Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2017 r., I OZ 603/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2017 r., I OZ 603/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1065/16 w sprawie z wniosku P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie. 2

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., oddalił wniosek P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi dotyczącej sprawy o nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

3 W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że organ uchybił obowiązkom przekazania skargi do sądu administracyjnego. W ocenie jednak tego Sądu, choć wskazane opóźnienie w realizacji obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie zasługuje na aprobatę, to jednak w świetle całokształtu sprawy nie uzasadnia ono wymierzenia organowi grzywny. Sąd ten odnotował fakt inicjowania przez skarżącego kilkuset spraw i lawinowego wnoszenia przy pomocy platformy ePUAP środków prawnych powodującego dezorganizację i paraliż prac organu. Stąd uchybienie terminowi nie było celowe czy zawinione przez organ. Sąd zaznaczył, że wskutek działania wnioskodawcy inni obywatele mogą nie otrzymać pomocy na czas.

4 Zażalenie na wskazane postanowienie wniósł P.S. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zażalenie nie jest zasadne.

7 Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, co wyczerpująco, przekonująco i prawidłowo zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

8 Wskazać na wstępie trzeba, że od zasady, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 powołanej ustawy w terminie przewidzianym w tym przepisie dopuszczalne są wyjątki, które zawsze należy oceniać w okolicznościach konkretnej sprawy, a więc indywidualizować. Z takim właśnie odstępstwem od reguły, jak słusznie stwierdził Sąd, mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy.

9 Niedotrzymanie terminu przekazania akt sprawy sądowi administracyjnemu można uznać za usprawiedliwione zwłaszcza w przypadku, kiedy stan ten jest – przynajmniej w znacznej mierze – następstwem zawinionych działań strony, tu nakierowanych nie na realne załatwienie jej sprawy, lecz na utrudnienie (dezorganizację) prawidłowego funkcjonowania organu. Taki charakter w zdecydowanej większości mają działania skarżącego, który, jak wskazało Kolegium w odpowiedzi na wniosek, kieruje do organu setki podań, których przedmiotem w większości przypadków nie jest żądanie rozpoznania jego sprawy w znaczeniu administracyjnym. Mechanizm działań skarżącego polega na tym, że po załatwieniu sprawy w administracyjnym toku instancji, skarżący wnosi kolejne podanie, najczęściej o wyjaśnienie wątpliwości w treści postanowienia, czy też o jego sprostowanie. Żeby tę kwestię wyjaśnić, organ musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wydać stosowne rozstrzygnięcie. To z kolei powoduje, że skarżący wnosi następne podanie, w którym żąda wyjaśnienia wątpliwości w treści postanowienia, wyjaśniającego wątpliwości w poprzednim rozstrzygnięciu. Wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na wniosek znajdują również potwierdzenie w ilości spraw, jakie zainicjował skarżący przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a następnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Takie działanie nie może znaleźć aprobaty i ochrony prawnej.

10 Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, iż w takich okolicznościach wniesione przez skarżącego żądanie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie jest nadużyciem przysługującego prawa do terminowego załatwienia jego sprawy, bowiem instytucja wymierzenia grzywny organowi z powodu nieprzekazania akt sprawy, stanowiąca jedną z form realizacji prawa do sądu, nie może być zastosowana na żądanie podmiotu, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych można uznać za samoistną instytucję prawa procesowego. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2015 r., I OSK 1992/14). Nie ulega wątpliwości, że sposób działania skarżącego (ilość wniosków i żądań skierowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz rodzaj wszczynanych spraw) wywołuje taki negatywny skutek, a ponadto był bezpośrednią przyczyną niewywiązania się przez organ z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. To zaś nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu tym bardziej, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę ostatecznie została do Sądu Wojewódzkiego przekazana. Uwzględnić należy tu zasadę venire contra factum proprium nemini licet, zgodnie z którą nie wolno występować przeciwko temu, co wynika z własnych czynów. Wytknięte tymczasem przez wnioskodawcę uchybienie organu wynika w istocie z jego czynów.

11 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.

12 -----------------------

13 3