Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., OZ 1516/04

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., OZ 1516/04

Tekst

TEZY

1 Jedyne kryterium od jakiego uzależnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów i przyznania pełnomocnika z urzędu, ma charakter materialny - jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Piotra J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 października 2004 r., II SA/Sz 460/04 o zwolnieniu Piotra J. od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od wniosku ponad 50 zł oraz odmawiające ustanowienia radcy prawnego w sprawie z wniosku Piotra J. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ś. grzywny postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie

Uzasadnienie

3 W dniu 1 czerwca 2004 r. Piotr J. złożył wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ś. grzywny za nie przekazanie Sądowi skargi z dnia 3 marca 2004 r. w przedmiocie bezczynności tego organu w sprawie udzielenia informacji publicznej.

4 Wnioskodawca wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonego wniosku wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając powyższy wniosek Piotr J. wskazał, iż uzyskuje dochód w kwocie 541 zł brutto /renta ZUS/ miesięcznie, a wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą odpowiednio: czynsz 92 zł, gaz 21 zł, prąd 52 zł, opał 70 zł.

5 Postanowieniem z dnia 2 września 2004 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, po rozpatrzeniu wniosku, zwolnił Piotra J. od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od wniosku ponad kwotę 50 zł, a w pozostałej części odmówił zwolnienia i jednocześnie odmówił ustanowienia radcy prawnego w sprawie. Od tego postanowienia Piotr J. wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, wskutek czego utraciło ono swoją moc.

6 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 19 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwolnił Piotra J. od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od wniosku ponad kwotę 50 zł oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego. Sąd uznał, iż wysokość wydatków obciążających wnioskodawcę w sytuacji w jakiej się znajduje, nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Dlatego, Sąd postanowił zwolnić Piotra J. z opłat sądowych w części dotyczącej wpisu od złożonego wniosku ponad kwotę 50 zł. W ocenie Sądu sprawa będąca przedmiotem wniosku nie jest skomplikowana, a wielość spraw i pism wnoszonych przez Piotra J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wskazuje na jego dobrą znajomość przepisów prawa i umiejętność radzenia sobie w postępowaniu sądowym, co przemawia za odmową ustanowienia pełnomocnika. Dodatkowo Sąd zauważa, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga, aby na tym etapie postępowania strona była reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym.

7 Na powyższe postanowienie Sądu złożył zażalenie Piotr J., który wniósł o jego uchylenie w całości i przyznanie pomocy prawnej. Skarżący zarzucił postanowieniu, iż narusza ono art. 45 i art. 77 Konstytucji RP, gdyż jest całkowicie niesprawiedliwe oraz zamyka drogę sądową do obrony praw obywatelskich, art. 5, art. 6 Konwencji Praw Człowieka - przez to, że Sąd nie może budzić zaufania publicznego z tego powodu, że jego intencje i działania są bezprawne oraz art. 141 i art. 246 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez stronnicze i błędne zastosowanie i interpretacji tej normy prawnej, którego istotą jest rażące obrażenie prawa i obywatelskiej powinności Sądu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazuje na swoją bardzo trudną sytuację materialną.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zgodnie z art. 246 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

10 Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

11 Oceniając zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie można podzielić argumentacji Sądu. Sąd nie zakwestionował zarówno wysokości dochodu zadeklarowanego przez wnioskodawcę jak i wysokości ponoszonych wydatków. Mając powyższe okoliczności nie wiadomo dlaczego Sąd przyjął, iż skarżący jest w stanie ponieść choć w części koszty sądowe. W części dotyczącej odmówienia Piotrowi J. ustanowienia radcy prawnego z urzędu Sąd odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na niezasadność przyznania profesjonalnego pełnomocnika procesowego ze względu na nieskomplikowany charakter sprawy oraz umiejętność radzenia sobie skarżącego w postępowaniu. Sąd wskazał także na brak tzw. przymusu adwokackiego na tym etapie postępowania tj. przed sądem I instancji. Stwierdzić należy, iż wywody Sądu w tym względzie są bezpodstawne i co za tym idzie nie mogą stanowić przyczyny odmowy ustanowienia radcy prawnego z urzędu.

12 Jedyne bowiem kryterium od jakiego uzależnia ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów i przyznania pełnomocnika z urzędu, ma charakter materialny - jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.

13 Należy również zwrócić uwagę, iż Sąd nie ocenił wniosku skarżącego pod kątem ewentualnego zaistnienia przesłanki z art. 247 ww. ustawy, który stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, w tym przypadku wniosku o ukaranie organu grzywną.

14 Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze. zm./ postanowił jak w sentencji.