, tj. produktami oryginalnymi, do których w rzeczywistości jedynie je upodobniono. Innymi słowy, w przypadku naśladownictwa niewolniczego mamy do czynienia z przywłaszczeniem sobie przez przedsiębiorcę tożsamości produktu pochodzącego od innego przedsiębiorcy. Ten typ naśladownictwa jest przedmiotem czynu nieuczciwej konkurencji opisanego w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Wprowadzenie w błąd to wywarcie takiego wpływu na odbiorcę (klienta), które powoduje rozbieżność o określonym natężeniu pomiędzy jego oczekiwaniami (wyobrażeniem) a stanem faktycznym. Warto podkreślić, że naśladownictwo dotyczy zewnętrznej postaci gotowego produktu, co wyklucza dokonanie oceny podobieństwa do cech postrzegalnych jedynie wzrokowo (M. Mioduszewski, J. Sroczyński [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016, art. 13.). Sąd podziela wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie pogląd, według którego na gruncie ar 13 ust. 1 u.z.n.k. pojęcie gotowego produktu oznacza produkt na tyle zindywidualizowany, żeby mógł być przedmiotem walki konkurencyjnej. Innymi słowy taki produkt musi być przez klientów wiązany z określonym producentem lub szczególnymi cechami (wyrok z dnia 11 lipca 2012 r., I ACa 1228/11, LEX nr 1238167).

48 Poziomu zindywidualizowania w stopniu umożliwiającym produktowi uzyskanie odróżnialności pozwalającej na walkę konkurencyjną z pewnością nie nadają cechy typowe, gatunkowe, wspólne produktom danego rodzaj, ani elementy z kręgu tzw. wiedzy powszechnej, albowiem w oparciu o nie klient dokona powiązania towaru nie z konkretnym producentem, lecz jedynie z rodzajem produktów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2007 r., I ACa 618/07, LEX nr 370729).

49 Wprowadzenie w błąd oznacza pewien stan świadomości klienta. Wyraża się on w powstającym po stronie klienta przekonaniu, że sięga po produkt oryginalny, gdy tymczasem w rzeczywistości jest to produkt będący efektem naśladownictwa. Wyobrażenie klienta dotyczy zatem niezgodnego z istniejącym w rzeczywistości stanem faktycznym co do tożsamości produktu lub producenta. Produkt nie jest tym, który chce nabyć klient, lub nie pochodzi od producenta będącego pożądanym przez klienta wytwórcą produktu (K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 13.).

50 Co warte uwagi, dla przypisania danemu zachowaniu waloru czynu nieuczciwej konkurencji wystarcza jedynie wykazanie możliwości wprowadzenia klienta w błąd bez względu na to czy do tego rzeczywiście dojdzie. Ma to miejsce wtedy kiedy klient nie jest w stanie odróżnić kopii od oryginału (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12.04.2017 r., V ACz 251/17, LEX nr 2284753).

51 Ocena zaistnienia przesłanki wprowadzenia w błąd co do tożsamości produktów dokonywana jest z punktu widzenia ,,klienta”. Pod pojęciem klienta rozumieć należy przeciętnego odbiorcę. Sąd dokonuje oceny mając na uwadze spostrzegawczość przeciętnego odbiorcy w zwykłych warunkach obrotu z odniesieniem się w pierwszej kolejności do jednogatunkowości towarów, w drugim do ich oznaczeń odróżniających (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2016 r., II CSK 282/15, OSNC 2017, nr 1, poz. 10.). Przeciętny odbiorca/klient jest należycie poinformowany, uważny i rozsądny. Uważny i ostrożny konsument, to taki, który dokonuje decyzji rynkowych świadomie i który zdaje sobie sprawę z konieczności weryfikacji docierających do niego komunikatów handlowych (J. Szwaja (red.), Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2019). Określenie wzorca przeciętnego klienta w danej sprawie jest dokonywane z uwzględnieniem produktów, spośród których jednemu zarzucono, że jest reprodukcją lub imitacją drugiego, których to produktów dotyczy postępowanie. Przepis art. 13 u.z.n.k. wymaga, żeby naśladowanie było efektem zastosowania technicznych środków reprodukcji. Pojęcie reprodukcji obejmuje zjawisko kopiowania całości formy produktu z wykorzystaniem mechanizmów technicznych. Odróżnić od niej należy imitację, czyli wytworzenie takiego samego produktu nakładem sił. Posłużenie się przez ustawodawcę słowem ,,technicznych” wyklucza uznanie za niedozwolone naśladownictwo stworzenia kopii własnoręcznie. W doktrynie wskazuje się, że przesłankę dokonywania naśladownictwa za pomocą technicznych środków reprodukcji uznaje się za spełnioną w przypadku wytworzenia kopii lub produktu podobnego takich samych lub podobnych co do skutków technologii i metod. Warto podkreślić, że u.z.n.k. zakazuje naśladownictwa na skalę przemysłową tj. posiadającego przynajmniej lokalne znaczenie gospodarcze (A. Niewęgłowski, I. Nowak (red.) Własność intelektualna w działalności gospodarczej. Wyd. 1, J. Szymczyńska, N. Tomasiak,

52 Niedozwolone naśladownictwo produktów w działalności gospodarczej,).

53 Z kolei według art. 13 ust. 2 u.z.n.k. nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt.

54 Cechy funkcjonalne produktu to te cechy, które stanowią o jego użyteczności. Powyższe pojęcie odnosi się do rozwiązań o charakterze powszechnie znanym i stosowanym. Innymi słowy rozwiązań, które ze swej natury stanowią o tym, że dana rzecz może być wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem, zaś wyeliminowanie tego rozwiązania pociągnęłoby za sobą wypaczenie idei danego produktu. Doktryna wskazuje, że dozwolona jest imitacja takich osiągnięć, które są już powszechnie znane i kojarzone z produktem danego rodzaju, nie zaś produktem konkretnego producenta (K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 13., M. Mioduszewski, J. Sroczyński [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016, art. 13.). W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie produkty pozwanej o wyglądzie: :, , , , , , , , , , , , , , , , , , ,, i posiadają wiele cech wspólnych z produktami powódki o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , i . Są to w głównej mierze częściowo tożsama kolorystyka, kształt regałów oraz wzajemne ułożenie elementów regałów i półek. Poprzez to są względem siebie w wysokim stopniu podobne.

55 Niemniej jednak nie sposób uznać, aby powielenie przez pozwaną cech tożsamych z cechami produktów powódki i następnie ich wprowadzenie do obrotu stanowiło czyn z art. 13 ust. 1 u.z.n.k., albowiem zważywszy, że zasadą jest dopuszczalność naśladownictwa cudzych rozwiązań, jako konicznego dla osiągnięcia postępu, nie każde naśladownictwo stanowi czyn niedozwolony, a jedynie takie mogące wywołać ryzyko konfuzji. Elementu tego brak jest natomiast w sytuacji, w której produkty naśladowane posiadają cechy typowe, gatunkowe, wspólne produktom danego rodzaju oraz elementy z kręgu tzw. wiedzy powszechnej, albowiem w oparciu o nie klient dokona powiązania towaru nie z konkretnym producentem, lecz jedynie z rodzajem produktów, co też wyklucza zaistnienie ryzyka wprowadzenia w błąd w taki sposób, że uzna on produkty pozwanej za pochodzące od powódki. O powyższym przekonuje występowanie na rynku niepochodzących od stron niniejszego postępowania produktów o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , oraz ., które prezentują niemal identyczne cechy charakterystyczne względem analogicznych wytworów powódki. Powyższe produkty powielają typowe i standardowe postaci półek i regałów występujących na rynku. Produkty powódki nie zwierają ponad powyżej wskazane żadnego innego charakterystycznego elementu, który przesądzałby o ich odróżniającym charakterze. Należy zauważyć, że przeciętny klient, którym jest osoba zamierzająca nabyć regał lub półkę na własny użytek celem umieszczenia na nich określonych przedmiotów, mając styczność z produktami pozwanej odznaczającymi się cechami standardowymi niektórym rodzajom mebli, dokona ich powiązania z sektorem meblarskim, nie zaś ich producentem, a zatem nie znajdzie się on w przekonaniu, że pochodzą one od powódki.

56 Co więcej produkty powódki, wykorzystując jedynie rozwiązania wzornicze należące do kanonu wiedzy powszechnej, nie przejawiają poziomu zindywidualizowania, umożliwiającego partycypację w walce konkurencyjnej, gdyż w wyniku tego nie zostaną przez klientów powiązane z powódką. Tym samym nie stanowią one w ogóle produktu gotowego w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.z.n.k., w związku z czym ich powielenie w ogóle nie może stanowić czynu nieuczciwej konkurencji stypizowanego w w/w przepisie.

57 Niezależnie jednak od powyższego powódka nie zdołała wykazać pierwszeństwa rynkowego w zakresie sowich produktów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że jej produkty znajdowały się w obrocie w dniu 12 kwietnia 2024 r. (data sporządzenia wydruku oferty sprzedaży powódki – k. 50-61), natomiast co do okresu wcześniejszego brak jest dowodu, który przekonywałby, że konkretne produkty powódki o konkretnym wyglądzie, których naśladownictwo zarzuca ona pozwanej, były przez nią oferowane wcześniej. Nie można wywodzić tego z faktu, że powódka prowadziła sprzedaż produktów w postaci mebli we wcześniejszym czasie, albowiem nie jest możliwe definitywne stwierdzenie, jaką meble te miały zewnętrzną postać. Jednocześnie przedłożyła dowód w postaci aktu notarialnego dokumentującego treść strony internetowej pozwanej (k. 16-38), z którego wynika, że oferowane przez siebie produkty pozwana wprowadzała do obrotu w dniu 22 marca 2024 r., a więc wcześniej niż niebudząca wątpliwości dana wprowadzenia do obrotu produktów powódki. Zatem skoro powódka nie dysponowała pierwszeństwem rynkowym względem swoich produktów, to tym samym działanie pozwanej nie stanowiłoby czynu w postaci naśladownictwa jej produktów także wówczas, gdyby produkty powódki przedstawiały wysoki stopień zindywidualizowania i podlegały ochronie na gruncie art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zachowanie pozwanej nie stanowiło czynu stypizowanego w art. 13 ust. 1 u.z.n.k.

58 Zważywszy, że art. 3 ust. 1 u.z.n.k. pełni funkcję uzupełniającą, co oznacza, że w przypadku, gdy dane działanie podjęte w wykonywaniu działalności gospodarczej nie wypełnia znamion deliktu opisanego w u.z.n.k., może stanowić samodzielną podstawę orzekania należało poddać zachowanie pozwanej ocenie pod kątem sprzeczności z prawem lub dobrymi obyczajami oraz zagrożenia lub naruszenia interesu powódki.

59 Przypomnienia wymaga, że dobre obyczaje, to normy moralne i obyczajowe w stosunkach gospodarczych (tzw. uczciwość kupiecka), a więc reguły znajdujące się poza ramami systemu prawa. Wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi powinni kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić wiążąco w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tymi praktykami życia gospodarczego. Ocena określonego zachowania jako naruszającego dobre obyczaje pozostawiona jest orzecznictwu, zaś istotne znaczenie mają tu oceny zorientowane na zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania konkurencji poprzez rzetelne i niezafałszowane współzawodnictwo (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 czerwca 2007 r., V ACa 371/07, LEX nr 519282). Przy ocenie działań konkurencyjnych pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami dającymi podstawy do kwalifikacji danego zachowania jako uczciwej lub nieuczciwej konkurencji istotne znaczenie ma sposób rywalizacji pomiędzy konkurentami, podlegający weryfikacji w konkretnych okolicznościach przy uwzględnieniu, zasługujących na aprobatę w świetle norm moralnych i etycznych, zwyczajów, dochodzenia przez przedsiębiorców do osiągania korzyści gospodarczych. Należy mieć przy tym na uwadze, że dla zaistnienia czynu nieuczciwej konkurencji obojętne jest, czy sprawca miał świadomość że jego zachowanie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i narusza sferę innego przedsiębiorcy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 maja 2007 r., V ACa 328/07, LEX nr 519279). Czynem nieuczciwej konkurencji wywodzonym z ogólnej klauzuli art. 3 ust. 1 u.z.n.k. jest tzw. pasożytnictwo gospodarcze polegające na sięganiu do cudzego miejsca rynkowego w celu wykorzystania go do budowy lub poprawy własnej pozycji gospodarczej bazując na cudzej renomie. Jest to uzasadniane aprobowanym przez Sąd argumentem, że wkraczanie dla własnych potrzeb w cudzą pozycję rynkową, a w szczególności w jego renomę, prowadzi do skutku w postaci pasożytowania na niej. Sprawca czynu stara się uniknąć samodzielnego wykreowania dobrej opinii wśród konsumentów i innych odbiorców towarów i usług poprzez oferowanie produktów wysokiej jakości i działań marketingowych upodabniając swój produkt, oznaczenie lub przedsiębiorstwo do produktów, oznaczeń lub przedsiębiorstwa o wysokiej reputacji i rozpoznawalności już działającego na rynku od długiego czasu, przez co klienci, bazując na pozytywnych skojarzeniach z renomowanym konkurentem nabędą produkt naruszyciela.

60 Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury za zgodne z dobrym obyczajem w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.z.n.k. uznać należy niepodszywanie się pod firmę i renomę konkurencyjnego przedsiębiorstwa, a także niewykorzystywanie cudzych osiągnięć w promowaniu nowego produktu dla zaistnienia w świadomości konsumentów ze swoim, rodzajowo tożsamym, wyrobem bez ponoszenia w tym celu własnych wysiłków i nakładów finansowych. Przypadki, jak powyżej wskazane, określa się mianem konkurencji pasożytniczej polegającej na sięganiu do cudzej pozycji rynkowej w celu wykorzystania jej do budowy własnej pozycji, w szczególności poprzez wykorzystanie cudzej renomy. Innymi słowy pasożytnictwo rynkowe polega na tym, że uczestnik tego samego rynku korzysta z gotowego efektu pracy swojego konkurenta handlowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r., I ACa 1744/14, LEX nr 1950278, E. Nowińska [w:] K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 3).

61 W ocenie Sądu zachowanie pozwanej nie stanowi pasożytnictwa gospodarczego. Co prawda produkty stron są do siebie w wysokim stopniu podobne, niemniej jednak powódka nie zaoferowała żadnego dowodu wskazującego na wysoką rozpoznawalność, popularność i reputację jej produktów, a co było niezbędne dla uprawdopodobnienia zasadności roszczeń opartych na zarzucie dopuszczenia się tzw. pasożytnictwa gospodarczego, zwłaszcza wobec zdominowania ogólnego wrażenia produktów powódki przez cechy typowe wszystkim meblom przynależnym rodzajowi regałów i półek stron niniejszego postępowania. Za wystarczający nie mogą zostać uznane dowody wskazujące na fakt promocji produktów powódki na jej stronie internetowej. Nie sposób bowiem wywnioskować czy powyższe działanie przekłada się w jakikolwiek sposób na poziom rozpoznawalności i popularności produktów powódki. Zatem skoro nie jest możliwe stwierdzenie, że produkty te cieszą się renomą, to tym bardziej nie sposób stwierdzić, że pozwana takową renomę i płynącą z niej pozycję rynkowej wykorzystuje dla pozycjonowania własnych towarów. Co więcej, pozwana w momencie rozpoczęcia wprowadzania do obrotu jej regałów i półek w roku 2023, posłużyła się powszechnie występującym już w tamtym czasie kształtem i rozmiarem całości wytworów, ich elementów oraz wzajemnego ułożenia tychże elementów, co też pozwala z większym prawdopodobieństwem stwierdzić, że działanie to stanowiło skorzystanie z zwartości tzw. domeny publicznej tj. właściwości przynależnych wszystkim produktom danego rodzaju. Zachowania takiego nie sposób uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Jawi się to jako uzasadnione zwłaszcza wobec faktu, że wspólnik pozwanej stworzył projekty jej produktów w wyniku autonomicznego procesu inspirując się produktami już występującymi na rynku. Wspólnik ten miał prawo korzystać z wzorów powszechnie występujących i należących do domeny publicznej, a działanie takie nie stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami w działalności gospodarczej.

62 Podkreślić w tym miejscu należy, że wykorzystanie istniejących i utrwalonych na rynku rozwiązań nie stanowi nieuczciwej konkurencji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. I ACa 372/13, LEX nr 1548524).

63 Nadmienić przy tym wypada, że uniemożliwienie takowego działania zmierzałoby do nieuzasadnionego ograniczenia swobody konkurencji poprzez zagarnięcie cech wspólnych produktom danego rodzaju i determinowanych przez funkcję techniczną jednemu tylko przedsiębiorcy, co z kolei ponad niezbędną potrzebę godziłoby w swobodę działalności gospodarczej stanowiącej fundament gospodarki rynkowej. Prowadziłoby to bowiem do wyeliminowania konkurencji w ogóle, a to z kolei stałoby w sprzeczności z celem u.z.n.k. Sprzeczność z prawem jest jedną z przesłanek uznania danego zachowania za czyn nieuczciwej konkurencji. Chodzi tu przy tym nie tylko o zachowanie przedsiębiorcy, które narusza ujęte w rozdziale drugim u.z.n.k. przepisy prawa. Przyjmuje się, że "sprzeczne z prawem" są czyny zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami gospodarczymi i cywilnymi, a także czyny zakazane przepisami administracyjnymi. Ten sam czyn może stać się podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego i jednocześnie stanowić podstawę zarzutu formułowanego w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 u.z.n.k. w postępowaniu przed sądem cywilnym (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2019 r., VII AGa 470/18, LEX nr 3029364). Powódka w żaden sposób nie uargumentowała na czym miałaby polegać sprzeczność z prawem zachowania pozwanej ograniczając się do postawienia zarzutu naśladownictwa jej produktów. Takowego naśladownictwa Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził, wobec czego już z tego powodu zasadne było przyjęcie, że w/w zachowanie nie było sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.z.n.k.

64 Niezależnie od powyższego, zachowanie to mogło okazać się sprzeczne z prawem poprzez będące deliktem, a więc czynem niedozwolonym prawa cywilnego, naruszenie autorskich praw majątkowych, stąd też zasadne było dokonanie analizy pod tym kątem, zwłaszcza, że powódka wielokrotnie wskazywała na fakt powielenia jej projektów przez pozwaną.

65 Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. 2025 r. poz. 24, określanej dalej jako: ,,p.a.p.p.”) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Jednocześnie art. 1 ust. 2 p.a.p.p. wymienia utwory wzornictwa przemysłowego jako przedmioty prawa autorskiego.

66 Dla zakwalifikowania danego dobra niematerialnego jako przedmiotu prawa autorskiego należy wykazać, że jest po pierwsze – rezultatem pracy człowieka, po drugie – przejawem działalności twórczej jako uzewnętrznionego rezultatu procesu intelektualnego, po trzecie – ma indywidualny charakter, po czwarte – jest ustalony. Poprzez ustalenie utworu rozumie się przy tym nie utrwalenie poprzez nadanie postaci materialnej, tylko uzewnętrznienie umożliwiające jego identyfikację oraz poznanie przez inne jak autor osoby. Utwory spełniające te cechy podlegają ochronie niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Nieistotne są także zamiar ich stworzenia, przeznaczenie oraz ewentualna użyteczność (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I CSK 513/18, LEX nr 3044356). Za przedmiot prawa autorskiego uznaje się tylko taki przejaw ludzkiej aktywności, który choćby w minimalnym stopniu odróżnia się od innych rezultatów takiego samego działania. Przedmiot zatem praw autorskich posiada cechę nowości (oryginalności), której stopień nie ma zasadniczego znaczenia. Warunkiem uznania określonego rezultatu za utwór w ujęciu cytowanego powyżej przepisu jest samodzielne stworzenie przez jego twórcę oznaczonego bytu niematerialnego utrwalonego w dowolny sposób. Jednocześnie wypada zaznaczyć, że nie każdy przejaw działalności twórczej może być uznany za utwór, a jedynie tylko taki przejaw, który posiada cechę go indywidualizującą. Indywidualny charakter utworu występuje, gdy jest w nim odciśnięte osobiste piętno twórcy, w taki sposób, że jest on niepowtarzalny. Innymi słowy utwór cechuje się indywidualnym charakterem jedynie wtedy, kiedy wyróżnia się od innych takich samych przejawów działalności twórczej, w sposób świadczący o jego swoistości, w taki sposób, że nie posiada on swojego odpowiednika w przeszłości i równocześnie znikome jest prawdopodobieństwo stworzenia takiego samego dzieła w przyszłości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt V AGa 652/18, Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r., V ACa 519/21, LEX nr 3450528).

67 Jednocześnie należy podkreślić, że wykreowanie utworu jest rezultatem jedynie takiego procesu intelektualnego, który jest subiektywnie nowy dla samego twórcy. Proces twórczy powinien być wynikiem samodzielnego wysiłku umysłowego człowieka, brać początek w umyśle twórcy, zaś rezultat działalności twórczej powinien być dla niego poprzednio nieznany (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2017 r., I ACa 1298/16, LEX nr 2672999). Także na gruncie prawa unijnego, na potrzeby dokonania prounijnej wykładni prawa krajowego, wskazuje się, że cechą konstytuującą określone działanie jako twórcze jest fakt wykreowania nowego wytworu intelektu w warunkach swobody wyboru co do formy dzieła, co też zachodzi w sytuacji samodzielnego kształtowania przez twórcę formy w drodze własnych wyborów (Z. Okoń, Prounijna wykładnia przesłanki twórczości i indywidualności utworu, ZNUJ. PPWI 2022, nr 3, s. 18-45.).

68 W przełożeniu powyższego na grunt niniejszej sprawy nie sposób uznać, aby projekty półek i regałów, a także ucieleśnione w tych półkach i regałach wzory, powódki o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , i stanowiły przejaw działalności twórczej i odznaczały się indywidualnym charakterem. Należy zwrócić uwagę, że powyższe projekty i wzory powielają typowe i standardowe postaci półek i regałów występujących na rynku. Możliwe jest to do stwierdzenia zwłaszcza w kontekście przedstawionych przez pozwaną zrzutów ekranu niepochodzących od pozwanej produktów o wyglądzie: , , , , , , , , , , , , , , , , oraz ., które prezentują niemal identyczne cechy charakterystyczne względem analogicznych wytworów powódki. Projekty powódki nie zwierają ponad powyższe żadnego innego elementu, zwłaszcza o odróżniającym charakterze, który nadawałby całości cechę swoistości. Skoro projekty powódki zawierają jedynie elementy standardowe i typowe innym produktom tego rodzaju, to tym samym jedynie powielają wzornictwo już istniejące i powszechnie wiązane z regałami i półkami. Zatem wynik działania twórcy projektów powódki tj. [xAnon] nie brał początku w jego umyśle i w oczywisty sposób nie jest zdeterminowany specyficznymi i unikalnymi właściwościami jego umysłu. Z tego też powodu sporne projekty nie stanowią przejawu działalności twórczej.

69 Podobnie w kontekście indywidualnego charakteru podkreślenia wymaga, że skoro wzory stanowiące przedmiot projektów powódki należą do domeny publicznej, to tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że takie projekty, zanim stworzył je [xAnon] nie istniały. Jednocześnie wysoce prawdopodobne jest, że podobne w dużym stopniu projekty powstaną w przyszłości w wyniku samodzielnego działania innych osób. Dlatego też Sąd uznał, że projekty i wzory półek i regałów, względem których powódka domaga się ochrony nie odznaczają się indywidualnym charakterem. Biorąc powyższe pod uwagę należało stwierdzić, że nie są one utworami w rozumieniu art. 1 ust. 1 p.a.p.p. Skoro nie stanowią utworów, to nigdy nie powstały względem nich prawa autorskie majątkowe oraz osobiste i w konsekwencji tego zachowanie pozwanej takowych praw nie mogło naruszyć.

70 W konsekwencji powyższego pozwana nie naruszając autorskich praw majątkowych nie dopuściła się czynu sprzecznego z prawem w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.z.n.k.

71 W rezultacie zachowanie pozwanej okazało się nie kolidować z dobrymi obyczajami, ani nie być sprzecznym z prawem, co zważywszy na fakt, że ziszczenie się przynajmniej jednej ze wskazanych powyżej przesłanek jest konieczne dla stwierdzenia bytu czynu nieuczciwej konkurencji Sąd uznał, że już z tego powodu pozwana nie dopuściła się względem powódki czynu nieuczciwej konkurencji, wobec czego zbędne było badanie zaistnienia przesłanek naruszenia lub zagrożenia interesu innego przedsiębiorcy lub klienta. Skoro pozwana nie dopuściła się czynu nieuczciwej konkurencji, to po stronie powódki nie powstały przewidziane przez u.z.n.k. roszczenia, co czyni powództwo bezzasadnym w całości. Implikowało to jego oddalenie, o czym Sąd orzekł w pkt. 1 wyroku.

72 O kosztach postępowania orzeczono w pkt. 2 wyroku zgodnie z art. 98 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty postępowania obciążające powódkę w całości złożyła się kwota 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.

73 Katowice, dnia 10 lutego 2025 r.

74 Sędzia Mariusz Witkowski